Relapsing polychondritis awareness

Genel Bakış

Relapsing polychondritis (tekrarlayan kıkırdak iltihabı), vücudun bağışıklık sisteminin kıkırdak dokusuna, yani kulak, burun, eklemler ve solunum yollarındaki esnek yapılara yanlışlıkla saldırdığı nadir bir hastalıktır. Bu ataklar (alevlenmeler) dönem dönem gelir ve iltihap ve ağrıya neden olur.

Hayır, relapsing polychondritis çok nadir bir hastalıktır. Toplumda milyonda birkaç kişide görüldüğü tahmin edilmektedir.

En sık 40-60 yaş arasındaki yetişkinleri etkiler, ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Kadın ve erkeklerde eşit sıklıkta görülür. Ayrıca romatoid artrit veya lupus gibi başka bir otoimmün hastalığı olan kişilerde daha sık rastlanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kulaklarda: Bir veya iki kulağın kızarıklığı, şişmesi ve ağrısı; kulak memesinin genellikle etkilenmemesi
• Burunda: Burun köprüsünde ağrı, kızarıklık, şişlik; zamanla burun şeklinde eyer burun deformitesi
• Eklemlerde: Bir veya daha fazla eklemde ağrı, şişlik, tutukluk (artrit) - özellikle diz, el bileği, ayak bileği
• Solunum yollarında: Nefes darlığı, öksürük, ses kısıklığı, boğazda dolgunluk hissi - bu acil bir durum olabilir
• Gözlerde: Kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet (sklerit veya episklerit)
• Kıkırdak dışı: Yorgunluk, ateş, kilo kaybı; kalp kapakçıklarında sorunlar, deride döküntüler

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda hastalık benzer şekilde görülür ancak eklem ağrıları ve yorgunluk daha ön planda olabilir.
• Büyüme geriliği ve gelişimsel gecikmelere yol açabilir, bu nedenle erken tanı önemlidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda eklem ve solunum yollarındaki belirtiler daha belirgin olabilir.
• Kalp ve damar sorunları (aort anevrizması gibi) yaşlılarda daha sık görülebilir.
• Hastalığın seyri genellikle daha ağır olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Relapsing polychondritis, bağışıklık sisteminin kıkırdak dokusuna ve diğer bazı bağ dokularına saldırması sonucu oluşur.
• Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir; muhtemelen genetik yatkınlık ve çevresel tetikleyiciler (enfeksiyonlar, stres gibi) birlikte rol oynar.

Risk faktörleri

• Başka bir otoimmün hastalığa sahip olmak (romatoid artrit, Behçet hastalığı, lupus gibi)
• Ailede otoimmün hastalık öyküsü
• Orta yaş (40-60 yaş arası) daha sık görülür

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Birden fazla yerde (kulak, burun, eklem) kızarıklık, şişlik ve ağrı hissederseniz
• Nefes darlığı veya solunum sorunları yaşarsanız
• Göz ağrısı, kızarıklık veya görme değişikliği olursa
• Ses kısıklığı veya yutma güçlüğü gelişirse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kulaklarınızda zaman zaman tekrarlayan ağrı ve kızarıklık oluyorsa
• Bir eklemde şişlik ve ağrı birkaç haftadır devam ediyorsa
• Açıklanamayan yorgunluk, ateş, kilo kaybı yaşıyorsanız

Tanı

Relapsing polychondritis tanısı koymak için tek bir test yoktur. Doktorunuz belirtilerinizi, fizik muayene bulgularınızı ve bazı laboratuvar testlerini bir arada değerlendirir. Tanı genellikle McAdam kriterleri adı verilen bir liste kullanılarak konur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Kanda iltihap belirteçleri (CRP, sedimantasyon) ve otoantikorlar (ANA, anti-CCP gibi) bakılır.
• Görüntüleme: Kulak, burun, solunum yolları ve kalpteki kıkırdak hasarını görmek için BT, MR veya solunum fonksiyon testleri yapılabilir.
• Kıkırdak biyopsisi: Nadiren, kıkırdak dokusundan küçük bir örnek alınarak mikroskopta incelenir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta alabilir, çünkü belirtiler başka hastalıklarla karışabilir. Doktorunuz sizi dinleyecek, fizik muayene yapacak ve gerekli testleri isteyecektir. Tanı konulduktan sonra tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Tedavinin amacı iltihabı kontrol altına almak, alevlenmeleri önlemek ve organ hasarını engellemektir. Tedavi kişiye özeldir; hastalığın şiddetine ve hangi organların etkilendiğine göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Alevlenmeler sırasında dinlenin; vücudun iyileşmesi için zaman tanıyın.
• Kulak ve burun gibi hassas bölgeleri travmadan koruyun (örneğin kulaklık kullanırken dikkatli olun).
• Düzenli egzersiz yapın ve sağlıklı beslenin; kilo kontrolü eklemlere binen yükü azaltır.
• Sigara içmeyin, çünkü solunum yollarını daha da tahriş edebilir.

