Pulmonary hypertension awareness

Genel Bakış

Pulmoner hipertansiyon, akciğerlere giden kan damarlarında yüksek tansiyon olmasıdır. Bu durum kalbin sağ tarafının daha fazla çalışmasına neden olur.

Pulmoner hipertansiyon oldukça nadir görülür. Yaklaşık 1 milyon kişiden 1'inde görüldüğü tahmin edilmektedir.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık 30-60 yaş arası kadınlarda görülür. Ayrıca bağ dokusu hastalıkları veya doğuştan kalp hastalığı olan kişilerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı (özellikle egzersizle)
• Yorgunluk ve halsizlik
• Göğüs ağrısı veya baskı hissi
• Baş dönmesi veya bayılma hissi
• Ayak bileklerinde ve bacaklarda şişlik
• Çarpıntı

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme güçlüğü
• Gelişme geriliği
• Huzursuzluk
• Nefes alırken zorlanma
• Dudaklarda ve tırnaklarda morarma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Günlük aktivitelerde giderek artan nefes darlığı
• Yorgunluk
• Bacaklarda ödem
• Göğüs rahatsızlığı (anjina benzeri)
• Bayılma nöbetleri

Nedenler

Ana nedenler

• Pulmoner hipertansiyonun kesin nedeni her zaman bilinemeyebilir.
• Bazı durumlarda kalp kapak hastalıkları, akciğer hastalıkları (KOAH, pulmoner fibrozis) neden olabilir.
• Bağ dokusu hastalıkları (skleroderma, lupus gibi) da nedenler arasındadır.
• Doğuştan kalp hastalıkları, HIV enfeksiyonu, karaciğer sirozu, bazı ilaçlar ve madde kullanımı (özellikle amfetaminler) diğer nedenlerdir.

Risk faktörleri

• Ailede pulmoner hipertansiyon öyküsü
• Bağ dokusu hastalıkları
• Doğuştan kalp hastalığı
• Karaciğer sirozu
• HIV enfeksiyonu
• Bazı ilaçlar ve iştah kesiciler
• Madde kullanımı
• Kronik akciğer hastalıkları (KOAH, uyku apnesi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız aniden kötüleşirse
• Göğüs ağrınız şiddetlenirse
• Bayılma nöbetiniz olursa
• Kan tükürürseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Nefes darlığı veya yorgunluk gibi belirtileriniz varsa ve günlük aktivitelerinizi etkiliyorsa
• Bacaklarınızda şişlik fark ederseniz
• Çarpıntı, baş dönmesi gibi tekrarlayan şikayetleriniz varsa

Tanı

Pulmoner hipertansiyon tanısı genellikle bir kardiyolog veya göğüs hastalıkları uzmanı tarafından konur. Akciğer grafisi, EKG, ekokardiyografi gibi testlerle başlanır ve kesin tanı için sağ kalp kateterizasyonu gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi (kalbin ultrasonu)
• Akciğer grafisi
• Elektrokardiyografi (EKG)
• Kan testleri (Beyin natriüretik peptid düzeyi gibi)
• Solunum fonksiyon testleri (SFT)
• Sağ kalp kateterizasyonu (kesin tanı için)
• 6 dakika yürüme testi
• Perfüzyon sintigrafisi (akciğer taraması)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz detaylı bir öykü alır, fizik muayene yapar ve yukarıdaki testleri isteyebilir. Kesin tanı için sağ kalp kateterizasyonu yapılması gerekir. Bu işlem genellikle hastanede yapılır ve birkaç saat sürer.

