Sjogrens syndrome

Genel Bakış

Sjögren sendromu, bağışıklık sisteminin vücudun nem üreten bezlerine (gözyaşı ve tükürük bezleri gibi) saldırdığı, göz ve ağız kuruluğuna yol açan bir otoimmün hastalıktır.

Evet, Sjögren sendromu oldukça yaygındır; her 100 kişiden yaklaşık 1'ini etkiler.

En sık orta yaşlı kadınları etkiler, ancak erkeklerde ve her yaşta görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göz kuruluğu (kum veya batma hissi)
• Ağız kuruluğu (yutma güçlüğü, diş çürümelerinde artış)
• Eklem ağrıları ve şişlik
• Yorgunluk ve halsizlik
• Tükürük bezlerinde şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Nadiren görülür, tekrarlayan tükürük bezi şişmesi
• Diş çürüklerinde artış
• Yorgunluk ve halsizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağız ve göz kuruluğu daha belirgin olabilir
• Diş kaybı riski artar
• Yutma güçlüğü daha sık yaşanabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin vücudun kendi nem bezlerine saldırması
• Kesin neden bilinmemekle birlikte genetik ve çevresel faktörler (virüs enfeksiyonları gibi) rol oynayabilir

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 40-60 yaş arasında olmak
• Ailede Sjögren sendromu veya diğer otoimmün hastalıkların bulunması
• Romatoid artrit, lupus gibi başka bir otoimmün hastalığa sahip olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme değişiklikleri
• Nefes almada zorluk
• Yüksek ateş

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süreli ağız veya göz kuruluğu
• Eklem ağrıları
• Açıklanamayan yorgunluk

Tanı

Tanı, romatoloji uzmanı tarafından yapılan fizik muayene, kan testleri ve gerekirse tükürük bezi biyopsisi ile konulur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (anti-Ro/SSA ve anti-La/SSB antikorları)
• Schirmer testi (göz yaşı miktarının ölçümü)
• Tükürük akış hızı testi
• Tükürük bezi biyopsisi (alınan küçük bir doku parçasının incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde birkaç farklı test yapılabilir ve sonuçlar genellikle birkaç hafta içinde çıkar. Doktorunuz size süreç hakkında bilgi verecektir.

Tedavi

Tedavi, belirtileri hafifletmeye ve komplikasyonları önlemeye yöneliktir. Kesin bir tedavisi yoktur ancak düzenli bakım ile yaşam kalitesi büyük ölçüde artırılabilir.

Evde kişisel bakım

• Yapay gözyaşı kullanmak (eşofman, jel veya damla formunda)
• Bol su içmek ve gün boyunca su yudumlamak
• Şekersiz sakız çiğnemek veya sert şeker emmek
• Diş bakımına çok dikkat etmek (düzenli fırçalama, diş ipi ve florürlü gargara)
• Nemlendirici kremler kullanmak (cilt ve dudaklar için)

Tıbbi tedaviler

Göz kuruluğu için reçetesiz suni gözyaşı damlaları, ağız kuruluğu için tükürük artırıcı spreyler veya pastiller kullanılabilir. Eklem ağrıları için doktor önerisiyle anti-inflamatuar ilaçlar verilebilir. Daha ciddi vakalarda bağışıklık sistemini düzenleyici ilaçlar romatolog tarafından reçete edilir. Tedaviye başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sjögren sendromu için cerrahi genellikle gerekmez. Ancak tükürük bezlerinde büyük kist veya tümör gelişirse cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda ağız ve göz kuruluğunu yönetmek önemlidir. Yanınızda su, suni gözyaşı ve dudak kremi taşıyın. Yemeklerde su bulundurun ve yemekleri küçük lokmalar halinde yiyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun, çünkü bunlar kuruluğu artırır.
• Düzenli uyuyun ve stresten kaçının.
• Gözlerinizi kuru veya rüzgarlı ortamlardan korumak için güneş gözlüğü takın.

Diyet ve egzersiz

Bol su için, asitli ve şekerli içeceklerden kaçının. Yumuşak ve nemli gıdalar (çorba, yoğurt, haşlanmış sebze) tercih edin. Hafif egzersizler (yürüyüş, yüzme) eklem ağrılarını hafifletmeye yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak depresyon ve kaygıya yol açabilir. Duygularınızı paylaşmak, gerektiğinde bir psikolog veya psikiyatristten destek almak önemlidir. Kendinize karşı nazik olun ve yardım istemekten çekinmeyin.

Önleme

Sjögren sendromu şu an için önlenememektedir. Ancak erken tanı ve düzenli tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir ve komplikasyonlar önlenebilir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, enfeksiyon riskini azaltmak için önerilebilir. Aşı yaptırmadan önce doktorunuza danışın.

Tarama programları

Düzenli göz muayenesi (yılda en az bir kez) ve diş hekimi kontrolleri (6 ayda bir) önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İlerlemiş diş çürükleri ve diş kaybı
• Gözde kornea hasarı ve ülser
• Böbrek fonksiyon bozukluğu
• Lenfoma riskinde artış (nadir)

Uzun vadeli görünüm

Sjögren sendromu yaşam süresini genellikle kısaltmaz. Uygun tedavi ve düzenli takip ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Birçok kişi normal bir yaşam sürdürebilir. Umutlu olmak için nedenler vardır; tıptaki gelişmeler sayesinde hastalık yönetimi her geçen gün daha iyi hale gelmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.