Çocuklarda Frengi (Sifiliz) Tedavi Süreci

Genel Bakış

Frengi, bir bakteri olan Treponema pallidum'un neden olduğu bir enfeksiyondur. Bu enfeksiyon genellikle cinsel yolla bulaşır, ancak çocuklarda en sık hamilelik sırasında anneden bebeğe geçer (doğuştan frengi). Ayrıca cinsel istismar yoluyla da çocuklara bulaşabilir. Erken teşhis ve tedavi ile tamamen iyileşebilir.

Frengi, çocuklarda nadir görülen bir hastalıktır. Özellikle gelişmiş ülkelerde hamilelikte yapılan taramalar sayesinde doğuştan frengi vakaları büyük ölçüde azalmıştır. Ancak bazı bölgelerde hala görülebilmektedir.

Çocuklarda frengi en çok yenidoğan bebekleri etkiler. Bunun nedeni, annenin hamilelik sırasında tedavi edilmemiş frengi enfeksiyonu geçirmesidir. Daha büyük çocuklarda ise nadiren cinsel istismar veya enfekte kan ürünleriyle temas sonucu ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağrısız yaralar (genellikle cinsel bölge, ağız veya ciltte)
• Vücudun farklı yerlerinde döküntüler (avuç içi ve ayak tabanında kırmızı-kahverengi lekeler)
• Lenf bezlerinde şişlik
• Ateş, boğaz ağrısı, yorgunluk, baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Yenidoğanlarda: döküntü, karaciğer ve dalak büyümesi, sarılık, kemik iltihabı, anemi (kansızlık), burun akıntısı
• Daha büyük çocuklarda: yetişkinlerdeki gibi yaralar, döküntüler, lenf bezlerinde şişlik
• Tedavi edilmezse diş gelişiminde bozukluklar, körlük, sağırlık, zihinsel gerilik görülebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Anne karnında: Enfekte bir anneden plasenta yoluyla bebeğe bakterinin geçmesi
• Cinsel temas: Genellikle cinsel istismar sonucu, enfekte bir kişiyle doğrudan temas
• Kan nakli: Nadiren, enfekte kan ürünlerinin verilmesiyle bulaşabilir

Risk faktörleri

• Annenin hamilelik sırasında frengi geçirmesi ve tedavi olmaması
• Annede frengi taramasının yapılmamış olması
• Çocuğun cinsel istismara uğraması
• Temiz olmayan kan ürünlerinin transfüzyonu

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yenidoğan bir bebekte açıklanamayan döküntü, görme veya işitme sorunları, nöbet gibi belirtiler varsa hemen doktora başvurulmalıdır.
• Çocukta bilinmeyen bir yara veya döküntü ortaya çıkarsa ve özellikle cinsel istismar şüphesi varsa acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamilelik sırasında düzenli kontroller ve frengi taraması yapılmalıdır.
• Frengi teşhisi konulan çocuklar, tedaviden sonra belirli aralıklarla kan testleri ile takip edilmelidir.
• Cinsel istismar mağduru çocuklar mutlaka bir çocuk doktoru ve çocuk psikiyatristi tarafından değerlendirilmelidir.

Tanı

Frengi tanısı, fizik muayene, kan testleri ve bazen de yaralardan alınan örneklerin incelenmesi ile konur. Yenidoğanlarda annenin durumu da dikkate alınır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: VDRL, RPR gibi tarama testleri ve TPHA, FTA-ABS gibi doğrulama testleri
• Yaradan sıvı örneği alınarak mikroskop altında incelenmesi (karanlık alan mikroskopisi)
• Beyin omurilik sıvısı incelemesi (eğer nörolojik belirtiler varsa)
• Kemik röntgeni (yenidoğanlarda kemik tutulumunu değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktor, önce bir fizik muayene yapacak ve belirtileri soracaktır. Daha sonra kan alınması gerekebilir. Test sonuçları genellikle birkaç gün içinde çıkar. Çocuklarda tanı bazen zor olabilir, bu nedenle doktorunuz ek testler isteyebilir.

