Reactive arthritis

Genel Bakış

Reaktif artrit, vücudun başka bir yerinde geçirilen bir enfeksiyondan (örneğin bağırsak veya idrar yolu enfeksiyonu) sonra ortaya çıkan bir eklem iltihabıdır. Bağışıklık sisteminiz enfeksiyonla savaşırken yanlışlıkla kendi eklemlerinize saldırır ve bu da ağrı, şişlik ve sertliğe yol açar. Genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer, ancak bazı kişilerde daha uzun sürebilir.

Reaktif artrit nadir görülen bir hastalıktır. Her 100.000 kişide yaklaşık 1-4 kişide görülür.

Daha çok genç erişkinlerde (20-40 yaş) ortaya çıkar. Erkeklerde kadınlara göre daha sıktır. Ayrıca bağırsak veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyon geçiren kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bir veya birkaç eklemde ağrı, şişlik, ısı artışı ve sertlik (özellikle diz, ayak bileği, ayak parmakları)
• Topuk ağrısı (Aşil tendonu iltihabı)
• Bel ağrısı (özellikle sabahları)
• Gözlerde kızarıklık, yanma, sulanma (konjunktivit)
• İdrar yaparken ağrı veya sık idrara çıkma (üretrit)
• Ciltte pullanma veya kabarcıklar (özellikle avuç içi ve ayak tabanında)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda reaktif artrit genellikle bir bağırsak enfeksiyonundan sonra ortaya çıkar.
• Belirtiler erişkinlerdekine benzerdir ancak çocukta topallama veya yürümek istememe görülebilir.
• Ateş, halsizlik ve iştahsızlık eşlik edebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erişkinlerde belirtiler başka romatizmal hastalıklarla karışabilir.
• Eklem ağrıları daha yavaş başlayabilir ve kronikleşme riski daha yüksektir.
• Hareket kısıtlılığı nedeniyle günlük aktivitelerde zorlanma sık görülür.

Nedenler

Ana nedenler

• Reaktif artrit, vücudun bir enfeksiyona karşı verdiği bağışıklık tepkisi sonucu gelişir.
• En sık nedenler: bağırsak enfeksiyonları (Salmonella, Şigella, Yersinia, Kampilobakter) ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (Klamidya) 'dır.
• Enfeksiyondan 1-4 hafta sonra ortaya çıkar.

Risk faktörleri

• HLA-B27 geni taşıyıcısı olmak (en önemli risk faktörü)
• 20-40 yaş aralığında olmak
• Erkek cinsiyet
• Bağışıklık sistemi zayıflığı
• Sık sık bağırsak veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyon geçirmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli eklem ağrısı ve şişlik, ateşle birlikte
• Gözde ağrı, kızarıklık ve ışığa hassasiyet
• İdrarda kan veya şiddetli yanma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır geçmeyen eklem ağrısı
• Yürürken veya hareket ederken zorlanma
• Tekrarlayan göz veya idrar yolu belirtileri

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Yakın zamanda geçirdiğiniz bir enfeksiyon, eklem belirtileri ve diğer bulgular tanı için önemli ipuçları verir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (iltihap belirteçleri, romatizma testleri, HLA-B27 gen analizi)
• Eklem sıvısı incelemesi (iltihap hücrelerini ve enfeksiyonu değerlendirmek için)
• İdrar tahlili (üretrit veya enfeksiyon belirtileri için)
• Röntgen veya ultrason (eklem hasarını görmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz sizi bir romatoloji uzmanına yönlendirebilir. Endişelenmeyin, birçok test sadece diğer hastalıkları elemek için yapılır.

Tedavi

Tedavinin amacı eklem iltihabını azaltmak, ağrıyı kontrol etmek ve eklem hasarını önlemektir. Çoğu kişi zamanla kendiliğinden iyileşir. Tedavi, belirtilerin şiddetine göre kişiye özel planlanır.

Evde kişisel bakım

• Eklemlerinizi dinlendirin, aşırı yüklenmekten kaçının.
• Şiş ve ağrılı eklemlere soğuk kompres uygulayın.
• Doktorunuzun önerdiği basit egzersizleri düzenli yapın.
• Bol su için ve sağlıklı beslenin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar (steroid olmayan iltihap ilaçları gibi) önerebilir. Daha şiddetli vakalarda kısa süreli kortikosteroid kullanımı veya bağışıklık sistemini düzenleyici ilaçlar (DMARD adı verilen hastalık değiştirici ilaçlar) gerekebilir. Göz iltihabı varsa, göz damlası tedavisi eklenebilir. Tedaviyi doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Reaktif artritte cerrahi tedavi genellikle gerekmez. Ancak çok nadiren eklemde kalıcı hasar oluşursa, protez cerrahisi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Reaktif artrit günlük yaşamınızı geçici olarak etkileyebilir. Ağrılı dönemlerde dinlenmek önemlidir, ancak uzun süre hareketsiz kalmamaya da dikkat edin. Doktorunuzun önerdiği egzersizlerle eklemlerinizi esnek tutun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve dengeli beslenme (antiinflamatuar diyet önerilebilir)
• Ağrıyı artıran aktivitelerden kaçının.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Yeterli uyuyun ve stresten korunun.

Diyet ve egzersiz

Zeytinyağı, balık, meyve ve sebzeler gibi iltihap önleyici besinler tüketmek faydalı olabilir. Hafif yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili egzersizleri düzenli yapmak eklem sağlığını destekler. Ancak aşırıya kaçmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı kaygı ve depresyona neden olabilir. Bu duygular normaldir. Kendinize zaman tanıyın, sevdiklerinizle konuşun veya bir psikologdan destek alın. Unutmayın, çoğu kişi tamamen iyileşir.

Önleme

Reaktif artriti tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak enfeksiyonlardan korunmak riski azaltabilir. El hijyenine dikkat etmek, güvenli cinsel ilişki, gıdaları iyi pişirmek ve içme suyuna dikkat etmek önemlidir.

Aşılar

Bazı bağırsak enfeksiyonlarına karşı aşı yoktur. Ancak genel enfeksiyon koruması için Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşıları tam yaptırın.

Tarama programları

Reaktif artrit için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak HLA-B27 gen testi, ailesinde bu hastalık olan kişilerde risk değerlendirmesi için kullanılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik artrit (uzun süreli eklem iltihabı ve hasarı)
• Gözde üveit (ciddi göz iltihabı, görme kaybına yol açabilir)
• Aşil tendonu yırtılması
• Omurga iltihabı (ankilozan spondilit benzeri tutulum)

Uzun vadeli görünüm

Reaktif artritin prognozu genellikle iyidir. Hastaların çoğu 3-6 ay içinde tamamen iyileşir. Bazı kişilerde belirtiler birkaç yıl sürebilir, ancak uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Çok nadiren kalıcı eklem hasarı gelişir. Umudunuzu kaybetmeyin, doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.