Short bowel syndrome awareness

Genel Bakış

Kısa bağırsak sendromu, ince bağırsağın büyük bir kısmının olmaması veya alınması sonucu vücudun yeterli besin ve sıvıyı emememesidir. Bu durum genellikle bağırsak ameliyatlarından sonra ortaya çıkar.

Kısa bağırsak sendromu nadir görülen bir durumdur. Tüm bağırsak hastalıkları arasında çok küçük bir orana sahiptir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Yeni doğanlarda doğumsal bağırsak kusurları, yetişkinlerde ise Crohn hastalığı, bağırsak tıkanıklığı veya kanser tedavisi nedeniyle bağırsağın bir kısmı alınan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli ve sürekli ishal
• Aşırı susama ve sık idrara çıkma (dehidratasyon belirtisi)
• Kilo kaybı ve yetersiz beslenme
• Halsizlik, yorgunluk
• Karın ağrısı ve şişkinlik

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme ve gelişme geriliği (boy ve kilo beklenenden düşük)
• Kusma, ishale bağlı bezlerde tahriş
• Beslenmeyi reddetme veya zorlukla beslenme
• Cilt kuruluğu, gözlerde çökme gibi dehidratasyon belirtileri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Dehidratasyon daha hızlı ve şiddetli gelişir, kafa karışıklığına veya sersemliğe yol açabilir
• Kas güçsüzlüğü ve düşme riski artar
• İshal nedeniyle besin emilimi bozulur ve kalsiyum, D vitamini gibi minerallerin eksikliği görülebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Doğumsal bağırsak kusurları (bebeklerde ince bağırsağın yokluğu veya çok kısa olması)
• Crohn hastalığı, tümör veya bağırsak düğümlenmesi gibi nedenlerle ince bağırsağın büyük kısmının cerrahi olarak çıkarılması
• Bağırsaklara kan akışının kesilmesi (mezenter iskemi) sonucu bağırsak dokusunun kaybı
• Radyoterapiye bağlı bağırsak hasarı

Risk faktörleri

• Crohn hastalığı gibi bağırsak iltihabına yol açan hastalıklar
• Karın bölgesine uygulanan radyoterapi
• Bağırsak damarlarında pıhtı veya tıkanıklık
• Bağırsak fıtığı veya yapışıklıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil durum belirtilerinden herhangi biri varsa
• Günde 3 litreden fazla ishal veya 24 saatte 3 kereden fazla kusma
• Kanlı ishal
• Bir günde 2 kilodan fazla kilo kaybı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır devam eden kronik ishal veya kilo kaybı
• Yemek yedikten sonra sürekli karın ağrısı veya şişkinlik
• Doktorunuzun önerdiği diyet veya tedaviye rağmen belirtileriniz kötüleşiyorsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi ve özgeçmişinizi dinledikten sonra fizik muayene yapar. Ardından bağırsakların ne kadarının çalıştığını ve besin emilimini değerlendirmek için çeşitli testler ister.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (elektrolitler, böbrek fonksiyonları, vitamin ve mineral düzeyleri)
• Dışkı testleri (ishal nedenini ve yağ emilimini değerlendirmek için)
• Görüntüleme yöntemleri: Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) ile ince bağırsağın yapısı incelenir
• İnce bağırsak geçiş grafisi (baryumlu film) – bağırsakların ne kadar kaldığını gösterir

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle bir gün içinde tamamlanır. Bazı durumlarda hastanede yatış gerekebilir. Doktorunuz teşhis koyduktan sonra sizinle tedavi seçeneklerini ve yaşam tarzı değişikliklerini detaylıca konuşacaktır.

Tedavi

Tedavinin ana amacı, vücudun ihtiyacı olan besin ve sıvıyı sağlamak, semptomları kontrol altına almak ve beslenme yetersizliklerini önlemektir. Tedavi kişiye özel olarak planlanır.

