Stress urinary incontinence

Genel Bakış

Stres üriner inkontinans, öksürme, hapşırma, gülme, egzersiz veya ağır kaldırma gibi karın içi basıncını artıran hareketler sırasında istem dışı idrar kaçırmadır. Bu durum, idrarı tutan kasların (pelvik taban kasları) ve idrar yolunu kapatan dokuların zayıflaması sonucu oluşur.

Evet, stres üriner inkontinans oldukça yaygındır. Her 4 kadından yaklaşık 1'i hayatının bir döneminde bu sorunu yaşar. Erkeklerde de görülebilir, ancak kadınlarda daha sık rastlanır.

Stres inkontinansı en çok kadınları etkiler, özellikle doğum yapmış olanlar, menopoz dönemindekiler ve pelvik cerrahi geçirenler. Erkeklerde prostat ameliyatı sonrası ortaya çıkabilir. Ayrıca aşırı kilolu olmak, kronik öksürük (sigara gibi) ve bazı sporlar da riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürme, hapşırma, gülme sırasında az miktarda idrar kaçırma
• Koşma, zıplama, ağır kaldırma gibi fiziksel aktivitelerde idrar kaçırma
• Cinsel ilişki sırasında idrar kaçırma
• Ani bir hareketle idrar kaçırma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda stres inkontinansı nadirdir. Ancak obezite, kronik öksürük veya nörolojik durumlar varsa görülebilir.
• Çocuklarda idrar kaçırma genellikle gece altını ıslatma (enürezis) veya sıkışma tipi kaçırma şeklinde olur, bu farklı bir durumdur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta pelvik taban kasları doğal olarak zayıflar, bu nedenle stres inkontinansı daha sık görülür.
• Yaşlılarda idrar kaçırma bazen düşme korkusuna veya sosyal izolasyona yol açabilir.
• Ek olarak, yaşlılarda idrar yolu enfeksiyonu belirtileri de benzer olabilir, bu nedenle doktora danışmak önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının zayıflaması - doğum, yaşlanma veya ameliyat nedeniyle
• Üretrayı (idrar yolunu) destekleyen bağ dokularının zayıflaması
• Kronik öksürük (sigara, astım, KOAH gibi) - sürekli karın içi basıncını artırır
• Aşırı kilo veya obezite - karın bölgesine ek basınç uygular
• Bazı sporlar (ağırlık kaldırma, koşu gibi) pelvik tabana sürekli yük bindirebilir

Risk faktörleri

• Kadın olmak (özellikle doğum yapmış olmak)
• İleri yaş (menopoz sonrası dönem)
• Obezite (vücut kitle indeksi 30'un üzerinde)
• Sigara içmek (kronik öksürük nedeniyle)
• Ailede idrar kaçırma öyküsü
• Pelvik organ prolapsusu (rahim, mesane veya bağırsağın vajinaya sarkması)
• Prostat ameliyatı (erkeklerde)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar kaçırmayla birlikte şiddetli ağrı, ateş veya idrarda kan varsa
• İdrar yapamama durumu (tam retansiyon) söz konusuysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar kaçırma günlük yaşamınızı etkiliyorsa (sosyal aktiviteler, iş, uyku)
• Kaçırma miktarı giderek artıyorsa
• Kendinizi izole etmeye başladıysanız veya utanıyorsanız
• Pelvik taban egzersizlerine rağmen düzelme olmuyorsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle size şikayetlerinizi ve tıbbi geçmişinizi sorar. Ardından pelvik muayene yapabilir. Stres inkontinansı tanısı genellikle belirtilerinize dayanarak konur, ancak bazen ek testler gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili - idrar yolu enfeksiyonu veya kan gibi diğer sorunları ekarte etmek için
• Öksürük stres testi - dolu mesane ile öksürdüğünüzde kaçırma olup olmadığını gözlemek
• Ürodinami testi - mesane basıncını ve idrar akışını ölçen daha ileri testler (gerekirse)
• Pelvik ultrason veya MR - pelvik organların yapısını değerlendirmek için

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz muayene sırasında size rahat olmanızı söyleyecektir. Muayene genellikle ağrısızdır. Size idrar kaçırma günlüğü tutmanızı (ne zaman, ne kadar kaçırdığınızı yazmanızı) isteyebilir. Tanı konulduktan sonra tedavi seçenekleri hakkında bilgi alacaksınız.

