Stress incontinence after childbirth

Genel Bakış

Stres inkontinansı, öksürme, hapşırma, gülme, egzersiz yapma veya ağır bir şey kaldırma gibi karın içi basıncı artıran durumlarda istemsiz idrar kaçırmadır. Doğumdan sonra sık görülür çünkü doğum sırasında pelvik taban kasları (leğen kemiğinin altındaki kaslar) zayıflayabilir veya hasar görebilir. Bu kaslar idrar torbasını (mesane) destekler ve doğru çalışmadıklarında idrar kaçırma olabilir.

Evet, doğumdan sonra stres inkontinansı oldukça yaygındır. Her 3 anneden yaklaşık 1'inde doğumdan sonraki ilk aylarda idrar kaçırma görülebilir. Çoğu kadın bu durumu doktoruyla paylaşmaz, ancak bu normal bir durumdur ve yardım almak mümkündür.

Stres inkontinansı en sık yeni doğum yapmış kadınları etkiler. Özellikle vajinal doğum yapanlar, büyük bebek doğuranlar, uzun süren doğum yaşayanlar veya forseps/vakum gibi aletli doğum yapanlar daha yüksek risk altındadır. Ancak sezaryen doğum sonrası da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürme, hapşırma, gülme veya egzersiz sırasında az miktarda idrar kaçırma
• Ağır bir şey kaldırırken veya ani hareketlerde idrar kaçırma
• İdrar kaçırma miktarı genellikle azdır, ancak bazı durumlarda daha fazla olabilir
• Kaçırma hissi genellikle aniden gelir ve önceden uyarı olmaz

Çocuklarda belirtiler

• Stres inkontinansı çocuklarda nadirdir; bu nedenle bu bölüm atlanmıştır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde stres inkontinansı doğumdan bağımsız olarak görülebilir, ancak bu yazı doğum sonrası döneme odaklanmıştır.

Nedenler

Ana nedenler

• Doğum sırasında pelvik taban kaslarının gerilmesi veya yırtılması
• Pelvik tabanı destekleyen bağ dokularının zayıflaması
• Hamilelik ve doğum sırasında mesane ve üretra (idrar kanalı) çevresindeki sinirlerin hasar görmesi
• Doğum sonrası pelvik taban kaslarının yeterince toparlanamaması

Risk faktörleri

• Vajinal doğum (özellikle zor veya uzun süren doğumlar)
• Büyük bebek (4 kg ve üzeri)
• Forseps veya vakum yardımıyla doğum
• İleri anne yaşı
• Aşırı kilo veya obezite
• Doğum sayısının fazla olması
• Önceki doğumlarda da idrar kaçırma öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar kaçırmaya ateş, karın ağrısı veya idrarda kan eşlik ediyorsa
• Ani ve şiddetli ağrı ile birlikte idrar yapamama
• İdrar kaçırma aniden başladıysa ve daha önce hiç olmadıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doğumdan sonra 6-8 hafta geçmesine rağmen idrar kaçırma devam ediyorsa
• İdrar kaçırma günlük aktivitelerinizi (egzersiz, sosyal hayat) etkiliyorsa
• Kegel egzersizlerini düzenli yapmanıza rağmen düzelme yoksa
• İdrar kaçırma sizi utandırıyor veya moralinizi bozuyorsa

Tanı

Doktorunuz size belirtilerinizi sorar ve tıbbi geçmişinizi alır. Genellikle pelvik muayene yaparak pelvik taban kaslarınızın gücünü ve mesanenizin konumunu kontrol eder. Ayrıca idrar kaçırmanın şiddetini anlamak için bir 'günlük' tutmanız istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Öksürük testi (doktorunuz sizden öksürmenizi isteyerek idrar kaçırıp kaçırmadığınızı gözlemler)
• İdrar tahlili (enfeksiyon veya kan kontrolü için)
• Artık idrar testi (mesanenizi tam boşaltıp boşaltamadığınızı görmek için)
• Bazı durumlarda ürodinamik testler (mesane kapasitesi ve basıncını ölçen testler) yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizi rahatlatacak ve durumun yaygın olduğunu söyleyecektir. Muayene sırasında rahat olmanız önemlidir. Sonuçlar genellikle aynı gün alınır ve tedavi planı size anlatılır. Tanı için herhangi bir ağrılı işlem yapılmaz.

