Ringworm of the body

Genel Bakış

Vücut mantarı, halk arasında 'saçkıran' olarak da bilinen, aslında bir solucan değil, bir mantarın neden olduğu bir deri enfeksiyonudur. Genellikle halka şeklinde, kırmızı, kaşıntılı bir döküntü olarak ortaya çıkar.

Oldukça yaygındır. Dünyanın her yerinde görülür ve her yaştan insanı etkileyebilir.

Özellikle çocuklar, sporcular, sıcak ve nemli ortamlarda bulunanlar, bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler ve hayvanlarla temas edenler daha sık etkilenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Deride halka şeklinde, kırmızı, kabarık bir kenarı olan döküntü
• Döküntünün ortası genellikle daha açık renklidir
• Kaşıntı, yanma veya hafif ağrı
• Ciltte pullanma veya çatlama

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda daha sık görülür ve saçlı deri, vücut ve kasık bölgesini etkileyebilir.
• Kaşıntı genellikle daha yoğundur ve uykuyu etkileyebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda bağışıklık sistemi zayıflayabileceği için enfeksiyon daha yaygın ve tedavisi daha zor olabilir.
• Ciltteki döküntü daha az belirgin olabilir, ancak kaşıntı ve rahatsızlık devam eder.

Nedenler

Ana nedenler

• Mantar (dermatofit) adı verilen bir grup mantarın deriye yerleşmesi
• Enfekte bir kişi, hayvan (özellikle kedi ve köpek) veya toprakla doğrudan temas
• Havlu, çarşaf, tarak gibi kişisel eşyaların ortak kullanımı

Risk faktörleri

• Sık sık terlemek veya nemli ortamlarda bulunmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanmak
• Diyabet gibi kronik hastalıklar
• Yetersiz hijyen koşulları
• Hayvanlarla yakın temas (özellikle sokak hayvanları)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil ve acil olmayan belirtilerde anlatıldığı gibi şiddetli belirtiler varsa
• Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde (kemoterapi, organ nakli, HIV gibi) belirtiler çıkarsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Halka şeklinde döküntü fark edildiğinde
• Kaşıntılı ve pullu bir deri lezyonu varsa
• Evde uygulanan mantar önleyici kremlerle (eczaneden alınabilen) düzelme olmazsa

Tanı

Doktor genellikle döküntüyü görerek teşhis edebilir. Bazen mantarın varlığını doğrulamak için cilt kazıntısı alınarak mikroskop altında incelenebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Deri kazıntısı (mikroskopik inceleme)
• Mantar kültürü (nadiren gerekir)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktor döküntüyü inceleyecek ve bir spatula veya lam ile hafifçe cilt yüzeyini kazıyacaktır. Bu işlem genellikle ağrısızdır. Sonuçlar genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde alınabilir.

Tedavi

Vücut mantarı genellikle antifungal (mantar önleyici) ilaçlarla tedavi edilir. Tedavi, mantarın türüne ve yaygınlığına bağlı olarak değişir.

Evde kişisel bakım

• Etkilenen bölgeyi temiz ve kuru tutun
• Kaşımaktan kaçının, çünkü yayılmasına neden olabilir
• Havluları, çarşafları ve kıyafetleri sık sık yıkayın
• Başkalarıyla havlu, tarak gibi kişisel eşyaları paylaşmayın
• Mantar önleyici kremleri (eczaneden alınabilen) doktor önerisiyle kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktor, cilde sürülen krem, losyon veya sprey şeklinde mantar önleyici ilaçlar önerebilir. Yaygın veya dirençli enfeksiyonlarda ağız yoluyla alınan mantar önleyici haplar gerekebilir. Tedavi genellikle 2-4 hafta sürer. İlacın adı ve dozu mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Tedaviye başladıktan sonra birkaç gün içinde kaşıntı ve döküntü azalır. Ancak enfeksiyon tamamen geçene kadar tedaviye devam etmek önemlidir. Günlük yaşamda hijyen kurallarına dikkat etmek gerekir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Duştan sonra cildi iyice kurulayın, özellikle kıvrım bölgelerini
• Pamuklu ve bol giysiler tercih edin
• Spor yaparken teri hemen silin ve kıyafet değiştirin
• Evcil hayvanlarınızı düzenli olarak veterinere götürün

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme bağışıklık sistemini güçlendirebilir. Egzersiz yapmak genel sağlık için iyidir, ancak aşırı terleme enfeksiyonu kötüleştirebileceğinden duş almak önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ciltteki döküntü özellikle görünür bölgelerdeyse utanma veya kaygıya yol açabilir. Bu normaldir. Tedavi ile döküntü geçecektir, bu süreçte kendinize karşı nazik olun.

Önleme

Tamamen önlenemese de riski azaltmak mümkündür. Hijyen kurallarına uymak, ortak eşya kullanmamak ve hayvanlarla temastan sonra elleri yıkamak önemlidir.

Aşılar

Vücut mantarına karşı aşı yoktur.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur. Ciltte herhangi bir değişiklik fark edildiğinde doktora başvurulmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyon vücudun diğer bölgelerine yayılabilir
• Bakteriyel deri enfeksiyonlarına (selülit gibi) yol açabilir
• Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde daha ciddi enfeksiyonlara neden olabilir

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edildiğinde vücut mantarı genellikle tamamen iyileşir ve iz bırakmaz. Erken tedavi ile sorunsuz bir şekilde geçer. Nadiren tekrarlayabilir, ancak bu durumda tekrar doktora başvurmak gerekir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.