Tedavi

Stres inkontinansı tedavisinde öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri önerilir. Bu yöntemler işe yaramazsa, ilaçlar, medikal cihazlar veya cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Tedavi kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Pelvik taban egzersizleri (Kegel egzersizleri) - günde birkaç kez, her seferinde kasları 5-10 saniye sıkıp gevşeterek yapın
• Vücut ağırlığını kontrol altında tutmak - fazla kiloları vermek karın içi basıncını azaltır
• Kabızlığı önlemek - lifli beslenmek ve bol su içmek
• Sigara içiyorsanız bırakmak - kronik öksürüğü azaltır
• Ağır kaldırmaktan kaçınmak veya doğru teknik kullanmak
• Mesane eğitimi - tuvalete gitme aralıklarını planlamak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, pelvik taban kaslarını güçlendirmek için biyofeedback veya elektrik stimülasyonu gibi fizik tedavi yöntemleri önerebilir. Bazı durumlarda vajinal peser (destek halkası) gibi cihazlar kullanılabilir. İlaç tedavisi olarak, idrar yolundaki kasları güçlendiren veya mesane işlevini düzenleyen bazı ilaçlar mevcuttur, ancak bunların hepsi reçeteyle alınır ve doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Kulaktan dolma ilaçlar kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi, diğer yöntemlerle düzelmeyen ve yaşam kalitesini ciddi etkileyen vakalarda düşünülür. En sık uygulanan yöntem, idrar yolunu desteklemek için vajinal yoldan yerleştirilen bir askı bandı (midüretral sling) veya kolposüspansiyon adı verilen bir ameliyattır. Cerrahi seçenekler doktorunuzla detaylıca konuşulmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Stres inkontinansı ile yaşamak bazen zor olabilir, ancak bu durum hayatınızı kontrol altına almanızı engellememelidir. Günlük aktivitelerinizi planlarken idrar kaçırmayı önleyici yöntemler kullanabilirsiniz. Örneğin, egzersizden önce tuvalete gitmek, öksürük veya hapşırık anında bacakları çaprazlamak gibi basit önlemler işe yarayabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak pelvik taban egzersizleri yapın
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Kabızlığı önlemek için bol lifli gıdalar tüketin
• Kafein ve alkol tüketimini sınırlayın (mesaneyi tahriş edebilir)
• Sigara içmeyin
• Ağır kaldırma veya ani hareketlerden kaçının

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek önemlidir. Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıllar) kabızlığı önler. Aşırı kilo almamak için porsiyon kontrolü yapın. Egzersiz olarak, pelvik taban kaslarını zorlamayan aktiviteleri tercih edin: yürüyüş, yüzme, bisiklet sürme gibi. Yüksek etkili egzersizler (zıplama, koşu) kaçırmayı artırabilir, bu nedenle öncesinde mesanenizi boşaltın ve gerekirse koruyucu ped kullanın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma utanç, kaygı ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu durumun sizi yalnız hissettirmesine izin vermeyin. Unutmayın ki bu yaygın bir sorundur ve tedavisi mümkündür. Duygusal destek almak için bir psikolog veya destek grubuyla görüşmek faydalı olabilir.

Önleme

Stres inkontinansını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, riski azaltmak için yapabileceğiniz şeyler vardır. Pelvik taban egzersizlerini düzenli yapmak, sağlıklı kiloyu korumak, sigarayı bırakmak ve kabızlıktan kaçınmak en önemli önleyici adımlardır. Doğum sonrası pelvik taban rehabilitasyonu da önleyici olabilir.

Tarama programları

Stres inkontinansı için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak düzenli jinekolojik muayeneler sırasında doktorunuz bu konuda size soru sorabilir. Şikayetiniz varsa mutlaka dile getirin, erken müdahale daha etkili olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sosyal izolasyon ve depresyon riski
• Cilt tahrişi ve enfeksiyon (sürekli nemli kalan bölgede)
• İş veya okul performansında düşüş
• Cinsel ilişkide sorunlar
• Düşme korkusu nedeniyle fiziksel aktivitenin azalması

Uzun vadeli görünüm

Stres inkontinansı tedavi edilebilir bir durumdur. Birçok kişi yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri ile önemli ölçüde rahatlama sağlar. Daha ciddi vakalarda bile cerrahi ve diğer tedavilerle başarı oranı yüksektir. Unutmayın, bu durum geçici olabilir ve doğru yaklaşımla yaşam kaliteniz tekrar yükselebilir. Kendinize karşı sabırlı ve şefkatli olun, doktorunuzla işbirliği yapın.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.