Psoriatic nail disease

Genel Bakış

Psöriatik tırnak hastalığı, sedef hastalığı (psoriazis) olan kişilerde tırnaklarda görülen bir durumdur. Sedef hastalığı, ciltte hücrelerin hızlı büyümesine neden olan bir bağışıklık sistemi sorunudur. Bu hastalık tırnaklarda kalınlaşma, çukurlaşma, renk değişikliği ve tırnağın tırnak yatağından ayrılması gibi belirtilere yol açar.

Sedef hastalığı olan kişilerde oldukça sık görülür. Yaklaşık her 2 sedef hastasından 1'inde tırnak tutulumu olur.

Genellikle sedef hastalığı tanısı almış kişilerde görülür. Her yaşta ortaya çıkabilir, ancak en sık 30-50 yaş arasındaki erişkinleri etkiler. Hem erkeklerde hem de kadınlarda eşit sıklıkta görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tırnaklarda küçük çukurlar (nokta nokta görüntü)
• Tırnak kalınlaşması
• Tırnağın sarımsı veya kahverengi renk alması
• Tırnağın tırnak yatağından ayrılması (onikoliz)
• Tırnak altında yağ damlası benzeri beyazımsı alanlar
• Tırnakların kırılganlaşması ve ufalanması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda daha az yaygındır, ancak görülebilir.
• Belirtiler genellikle erişkinlerdekiyle benzerdir: tırnak çukurları, kalınlaşma.
• Çocuklarda tırnak batmasına benzer ağrı ve şişlik olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda tırnak kalınlaşması ve renk değişikliği daha belirgin olabilir.
• Mantar enfeksiyonu ile karışabilir, bu nedenle doğru tanı önemlidir.
• Ellerde ve ayaklarda eklem ağrısı eşlik edebilir (psöriatik artrit).

Nedenler

Ana nedenler

• Sedef hastalığına neden olan bağışıklık sistemi sorunu tırnakları da etkiler.
• Bağışıklık hücreleri yanlışlıkla sağlıklı tırnak dokusuna saldırır ve hücre büyümesini hızlandırır.

Risk faktörleri

• Sedef hastalığı olmak (en büyük risk faktörü)
• Ailede sedef hastalığı öyküsü
• Psöriatik artrit (sedef hastalığına bağlı eklem iltihabı) varlığı
• Stres, bazı ilaçlar veya enfeksiyonlar hastalığı tetikleyebilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tırnakta şiddetli ağrı, şişlik veya kızarıklık varsa (enfeksiyon belirtisi).
• Tırnak çevresinde irin veya akıntı varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tırnaklarınızda sedef hastalığı belirtileri fark ederseniz aile hekiminize veya dermatoloğa (cilt hastalıkları uzmanı) başvurun.
• Sedef hastalığınız varsa ve tırnaklarınızda değişiklikler görüyorsanız, rutin kontrol sırasında doktorunuza bildirin.

Tanı

Doktorunuz tırnaklarınızı muayene ederek tanı koyabilir. Genellikle sedef hastalığı öyküsü ve tırnak görünümü tanı için yeterlidir. Bazen mantar enfeksiyonunu ekarte etmek için tırnak kazıntısı alınabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: tırnakların görünümü değerlendirilir.
• Tırnak kazıntısı ve kültür: mantar enfeksiyonu olup olmadığını anlamak için laboratuvara gönderilebilir.
• Nadir durumlarda tırnak biyopsisi (küçük bir parça alınarak incelenir) yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle basit ve hızlıdır. Doktorunuz size tırnaklarınızla ilgili birkaç soru soracak ve tırnaklarınızı inceleyecektir. Mantar testi gerekirse sonuç birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavinin amacı tırnak görünümünü iyileştirmek, ağrıyı azaltmak ve tırnak hasarını önlemektir. Tedavi seçenekleri hastalığın şiddetine ve etkilenen tırnak sayısına göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Tırnakları kısa ve temiz tutmak.
• Elleri ve ayakları nemlendirmek.
• Sert kimyasallardan ve travmadan kaçınmak (örneğin eldiven kullanmak).
• Tırnaklara zarar verebilecek manikür ve pedikür işlemlerinden kaçınmak.

Tıbbi tedaviler

Tedavide doktorunuz cilt semptomları için kullanılan kremleri tırnaklara da önerebilir. Ayrıca tırnaklara uygulanan özel solüsyonlar veya lazer tedavisi gibi yöntemler mevcuttur. Ağır vakalarda ağızdan alınan ilaçlar veya biyolojik tedaviler kullanılabilir. Bunlar sadece doktor kontrolünde uygulanmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri vakalarda, ağrıya neden olan veya enfekte olmuş tırnakların cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir. Bu durumda doktorunuz sizi yönlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Psöriatik tırnak hastalığı günlük yaşamı etkileyebilir, ancak doğru bakım ve tedavi ile yönetilebilir. Tırnaklarınızı kısa kesmek, kalınlaşmayı azaltmaya yardımcı olur. Tırnak etlerine zarar vermemeye özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresten kaçınmak: stres sedef hastalığını tetikleyebilir.
• Sigara kullanmamak: sigara sedef hastalığını kötüleştirebilir.
• Alkol tüketimini sınırlamak: alkol bazı tedavilerin etkisini azaltabilir.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir beslenme düzeni ve düzenli egzersiz genel sağlığı iyileştirir. Anti-enflamatuar besinler (örneğin balık, ceviz, zeytinyağı) faydalı olabilir. Egzersiz eklem sağlığını destekler ve stresi azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tırnaklarınızın görünümü sizi rahatsız edebilir, utanma veya kaygı hissedebilirsiniz. Bu normaldir. Sedef hastalığı olan kişilerde depresyon riski biraz daha yüksektir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Psöriatik tırnak hastalığını tamamen önlemek mümkün değildir, ancak sedef hastalığını kontrol altında tutmak ve tırnak travmalarından kaçınmak riski azaltabilir.

Aşılar

Bu hastalık için özel bir aşı yoktur. Grip ve zatürre aşıları gibi genel aşılarınızı ihmal etmeyin.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi önerilmez. Ancak sedef hastalığınız varsa tırnaklarınızı düzenli olarak kontrol etmeniz doktora gitme zamanını belirlemenize yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tırnaklarda kalıcı şekil bozukluğu ve kalınlaşma.
• Tırnağın tırnak yatağından ayrılması (onikoliz) nedeniyle ağrı ve enfeksiyon riski.
• Psöriatik artrit gelişme riski artışı (eklem iltihabı).

Uzun vadeli görünüm

Psöriatik tırnak hastalığı tedavi edilebilir bir durumdur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir, tırnak hasarı önlenebilir. Çoğu kişi tedaviyle belirgin iyileşme sağlar. Tedavilerin etkili olması zaman alabilir, sabırlı olmak önemlidir. Doktorunuzun önerilerine uyarsanız yaşam kaliteniz artar.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Psoriasis Derneği · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.