Superficial thrombophlebitis

Genel Bakış

Yüzeysel tromboflebit, cildin hemen altındaki toplardamarlarda (yüzeysel venlerde) kan pıhtısı oluşması ve damar duvarının iltihaplanmasıdır. 'Tromboz' pıhtı, 'flebit' damar iltihabı demektir. Genellikle bacaklarda görülür, kızarık, ağrılı ve sert bir şerit şeklinde hissedilir.

Yüzeysel tromboflebit oldukça sık görülen bir durumdur. Özellikle varisli damarları olan kişilerde daha yaygındır.

Her yaşta görülebilse de, 40 yaş üstü yetişkinlerde daha sıktır. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık rastlanır. Varis, hamilelik, uzun süre hareketsiz kalma, obezite ve bazı kan hastalıkları riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Etilenen damar boyunca kızarıklık, sıcaklık hissi
• Ağrı veya hassasiyet
• Sert, ip gibi hissedilen bir damar
• Hafif şişlik
• Ciltte kaşıntı veya yanma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadir görülür, genellikle damar yolu (kateter) uygulamasına bağlı olabilir.
• Belirtiler yetişkinlerle benzerdir: ağrı, kızarıklık, şişlik.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir veya başka hastalıklarla karışabilir.
• Ağrı ve şişlik daha az belirgin olabilir; dikkatli bir muayene gerekir.

Nedenler

Ana nedenler

• Damar duvarında hasar (örneğin damar yolu, travma veya enjeksiyon)
• Kan akışının yavaşlaması (örneğin uzun süre oturmak veya yatmak)
• Kanın normalden daha kolay pıhtılaşması (pıhtılaşma bozuklukları)

Risk faktörleri

• Varisli damarlar
• Hamilelik ve doğum sonrası dönem
• Uzun süreli hareketsizlik (uzun uçak yolculukları, yatak istirahati)
• Obezite (aşırı kilo)
• Sigara içmek
• Doğum kontrol hapı veya hormon tedavisi kullanımı
• Kanser veya bazı romatizmal hastalıklar
• Ailede pıhtılaşma sorunu öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta aniden başlayan şiddetli ağrı, şişlik veya nefes darlığı varsa (acil servise başvurun)
• Kızarıklık hızla yayılıyor ve ateşiniz varsa
• Ciltte yara veya siyahlaşma oluşmuşsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yüzeysel tromboflebit belirtileriniz varsa, bir genel cerrahi veya kalp-damar uzmanına görünün.
• Hafif vakalarda aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tanı

Doktor, belirtilerinizi dinler ve bacağınızı muayene eder. Kızarık, sert damarı görmek çoğu zaman tanı için yeterlidir. Ancak derin damar pıhtısını ekarte etmek için bazen görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Ultrason (Doppler ultrason): Damarlardaki kan akışını ve pıhtıyı görüntülemek için kullanılır.
• Kan testleri: Pıhtılaşma bozukluğu veya iltihap belirteçlerini değerlendirmek için yapılabilir.
• Nadiren venografi (damar filmi) gerekebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında bacaklarınız kontrol edilecek, bazı sorular sorulacak. Ultrason ağrısız ve kısa süreli bir işlemdir. Tanı konulduktan sonra tedavi planı yapılır. Çoğu kişi aynı gün evine döner.

Tedavi

Yüzeysel tromboflebit tedavisinin amacı ağrıyı azaltmak, iltihabı kontrol etmek ve pıhtının büyümesini veya derin damarlara yayılmasını önlemektir. Tedavi genellikle evde ve basit yöntemlerle yapılır.

Evde kişisel bakım

• Bacağınızı dinlendirin ve mümkün olduğunca yüksekte tutun (kalp seviyesinin üzerinde).
• İlk 1-2 gün etkilenen bölgeye 20 dakika aralıklarla soğuk kompres uygulayın.
• Doktorunuzun önerdiği sıkıştırma (varis) çorabını kullanın.
• Ağrı ve şişlik için reçetesiz ağrı kesiciler (örneğin parasetamol) kullanabilirsiniz – ancak doktorunuza danışın.
• Bol su için ve hareket etmekten kaçınmayın; yürüyüş gibi hafif aktiviteler kan akışını iyileştirir.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz iltihabı azaltmak için reçeteli ağrı kesiciler veya anti-enflamatuar ilaçlar önerebilir. Ağrı kesici kremler veya jeller de kullanılabilir. Pıhtının derin damarlara yayılma riski varsa kan sulandırıcı tedavi (antikoagülan) gerekebilir. Bu tedaviyi doktorunuz belirler ve düzenli takip yapar. Kesinlikle kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren, büyük ve ağrılı bir yüzeysel pıhtı varsa cerrahi olarak çıkarılabilir (trombektomi). Varisli damarlar neden oluyorsa varis tedavisi (örneğin lazer veya skleroterapi) düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Yüzeysel tromboflebit genellikle birkaç hafta içinde iyileşir. Bu süreçte bacağınızı sık sık yukarı kaldırın, hareket edin ancak zorlayıcı aktivitelerden kaçının. Sıkıştırma çorabınızı düzenli giyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin; sigara damar sağlığını bozar.
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçının; her saat başı kısa bir yürüyüş yapın.
• Uzun uçak veya araba yolculuklarında sık sık bacak egzersizi yapın ve bol su için.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir kilo korumak damarlarınıza iyi gelir. Lifli gıdalar, meyve ve sebze tüketin. Düzenli yürüyüş, yüzme gibi hafif egzersizler kan dolaşımını artırır. Aşırı tuzlu yiyeceklerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bacakta ağrı ve görünüm değişikliği endişe yaratabilir. Çoğu durum iyi huyludur ve tedavi edilebilir. Kaygılarınız varsa doktorunuzla veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Her zaman tamamen önlenemese de riskinizi azaltmak için yapabilecekleriniz vardır: Kilo kontrolü, düzenli egzersiz, sigara içmemek, varis tedavisi gibi. Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının.

Aşılar

Superficial thrombophlebitis için spesifik bir aşı yoktur.

Tarama programları

Varis veya pıhtılaşma sorunu olan kişiler düzenli doktor kontrolü ile takip edilmelidir. Özel bir tarama testi önerilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Pıhtı derin toplardamarlara yayılabilir (derin ven trombozu – DVT).
• Nadiren pıhtı akciğere gidip akciğer embolisi denilen ciddi bir duruma yol açabilir.
• Enfeksiyon gelişip selülit (cilt iltihabı) oluşabilir.

Uzun vadeli görünüm

Yüzeysel tromboflebit çoğu durumda kendiliğinden iyileşir veya basit tedavi ile düzelir. Ciddi komplikasyonlar nadirdir. Doktorunuzun önerilerine uyar ve risk faktörlerinizi yönetirseniz tamamen iyileşmeniz mümkündür. Endişelenmeyin, bu durum genellikle geçicidir ve iyi bir sonuçla sonlanır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.