Tedavi

Frengi tedavisi, bir antibiyotik kürü ile yapılır. Tedavi genellikle kas içine yapılan enjeksiyonlar (iğneler) şeklindedir. Enfeksiyonun evresine ve çocuğun yaşına göre tedavi süresi değişir. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa, sonuç o kadar iyi olur.

Evde kişisel bakım

• Tedavi süresince çocuğun bol sıvı alması ve dinlenmesi sağlanmalıdır.
• Yaraların temiz ve kuru tutulmasına dikkat edilmelidir.
• Tedavi tamamlanana kadar çocuğun başkalarıyla yakın temastan kaçınması gerekir (özellikle yaraların olduğu dönemde).
• Aile üyeleri ve yakın temaslılar da frengi açısından taranmalıdır.

Tıbbi tedaviler

Tedavinin temelini antibiyotik enjeksiyonları oluşturur. Genellikle tek doz veya birkaç hafta arayla bir dizi enjeksiyon uygulanır. Yenidoğanlarda tedavi daha uzun sürebilir ve damar yoluyla (IV) antibiyotik verilmesi gerekebilir. Tedavi sırasında ve sonrasında kan testleri ile yanıt izlenir. Doktorunuz en uygun tedavi planını belirleyecektir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sürecinde çocuğun günlük yaşamına devam etmesi genellikle sorun değildir. Ancak enfeksiyon bulaşıcı olduğu için, yaralar tamamen iyileşene kadar yakın temastan kaçınılmalıdır. Tedavi sonrası düzenli kontroller ve kan testleri önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmek.
• Tedavi sürecinde çocuğun okul ve sosyal aktivitelerine doktor onayı ile devam edilebilir.
• Hijyen kurallarına özellikle dikkat etmek.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Çocuğun yaşına uygun dengeli beslenmesi ve hafif egzersizler yapması bağışıklık sistemini destekler. Bol su içmesi önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Frengi tanısı, özellikle cinsel istismar vakalarında çocuk ve aile için psikolojik olarak zorlayıcı olabilir. Suçluluk, utanç, endişe gibi duygular yaygındır. Bu nedenle çocuğa ve aileye psikolojik destek sağlanması çok önemlidir. Gerekirse bir çocuk psikoloğuna veya psikiyatristine başvurulmalıdır. Unutmayın, bu hastalık kimsenin suçu değildir ve tedavi edilebilir.

Önleme

Evet, frengi büyük ölçüde önlenebilir. Hamilelikte tüm anne adaylarına frengi taraması yapılması, doğuştan frengiyi neredeyse tamamen engeller. Cinsel istismarın önlenmesi de çocuklarda frengiyi önlemenin en önemli yoludur.

Tarama programları

Hamile kadınların düzenli olarak frengi testi yaptırmaları önerilir (Sağlık Bakanlığı tarafından ilk trimesterde ve gerekirse sonraki dönemlerde önerilir). Riskli bölgelerde yaşayan veya cinsel istismar mağduru çocuklarda da tarama yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp kapakçıklarında hasar (aort anevrizması, kalp yetmezliği)
• Beyin ve sinir sistemi hasarı (felç, menenjit, demans)
• Kemik ve eklemlerde şekil bozukluğu ve ağrı
• Görme kaybı ve sağırlık
• Yenidoğanlarda büyüme geriliği, iskelet anomalileri, zihinsel engellilik
• Ölüm (nadir, ancak özellikle doğuştan frengide görülebilir)

Uzun vadeli görünüm

Frengi erken dönemde teşhis edilip uygun antibiyotik tedavisi alındığında tamamen iyileşir ve uzun vadeli sorun kalmaz. Geç dönemde teşhis edilen vakalarda bile tedavi enfeksiyonu durdurur ancak oluşan hasar geri dönüşümsüz olabilir. Yenidoğanlarda erken tedavi ile mükemmel sonuçlar alınır. Düzenli takip ve kontrol sayesinde çocuk sağlıklı bir yaşam sürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.