Tıbbi tedaviler

Tedavide genellikle iltihap giderici ilaçlar (steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçlar), kortikosteroidler (iltihabı baskılayan güçlü ilaçlar) ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar (metotreksat, azatioprin gibi) kullanılır. İlaçlar ve dozları doktor tarafından ayarlanmalıdır. Biyolojik ajan adı verilen daha yeni tedaviler de bazı hastalarda etkili olabilir. Tedaviye ne zaman başlanacağı ve ne kadar süreceği doktorunuz tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Solunum yollarında ciddi daralma varsa, nefes almayı kolaylaştırmak için cerrahi müdahale gerekebilir (trakeostomi gibi). Kalp kapakçıklarında hasar oluşursa, kapak değişimi ameliyatı yapılabilir. Burunda eyer burun şekil bozukluğu durumunda estetik veya rekonstrüktif cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Relapsing polychondritis kronik bir hastalıktır; yani uzun süreli bir durumdur. Alevlenme ve iyilik dönemleriyle seyreder. Günlük yaşamınızı etkileyebilir, ancak uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çoğu kişi aktif bir hayat sürdürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Alevlenmelere karşı tetikleyicileri tanıyın ve mümkünse bunlardan kaçının (stres, enfeksiyonlar, yorgunluk gibi).
• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın; tedavinizi doktor gözetiminde sürdürün.
• Gerektiğinde fizik tedavi ve rehabilitasyon eklem ve kas fonksiyonlarınızı korumaya yardımcı olabilir.
• Sosyal destek alın; aileniz ve arkadaşlarınızla durumunuz hakkında konuşun.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, bol sebze-meyve, omega-3 yağ asitleri içeren besinler (balık gibi) iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir. Eklem ağrılarınızı artırmayacak hafif egzersizler (yürüyüş, yüzme, yoga) yapabilirsiniz. Herhangi bir diyet veya egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Kendinizi yalnız hissetmek normaldir, ancak bu duygularla baş etmek için bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz. Ayrıca hasta dernekleri ve destek grupları, deneyimlerinizi paylaşmanız için iyi bir ortam sunar.

Önleme

Relapsing polychondritis şu an için tam olarak önlenemeyen bir hastalıktır. Altta yatan neden tam bilinmediği için koruyucu bir yöntem yoktur. Ancak erken tanı ve düzenli tedavi, alevlenmeleri ve komplikasyonları önlemeye yardımcı olabilir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları önerilebilir, çünkü enfeksiyonlar hastalığı tetikleyebilir. Aşı takviminizi doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Özel bir tarama testi yoktur. Ancak başka bir otoimmün hastalığınız varsa, belirtiler açısından düzenli kontroller yaptırmanız faydalı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Solunum yollarında kalıcı daralma ve nefes alma güçlüğü
• Kulak kıkırdaklarında şekil bozukluğu ve işitme kaybı
• Burunda eyer burun şekil bozukluğu
• Kalp kapakçıklarında hasar (aort yetersizliği) ve kalp yetmezliği
• Aort anevrizması (ana atardamarda baloncuk oluşumu ve yırtılma riski)
• Böbrek, sinir sistemi veya deri gibi diğer organlarda iltihaplanma

Uzun vadeli görünüm

Relapsing polychondritis tedavi edilebilen bir hastalıktır. Erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu kişi normal bir yaşam sürebilir. Hastalığın seyri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; bazı kişilerde hafif ataklarla seyrederken, bazılarında daha ağrılı ve ciddi olabilir. Düzenli takip ve iş birliği ile komplikasyon riski azaltılabilir. Umut verici olarak, yeni tedaviler hastaların yaşam kalitesini artırmaktadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.