Tedavi

Stres inkontinansı tedavisinde öncelikle pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik basit yöntemler denenir. Çoğu kadın bu yöntemlerle iyileşir. Düzelme olmazsa ileri tedaviler de vardır. Tedavi kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Kegel egzersizleri: Pelvik taban kaslarını sıkıp bırakma egzersizleri. Günde birkaç kez, her seferinde 5-10 saniye sıkıp 10 saniye gevşeyerek yapın.
• Egzersizleri doğru yaptığınızdan emin olmak için bir fizyoterapistten yardım alabilirsiniz.
• İdrar kaçırmayı azaltmak için tuvalete düzenli olarak gitmek (örneğin her 2-3 saatte bir).
• Kabızlıktan kaçınmak: Kabızlık pelvik tabana ekstra yük bindirir. Bol su için ve lifli gıdalar tüketin.
• Aşırı kilodan kaçınmak: Fazla kilo karın içi basıncı artırarak idrar kaçırmayı kötüleştirebilir.

Tıbbi tedaviler

Kegel egzersizleri yeterli gelmezse doktorunuz pelvik taban fizyoterapisi, vajinal koniler (ağırlıklı pedler), elektrik stimülasyonu veya lazer tedavisi gibi yöntemler önerebilir. Bazı durumlarda vajinal peser (destek halkası) kullanılabilir. İlaç tedavisi stres inkontinansta birincil tedavi değildir, ancak doktorunuz gerekli görürse önerebilir. Lütfen hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diğer tedavilere rağmen idrar kaçırma devam ediyorsa ve yaşam kalitenizi ciddi şekilde etkiliyorsa cerrahi seçenekler değerlendirilir. En sık yapılan ameliyat 'askı' ameliyatıdır (üretranın altına destek koyma). Cerrahi kararı doktorunuzla birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Stres inkontinansı ile yaşarken günlük rutininizde küçük değişiklikler yapabilirsiniz. Örneğin, egzersiz yaparken veya öksüreceğinizi bildiğinizde pelvik taban kaslarınızı önceden sıkabilirsiniz. İdrar kaçırmayı önlemek için tuvalete düzenli aralıklarla gidin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günlük bir idrar günlüğü tutarak kaçırma ataklarınızı takip edin.
• Emici pedler veya özel iç çamaşırları kullanarak sosyal yaşamınıza devam edin.
• Pelvik taban egzersizlerini günlük rutininize ekleyin (diş fırçalarken veya TV izlerken yapabilirsiniz).
• Yüksek etkili egzersizlerden (zıplama, koşu) kaçının; yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili egzersizleri tercih edin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek pelvik taban sağlığınızı destekler. Kabızlığı önlemek için lifli gıdalar (meyve, sebze, tam tahıllar) tüketin ve bol su için. Aşırı kafein ve asitli içecekler mesaneyi tahriş edebilir, azaltmak iyi olabilir. Düzenli egzersiz genel sağlık için önemlidir, ancak pelvik tabana aşırı yük bindiren hareketlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma utanç, kaygı ve depresyona neden olabilir. Birçok kadın bu durumu gizler ve sosyal aktivitelerden kaçınır. Bu duygular normaldir, ancak yardım almanız önemlidir. Unutmayın ki bu tıbbi bir durumdur ve tedavi edilebilir. Kendinize karşı nazik olun ve destek arayın.

Önleme

Stres inkontinansını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak mümkündür. Hamilelik sırasında ve sonrasında pelvik taban egzersizleri yapmak kasları güçlendirir. Doğumda pelvik travmayı azaltmak için doktorunuzun önerilerine uyun. Sağlıklı kilo aralığında kalmak ve kabızlıktan kaçınmak da yardımcı olur.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur, ancak doğum sonrası kontrollerde doktorunuz idrar kaçırma belirtilerinizi soracaktır. Şikayetiniz varsa mutlaka belirtin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Günlük aktivitelerin kısıtlanması ve sosyal izolasyon
• Cilt tahrişi veya enfeksiyon (idrarın sürekli teması nedeniyle)
• Mesane enfeksiyonu riskinde artış
• Depresyon ve anksiyete gibi ruh sağlığı sorunları

Uzun vadeli görünüm

Stres inkontinansı tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu kadın pelvik taban egzersizleri ile büyük ölçüde iyileşir. Gerekirse diğer tedaviler de oldukça etkilidir. Erken müdahale sonuçları iyileştirir. Doğumdan sonra bu durumu yaşamanız normaldir, ancak çaresiz hissetmenize gerek yok. Yardım alarak hayat kalitenizi artırabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.