Çocuklarda Uyku Apnesi

Genel Bakış

Uyku apnesi, uyku sırasında nefesin tekrar tekrar durmasıdır. Çocuklarda bu nefes durmaları genellikle bademcik veya geniz eti büyümesi yüzünden olur. Tedavi edilebilir bir durumdur.

Çocuklarda sanıldığı kadar nadir değildir; yaklaşık 100 çocuktan 1 ila 4'ünde görülür.

En sık 2-8 yaş arası çocukları etkiler. Bademcik ve geniz eti büyümesi olan, fazla kilolu veya ailesinde uyku apnesi olan çocuklarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gürültülü horlama
• Uykuda nefes durması (bunu başkası fark eder)
• Huzursuz uyku, sık uyanma
• Yatak ıslatma (daha önce kuru olan çocukta)

Çocuklarda belirtiler

• Ağzı açık uyuma
• Gündüz aşırı uyuklama
• Sabah baş ağrısı
• Hiperaktivite veya dikkat dağınıklığı
• Okul başarısında düşüş
• Büyümede yavaşlama

Nedenler

Ana nedenler

• Bademcik ve geniz eti büyümesi (en sık neden)
• Aşırı kilo (obezite)
• Yüz ve çene yapısındaki bazı farklılıklar

Risk faktörleri

• Fazla kilolu olmak
• Ailede uyku apnesi öyküsü
• Alerjik nezle veya astım gibi solunum yolu sorunları
• Bademcik veya geniz eti büyümesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Uykuda nefes durması ve morarma fark ederseniz hemen 112'yi arayın
• Çocuk uyandırılamıyorsa acil servise başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuğunuz sürekli horluyor ve ağzı açık uyuyorsa
• Gündüz aşırı yorgun veya huzursuzsa
• Okul başarısı düştüyse ve davranış sorunları varsa

Tanı

Doktor, çocuğunuzun uyku alışkanlıklarını dinler, boğaz ve burnunu muayene eder. Gerekirse uyku testi isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (bademcik ve geniz eti kontrolü)
• Uyku testi (polisomnografi – bir gece hastanede uyuyarak nefes, kalp atışı ve oksijen seviyesi ölçülür)
• Röntgen veya endoskopi (bazı durumlarda)

Randevunuzda neler beklenir

Uyku testi ağrısızdır. Çocuğunuza uyurken vücuduna küçük sensörler takılır. Test sonuçları birkaç gün içinde çıkar. Bu sayede apnenin şiddeti ve nedeni anlaşılır.

Tedavi

Tedavi, altta yatan nedene göre belirlenir. Çoğu çocukta cerrahi veya kilo verme ile tam iyileşme sağlanır. Ağır vakalarda solunum cihazı kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Kilo verme (fazla kilolu çocuklar için sağlıklı beslenme ve egzersiz)
• Yan yatma (sırt üstü yatmak apneyi artırabilir)
• Alerjenlerden kaçınma (toz, polen gibi)

Tıbbi tedaviler

Orta ve ağır vakalarda, uyku sırasında solunum yolunu açık tutan bir cihaz (CPAP) kullanılabilir. Bu cihaz hafif bir hava basıncı uygular. Tedavi doktor tarafından planlanır. İlaç tedavisi genellikle uyku apnesi için doğrudan kullanılmaz, ancak altta yatan alerjik nezle gibi durumlar için burun spreyleri önerilebilir. Kesinlikle doktor tavsiyesi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bademcik ve geniz eti büyümesi varsa genellikle cerrahi (adenotonsillektomi) en etkili tedavidir. Çoğu çocukta horlama ve apne tamamen düzelir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sonrası çocuk daha dinç uyanır, okulda dikkati artar ve davranışları düzelir. Ameliyat sonrası birkaç gün dinlenme gerekebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku saatleri belirleyin
• Yatak odasını sessiz, karanlık ve serin tutun
• Akşam ağır yemeklerden kaçının

Diyet ve egzersiz

Fazla kilolu çocuklarda diyetisyen eşliğinde sağlıklı beslenme programı uygulanabilir. Düzenli fiziksel aktivite (yürüyüş, oyun) kilo kontrolüne yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uyku apnesi olan çocuklarda dikkat eksikliği, hiperaktivite ve öğrenme güçlüğü görülebilir. Tedavi sonrası bu belirtiler genellikle azalır. Destekleyici bir okul ortamı ve aile ilgisi önemlidir.

Önleme

Bademcik ve geniz eti büyümesi tamamen önlenemez, ancak sağlıklı kilo ve iyi uyku alışkanlıkları ile risk azaltılabilir.

Aşılar

Grip (influenza) ve zatürre (pnömokok) aşıları, solunum yolu enfeksiyonlarını azaltarak dolaylı yoldan koruyucu olabilir. Aşı takvimi için çocuk doktorunuza danışın.

Tarama programları

Düzenli çocuk sağlığı muayenelerinde doktor horlama ve uyku sorunlarını sorgulamalıdır. Özel bir tarama testi olmasa da aileler belirtilere dikkat etmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Büyüme geriliği ve kilo alamama
• Öğrenme güçlüğü ve okul başarısında düşüş
• Kalp ve damar sorunları (yüksek tansiyon gibi)
• Davranış sorunları ve dikkat eksikliği

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edildiğinde çoğu çocuk tamamen normale döner. Horlama kaybolur, enerjisi artar ve okul başarısı yükselir. Erken tanı ile uzun vadeli sorunların önüne geçmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.