Evde kişisel bakım

• Günde 5-6 küçük öğün yemek, ağır yemeklerden kaçınmak
• Yemekleri iyice çiğnemek ve yavaş yemek
• Sıvı kaybını önlemek için gün boyu azar azar su veya elektrolit içecekleri içmek
• Doktorunuzun önerdiği vitamin ve mineral takviyelerini düzenli kullanmak
• İshali artıran yağlı, baharatlı ve lifli gıdalardan uzak durmak

Tıbbi tedaviler

Tedavide, ishali azaltan ve bağırsakların besin emilimini artıran ilaçlar kullanılabilir. Ağızdan alınan özel besin solüsyonları (oral rehidratasyon solüsyonu) veya damar yoluyla beslenme (parenteral beslenme) gerekebilir. Ayrıca bağırsak florasını destekleyen probiyotikler ve vitamin-mineral takviyeleri de tedavinin bir parçasıdır. Hangi ilaç ve tedavilerin size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç ve diyet tedavisine rağmen durum kontrol altına alınamazsa, bağırsak nakli (intestinal transplantasyon) gibi cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu genellikle çok ileri vakalar için düşünülür. Operasyon kararı uzman bir ekip tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Kısa bağırsak sendromu ile yaşamak, yeme-içme alışkanlıklarınıza dikkat etmenizi gerektirir. Günlük rutininizde sık ve küçük öğünler planlamak, sıvı alımınızı dengelemek ve belirtilerinizi izlemek önemlidir. İş veya sosyal yaşamınızda tuvalet ihtiyacını düşünerek önlem almak (örneğin yakın bir tuvaletin yerini bilmek) size yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yanınızda her zaman su veya elektrolit içeceği bulundurmak
• Doktorunuzla birlikte bir 'acil durum planı' hazırlamak (ör. ishal kötüleşirse ne yapmalısınız)
• Seyahat ederken yanınıza yedek ilaç ve özel besinler almak
• Stresten kaçınmak veya stres yönetimi teknikleri öğrenmek

Diyet ve egzersiz

Diyet, kişiye özel düzenlenmelidir. Genellikle düşük yağlı, düşük lifli ve yüksek kalorili besinler önerilir. Küçük porsiyonlar halinde sık yemek, besinlerin blenderdan geçirilmesi veya püre haline getirilmesi emilimi kolaylaştırabilir. Hafif egzersizler (yürüyüş, esneme) genel sağlığı destekler, ancak aşırı yorucu sporlardan kaçınılmalıdır. Diyetinizle ilgili bir diyetisyenden yardım almanız faydalı olacaktır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak endişe, üzüntü veya sosyal izolasyon hissi yaratabilir. Yalnız olmadığınızı bilmek önemlidir. Bu duygularınızı doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin. Aile ve arkadaş desteği de moralinizi yüksek tutmanıza yardımcı olur.

Önleme

Kısa bağırsak sendromu genellikle önlenebilir bir durum değildir, çünkü çoğunlukla zorunlu bağırsak ameliyatları sonucu oluşur. Ancak altta yatan hastalığın (örneğin Crohn hastalığı) tedavisi ve düzenli takibi, hastalığın ilerlemesini ve bağırsak kaybını yavaşlatabilir. Sağlıklı beslenme, sigara kullanmama ve düzenli doktor kontrolleri genel bağırsak sağlığını korur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İleri derecede yetersiz beslenme (malnütrisyon) ve buna bağlı kas erimesi, bağışıklık zayıflığı
• Ciddi dehidratasyon (sıvı kaybı) ve böbrek yetmezliği
• Vitamin ve mineral eksiklikleri (örneğin B12 vitamini, demir, kalsiyum) sonucu kansızlık, kemik erimesi
• Bağırsakların aşırı bakteri üremesi (bakteriyel aşırı çoğalma) ve enfeksiyonlar
• Safra taşları ve böbrek taşı oluşumu

Uzun vadeli görünüm

Kısa bağırsak sendromu tedavi edilebilir bir durumdur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile hastaların büyük kısmı beslenme ihtiyaçlarını karşılayabilir ve günlük yaşamlarına devam edebilir. İlaç, diyet ve gerekirse parenteral beslenme desteği ile komplikasyonlar kontrol altına alınabilir. Bağırsak nakli gibi ileri tedaviler de başarılı sonuçlar vermektedir. Umudunuzu kaybetmeyin; sağlık ekibiniz size en iyi yaşam kalitesini sağlamak için çalışmaktadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.