Thrombotic thrombocytopenic purpura awareness

Genel Bakış

Thrombotic thrombocytopenic purpura (TTP), yani kan pıhtılaşma bozukluğuna bağlı bir hastalıktır. Vücutta küçük kan damarlarında pıhtılar oluşur, bu da kan pulcuklarının (trombosit) sayısının düşmesine ve organlara zarar verir. Kan pulcukları kanın pıhtılaşmasına yardımcı olan küçük hücrelerdir.

Hayır, TTP çok nadir görülen bir hastalıktır. Yılda milyonda birkaç kişide ortaya çıkar.

TTP en sık 20-50 yaş arası kadınlarda görülür, ancak her yaşta ve cinsiyette ortaya çıkabilir. Bağışıklık sistemi sorunları olan kişilerde daha sık rastlanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte morarma veya küçük kırmızı noktalar (peteşi)
• Yorgunluk ve halsizlik
• Ateş
• Baş ağrısı
• Bulanık görme veya konuşma güçlüğü
• Sarılık (cilt ve gözlerin sararması)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da benzer belirtiler görülür: halsizlik, morluklar, ateş, nöbetler gibi nörolojik sorunlar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha belirsiz olabilir; kafa karışıklığı, düşme, böbrek fonksiyonlarında azalma gibi genel belirtiler ön planda olur.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla vücudun kendi hücrelerine saldırması (otoimmün nedenler)
• Bazı ilaçlar veya enfeksiyonlar
• Genetik faktörler (nadir)

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 20-50 yaş arasında olmak
• Otoimmün hastalıklara sahip olmak (lupus gibi)
• Bazı kemoterapi ilaçları veya bağışıklık baskılayıcı ilaçlar kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte ani ve yaygın morluk veya kırmızı noktalar
• Ateş ve yorgunluk birlikteyse
• Görme veya konuşma bozukluğu yaşarsanız
• Sarılık fark ederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Genel bir yorgunluk ve halsizlik şikayetiniz varsa ve nedeni bilinmiyorsa doktora danışın.

Tanı

TTP tanısı kan testleriyle konur. Doktorunuz kan pulcuklarınızın sayısını, kanınızdaki diğer hücreleri ve kanda parçalanmış kırmızı kan hücrelerini kontrol eder.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı
• Periferik yayma (kanın mikroskopla incelenmesi)
• ADAMTS13 aktivite testi (bu enzimin düşük olması TTP'yi gösterir)
• Böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak için hastaneye yatmanız gerekebilir. Hızlı tanı ve tedavi çok önemlidir.

Tedavi

TTP tedavisi acil olarak yapılır. Tedavinin amacı pıhtı oluşumunu durdurmak ve kan pulcuklarının sayısını yükseltmektir.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sırasında doktorunuzun önerilerine tam olarak uyun.
• Bol sıvı tüketin.
• Yorucu aktivitelerden kaçının.
• Cildinize dikkat edin, morarma veya kanama belirtilerini takip edin.

Tıbbi tedaviler

TTP tedavisinde plazma değişimi (kanın sıvı kısmının temizlenmesi) ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanılır. Bu tedaviler hastanede uygulanır. İlaç isimleri vermiyoruz, doktorunuz size uygun tedaviyi belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

TTP tedavisinde cerrahi genellikle gerekmez. Nadiren dalak alınması (splenektomi) düşünülebilir, ancak bu tedavi seçenekleri doktor tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

TTP tedavisi sonrası çoğu hasta normale döner. Ancak düzenli doktor kontrolleri önemlidir. Yorgunluk haftalar veya aylar sürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresten uzak durun ve yeterli uyuyun.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.
• Kanama belirtilerine karşı dikkatli olun.
• Aşırı alkol ve sigaradan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme önemlidir. Hafif egzersizler (yürüyüş) yapabilirsiniz, ancak ağır sporlardan kaçının. Doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

TTP gibi ciddi bir hastalık geçirmek kaygı ve depresyona yol açabilir. Kendinize zaman tanıyın. Gerekirse bir psikologdan destek alın.

Önleme

TTP'nin kesin bir önleme yöntemi yoktur. Çoğu durum önceden tahmin edilemez. Erken tanı ve tedavi en önemli faktördür.

Aşılar

TTP ile doğrudan ilgili bir aşı bulunmamaktadır. Ancak genel sağlık için önerilen aşıları yaptırmanız önemlidir.

Tarama programları

TTP için rutin bir tarama testi yoktur. Belirtiler ortaya çıktığında doktor tarafından değerlendirme yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Felç (inme)
• Böbrek yetmezliği
• Ciddi anemi (kansızlık)
• Bilinç kaybı ve koma
• Ölüm

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilen TTP hastalarının çoğu tamamen iyileşebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile hayat kurtarıcı sonuçlar alınır. Ancak hastalık tekrarlayabilir, bu nedenle düzenli takip önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.