Tedavi

Pulmoner hipertansiyon tedavisi hastalığın türüne, şiddetine ve nedenine bağlı olarak değişir. Tedavinin amacı belirtileri hafifletmek, yaşam kalitesini artırmak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Tedavi genellikle ilaçlar, oksijen desteği ve yaşam tarzı değişikliklerini içerir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde dinlenin ve aşırı yorgunluktan kaçının
• Sağlıklı beslenin, tuz alımını sınırlayın
• Fazla sıvı tüketiminden kaçının (doktorunuzun önerdiği miktarda için)
• İdeal kilonuzu koruyun
• Sigara içmeyin ve pasif içicilikten kaçının
• Düzenli hafif egzersiz yapın (yürüyüş gibi), ancak aşırıya kaçmayın
• Yüksek irtifadan kaçının
• Hamilelik planlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi, kan damarlarını genişletmek, kan pıhtılaşmasını azaltmak ve kalbin yükünü hafifletmek amacıyla kullanılır. Doktorunuz size uygun olan ilaçları reçete edecektir. Bazı ilaçlar ağızdan, bazıları ise enjeksiyon veya damar yoluyla uygulanabilir. Ayrıca oksijen tedavisi de gerekebilir. Tedavi düzenli takip gerektirir ve ilaçlar asla doktor önerisi dışında kullanılmamalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri vakalarda ilaç tedavisi yeterli olmazsa akciğer nakli veya kalp-akciğer nakli gündeme gelebilir. Bu, son çare olarak düşünülür ve belirli kriterleri karşılayan hastalara uygulanır. Karar, uzman bir ekip tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Pulmoner hipertansiyon ile yaşamak, günlük aktivitelerinizi planlamayı gerektirir. Kendinizi iyi hissettiğiniz günlerde hafif aktiviteler yapabilir, yorgun hissettiğinizde dinlenmelisiniz. Enerjinizi iyi yönetmek önemlidir. Belirtilerinizi takip edin ve doktorunuzla düzenli iletişim halinde olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun
• Sağlıklı ve dengeli beslenin
• Tuz tüketimini azaltın
• Düzenli olarak hafif egzersiz yapın (yürüyüş, esneme gibi)
• Yeterli uyuyun ve dinlenin
• Stresten uzak durmaya çalışın
• Enfeksiyonlardan korunmak için el hijyenine dikkat edin, grip aşısı gibi aşılarınızı yaptırın
• Yüksek rakımlı bölgelere seyahat etmeden önce doktorunuza danışın

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde tuzu azaltmak, ödem kontrolüne yardımcı olur. Meyve, sebze, tam tahıl ve sağlıklı protein kaynaklarına ağırlık verin. Egzersiz konusunda doktorunuzdan veya fizyoterapistinizden rehberlik alın. Genellikle kısa süreli, düşük tempolu yürüyüşler önerilir. Nefes darlığı hissederseniz durup dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü ve depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Aileniz, arkadaşlarınızla konuşun veya bir psikologdan destek almaktan çekinmeyin. Gerekirse doktorunuz sizi bir uzmana yönlendirebilir.

Önleme

Pulmoner hipertansiyonun bazı türleri tamamen önlenemez. Ancak risk faktörlerini kontrol altına almak (örneğin, sigara içmemek, tansiyonu kontrol etmek) ve altta yatan hastalıkları tedavi ettirmek, riski azaltabilir. Erken tanı ve tedavi, hastalığın ilerlemesini yavaşlatır.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, akciğer enfeksiyonlarını önleyerek hastalığın kötüleşmesini engelleyebilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uymanız önemlidir.

Tarama programları

Genel tarama önerilmez. Ancak ailesinde pulmoner hipertansiyon öyküsü olan veya bağ dokusu hastalığı gibi yüksek riskli gruplarda, doktor kontrolünde gerekli testler yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp yetmezliği (özellikle sağ kalp yetmezliği)
• Kalp ritim bozuklukları (aritmiler)
• Kan pıhtıları (pulmoner emboli)
• Bilincin geçici kaybı (bayılma)
• Akciğerlerde sıvı birikmesi (plevral efüzyon)
• Karaciğer hasarı

Uzun vadeli görünüm

Pulmoner hipertansiyon ciddi bir hastalıktır ancak günümüzde tedavi seçenekleri sayesinde yaşam süresi ve kalitesi önemli ölçüde artmıştır. Erken tanı, düzenli takip ve tedaviye uyum ile birçok kişi aktif bir yaşam sürdürebilir. Her hastanın durumu farklıdır, bu nedenle doktorunuz size özel bir prognoz verecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.