Rheumatoid arthritis living in children

Genel Bakış

Romatoid artrit, eklemlerde iltihaplanma ve ağrıya neden olan bir bağışıklık sistemi hastalığıdır. Çocuklarda görülen türüne Juvenil İdiyopatik Artrit (JİA) denir. Bağışıklık sistemi yanlışlıkla kendi eklemlerine saldırır, bu da şişlik, sertlik ve hareket zorluğuna yol açar.

Her 1000 çocuktan yaklaşık 1'inde görülür. Çocuk romatizması olarak da adlandırılsa da, erişkin romatoid artritten farklı bir hastalıktır.

Her yaştan çocuğu etkileyebilir, ancak en sık 1-6 yaş arası ve ergenlik döneminde başlar. Kız çocuklarında daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklemlerde şişlik, ağrı ve sertlik
• Sabahları veya uzun süre oturduktan sonra eklemlerde hareket zorluğu
• Topallama veya yürüme isteksizliği
• Ateş, özellikle akşamları yükselen
• Pembe döküntü (genellikle gövde ve uyluklarda)

Çocuklarda belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• İştahsızlık, kilo alamama
• Büyüme geriliği
• Gözlerde kızarıklık veya ışığa hassasiyet (üveit denilen göz iltihabı)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde romatoid artrit daha yaygındır, eklemlerde simetrik tutulum ve sürekli ağrı olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemektedir. Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla eklemlere saldırması söz konusudur.
• Genetik yatkınlık: Bazı genlere sahip çocuklarda hastalık riski artar.
• Çevresel tetikleyiciler: Enfeksiyonlar veya diğer dış etkenler hastalığı başlatabilir.

Risk faktörleri

• Ailede romatoid artrit veya diğer otoimmün hastalık öyküsü
• Bazı genetik belirteçlerin varlığı
• Kız cinsiyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çocuğunuzda eklemlerde şişlik ve hareket kısıtlılığı 6 haftadan uzun sürüyorsa
• Gözlerde kızarıklık veya ağrı varsa
• Yüksek ateş ve döküntü birlikteyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuğunuzda sürekli yorgunluk, iştahsızlık veya büyüme geriliği fark ederseniz çocuk doktoruna başvurun.

Tanı

Çocuk romatologu tarafından yapılır. Tanı koymak için hastalığın belirtileri, muayene bulguları ve test sonuçları birlikte değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (iltihap göstergeleri, romatoid faktör, anti-CCP antikorları)
• Görüntüleme (eklem ultrasonu veya röntgen)
• Göz muayenesi (üveit taraması)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak birkaç hafta sürebilir. Çocuk romatologu size hastalık hakkında ayrıntılı bilgi verecek, tedavi planı oluşturacak ve takip randevuları belirleyecektir.

Tedavi

Juvenil idiyopatik artrit tedavisinin amacı iltihabı kontrol altına almak, ağrıyı azaltmak, eklem hasarını önlemek ve çocuğun normal aktivitelerine devam etmesini sağlamaktır.

Evde kişisel bakım

• Eklemleri düzenli ama zorlamadan çalıştırmak (yüzme, bisiklet gibi düşük etkili sporlar)
• Sıcak duş veya sıcak havlu ile eklem sertliğini azaltmak
• Soğuk kompres ile şiş eklemleri rahatlatmak
• Dengeli beslenmek ve sağlıklı kiloyu korumak

Tıbbi tedaviler

Doktorlar iltihap giderici ilaçlar, hastalık modifiye edici ilaçlar ve biyolojik tedaviler gibi seçenekleri değerlendirebilir. Tedavi çocuğun yaşına, hastalığın şiddetine ve tutulan eklemlere göre kişiselleştirilir. Düzenli doktor takibi çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, eklemde ciddi hasar oluşursa ve diğer tedaviler yetersiz kalırsa cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Çocuğunuzun hastalığını yönetmek, tedavi planına uymak ve düzenli doktor kontrollerini aksatmamakla mümkündür. Eklem ağrıları olduğunda aktiviteyi azaltmak, iyi hissettiğinde normal aktivitelere devam etmek denge gerektirir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Okul öğretmenlerini ve arkadaşlarını durum hakkında bilgilendirmek
• Fizik tedavi ve egzersiz programına uymak
• Yeterli uyku ve dinlenme
• Stresten uzak, destekleyici bir aile ortamı sağlamak

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme (meyve, sebze, tam tahıl, sağlıklı yağlar) ve yeterli kalsiyum, D vitamini alımı kemik sağlığı için önemlidir. Yüzme, hafif aerobik ve germe egzersizleri eklemleri güçlendirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik hastalık çocukta kaygı, üzüntü veya öfkeye yol açabilir. Okulda zorlanma veya sosyal izolasyon olabilir. Bu duyguları konuşmak ve gerekirse bir psikologdan destek almak önemlidir.

Önleme

Juvenil idiyopatik artrit tam olarak önlenemez. Ancak erken tanı ve tedavi ile eklem hasarı ve komplikasyonlar büyük ölçüde engellenebilir.

Aşılar

Aşı takvimine uyulmalı, özellikle grip ve zatürre aşıları önerilir. Bazı ilaçlar canlı aşı ile etkileşebileceğinden, aşı öncesi doktora danışılmalıdır.

Tarama programları

Ailede romatoid artrit veya otoimmün hastalık varsa çocuklarda düzenli göz muayenesi ve romatolojik değerlendirme yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı eklem hasarı ve şekil bozukluğu
• Büyüme geriliği
• Göz iltihabı (üveit) nedeniyle görme kaybı
• Kemik erimesi ve kas güçsüzlüğü

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile çocukların çoğu normal bir hayat sürebilir, okula devam edebilir ve istedikleri sporları yapabilir. Çocuk romatologu ile düzenli takip çok önemlidir. Hastalık bazen erişkin döneme de devam edebilir, ancak tedavideki gelişmeler sayesinde prognoz (gelecekteki durum) her geçen gün daha iyileşmektedir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Uluslararası Romatizma Derneği (EULAR) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Romatoloji Derneği ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Kronik Hastalıklar Sayfası ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.