Bebeklerde Aşırı Aktif Tiroid (Hipertiroidi)

Genel Bakış

Bebeklerde aşırı aktif tiroid, tiroid bezinin çok fazla tiroid hormonu üretmesidir. Tiroid hormonları vücudun enerji kullanımını, kalp atış hızını ve büyümeyi düzenler. Fazla hormon olunca vücut çok hızlı çalışmaya başlar. Bu duruma yenidoğan hipertiroidisi de denir.

Hayır, bebeklerde aşırı aktif tiroid çok nadir görülen bir durumdur. Her 4.000-40.000 doğumda bir bebekte ortaya çıkabilir. En sık nedeni annenin Graves hastalığı denen bir otoimmün tiroid sorunu olmasıdır.

Genellikle tiroid hastalığı olan annelerin bebeklerini etkiler. Annenin kanındaki antikorlar (bağışıklık sistemi maddeleri) plasentadan bebeğe geçerek tiroidin aşırı çalışmasına neden olur. Ailede tiroid hastalığı öyküsü varsa risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hızlı kalp atışı (dakikada 160'ın üzeri)
• Huysuzluk, aşırı ağlama, huzursuzluk
• İyi beslenmesine rağmen kilo alamama veya kilo kaybı
• Sık ve sulu kaka yapma
• Terleme, cildin nemli ve sıcak olması
• İştah artışı (çok emmek isteme)

Çocuklarda belirtiler

• Bu durum sadece bebeklik döneminde (genelde 0-6 ay) görülür. Daha büyük çocuklarda varsa ayrı bir değerlendirme gerekir.

Nedenler

Ana nedenler

• Annenin Graves hastalığı: Annenin bağışıklık sistemi tiroidi uyaran antikorlar (TSI) üretir ve bunlar bebeğe geçer.
• Nadiren bebeğin kendisinde tiroidi uyaran bir mutasyon (doğumsal) olabilir.
• Bazı ilaçlar veya annenin tiroid tedavisi sırasında denge bozukluğu.

Risk faktörleri

• Annenin aktif veya geçmişte Graves hastalığı olması
• Annenin tiroid ameliyatı veya radyoaktif iyot tedavisi görmüş olması
• Ailede otoimmün tiroid hastalığı öyküsü
• Annenin hamilelikte tiroid ilacı kullanması ve doz ayarının iyi yapılmaması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bebeğiniz çok hızlı nefes alıp veriyorsa veya kalp atışları çok hızlıysa
• Bebeğiniz iyi ememiyor, çok halsiz görünüyorsa
• Bebeğinizin ateşi 38°C üzerindeyse ve huysuzsa
• Bebeğinizin gözlerinde belirgin şişkinlik varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bebeğiniz normalden daha huysuz, sık ağlıyor ve kilo alımı yavaşsa
• Bebeğiniz çok sık kaka yapıyor ve poposu tahriş oluyorsa
• Ailenizde tiroid hastalığı varsa ve bebeğinizde yukarıdakilere benzer belirtiler görüyorsanız, çocuk doktoruna danışın.

Tanı

Doktor bebeğinizi muayene eder, kalp atış hızını ve tiroid bezini kontrol eder. Ardından kan tahlili isteyerek tiroid hormon seviyelerini ölçer.

Yapılabilecek testler

• Kan testi: TSH (tiroid uyarıcı hormon) ve serbest T4 (tiroid hormonu) seviyeleri
• Tiroid antikor testi: Anneden geçen antikorların varlığını görmek için
• Gerekirse tiroid ultrasonu: Tiroid bezinin büyüklüğünü ve yapısını değerlendirmek için
• EKG (elektrokardiyogram): Kalp ritmini kontrol etmek için

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle doğumdan sonraki ilk haftalarda konur. Doktorunuz sizden kan tahlili için bebeğin topuğundan veya kolundan örnek alacaktır. İşlem hızlıdır ve bebeğiniz çok rahatsız olmaz. Sonuçlar 1-2 gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavi, tiroid hormonlarının etkisini azaltmayı ve bebeğin normal büyümesini desteklemeyi amaçlar. Erken başlanan tedaviyle belirtiler hızla düzelir. Çoğu bebek birkaç hafta içinde normale döner. Tedavi süresi genelde 3-12 ay arasındadır.

Evde kişisel bakım

• Bebeğinizi sık sık emzirin veya uygun mama verin, çünkü enerji ihtiyacı artmıştır.
• Bebeğinizin ateşini düzenli ölçün, serin tutmaya çalışın (çok sıcak ortamlardan kaçının).
• Bebeğinizin kilosunu haftada bir kontrol edin ve doktora bildirin.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli ve aynı saatte verin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tiroid hormonlarının üretimini azaltan ilaçlar (antitiroid ilaçlar) reçete edebilir. Ayrıca kalp atış hızını yavaşlatmak için beta bloker adı verilen ilaçlar da kullanılabilir. Tedavi süresince düzenli kan tahlilleri ile doz ayarlanır. İlaçlar genellikle sıvı formda verilir ve bebekler tarafından kolayca alınır. Asla doktor önermeden ilaç vermeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bebeklerde tiroid cerrahisi (tiroidektomi) çok nadir yapılır, sadece ilaçlarla kontrol edilemeyen veya tiroid bezinin çok büyüdüğü durumlarda düşünülür. Genellikle büyük çocuklara ve yetişkinlere uygulanır.

Bu durumla yaşamak

Bebeğinizin düzenli doktor kontrollerini aksatmayın. İlaçları zamanında vermek ve belirtileri gözlemlemek önemlidir. Çoğu bebek tedaviyle normal bir yaşam sürer. Büyüme ve gelişim takibi için ayda bir doktora gidin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bebeğinizi sakin bir ortamda tutun, gürültü ve aşırı uyarandan kaçının.
• Düzenli uyku düzeni oluşturun, bebeğinizin yorulmasına izin verin ama aşırı yormayın.
• Temiz hava almasını sağlayın, ancak soğuktan koruyun.

Diyet ve egzersiz

Bebeğiniz anne sütü veya mama ile beslenir. Ek besinlere geçildiğinde iyotlu tuz kullanmaya dikkat edin (çok fazla iyot tiroidi daha da uyarabilir, ama normal miktar yeterlidir). Ek gıdalarda iyot alımını doktorunuza danışın. Bebeğinizin hareket etmesine izin verin, ancak aşırı yorgunluk yapacak aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu durum bebekte huzursuzluk yaratabilir, ancak tedaviyle bu geçer. Ebeveyn olarak siz de kaygı yaşayabilirsiniz. Unutmayın ki geçici bir durumdur ve çoğu bebek tamamen iyileşir. Birbirinize destek olun, doktorunuzla açık iletişim kurun.

Önleme

Tamamen önlenemez, ancak riskli annelerin hamilelik öncesinde ve sırasında tiroid fonksiyonlarının düzenli takibi ile bebekte ortaya çıkma şansı azaltılabilir. Annenin Graves hastalığı varsa, doktor bebeğin doğumdan sonra taranmasını önerecektir.

Tarama programları

Bazı ülkelerde yeni doğan bebeklerde topuk kanı ile tiroid taraması yapılır. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen Yenidoğan Tarama Programı kapsamında konjenital hipotiroidi (az çalışan tiroid) taranır. Hipertiroidi için rutin tarama yoktur. Ancak annede tiroid hastalığı varsa bebek doğar doğmaz doktor kontrolünde test yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp yetmezliği (kalbin yeterince kan pompalayamaması)
• Hipertansiyon (yüksek tansiyon)
• Kafa içi basınç artışı ve bıngıldakta erken kapanma
• Sinirlilik, uyku bozukluğu ve gelişim geriliği
• Nadir de olsa tiroid fırtınası (hayatı tehdit eden acil durum)

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilen bebeklerin büyük çoğunluğu tamamen iyileşir. Tiroid hormonları genellikle 3-6 ay içinde normale döner. İlaç tedavisi bittikten sonra çoğu bebekte tekrarlama olmaz. Çok küçük bir kısmında uzun süreli takip gerekebilir. Erken teşhis ve uygun tedavi ile bebekler sağlıklı bir şekilde büyümeye devam eder.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Çocuk Endokrinolojisi ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.