Hamilelikte Aşırı Aktif Tiroid (Hipertiroidi) ile Yaşamak

Genel Bakış

Tiroid beziniz boynunuzun ön kısmında bulunan küçük bir organdır. Vücudunuzun enerji kullanımını düzenleyen hormonlar üretir. Aşırı aktif tiroid (hipertiroidi), bu bezin çok fazla hormon üretmesidir. Hamilelik sırasında bu durum, sizin ve bebeğinizin sağlığı için daha dikkatli takip gerektirir. Ancak doğru tedavi ve düzenli doktor kontrolleriyle çoğu kadın sağlıklı bir hamilelik geçirebilir.

Hamilelikte aşırı aktif tiroid nadir görülür. Her 100 hamile kadından yaklaşık 1'inde bu durum ortaya çıkar.

Genellikle 20-40 yaş arası, doğurganlık çağındaki kadınları etkiler. Ailede tiroid hastalığı öyküsü olanlar, diğer otoimmün hastalıkları (örneğin tip 1 diyabet) olanlar veya daha önce hipertiroidi geçirenler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Normal hamilelikte de sık görülen çarpıntı, sıcağa tahammülsüzlük, yorgunluk gibi belirtilerin daha şiddetli olması
• Aşırı sinirlilik veya huzursuzluk hali
• Ellerde titreme
• İştah artışına rağmen kilo alamama veya kilo kaybı
• Sık bağırsak hareketleri (ishal)
• Uyku sorunları
• Boyunda şişlik (guatr)
• Gözlerde büyüme, dışarı fırlama veya tahriş (Graves hastalığına bağlı)

Nedenler

Ana nedenler

• Graves hastalığı: Vücudun bağışıklık sistemi yanlışlıkla tiroid bezini uyararak çok fazla hormon üretmesine neden olur. Hamilelikte en sık görülen nedendir.
• Tiroid nodülleri: Tiroid bezinde oluşan ve fazla hormon üreten yumrular (nodüller).
• Tiroidit: Tiroid bezinin iltihaplanması sonucu kısa süreli hormon fazlalığı.
• Aşırı iyot alımı: Bazı ilaçlar veya takviyeler yoluyla çok fazla iyot alınması.

Risk faktörleri

• Ailede tiroid hastalığı öyküsü (özellikle Graves hastalığı)
• Daha önce hipertiroidi geçirmiş olmak
• Otoimmün hastalıklar (tip 1 diyabet, romatoid artrit gibi)
• Sigara içmek (Graves hastalığı riskini artırır)
• Son zamanlarda doğum yapmış olmak (doğum sonrası tiroidit riski)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hamile olduğunuzu yeni öğrendiyseniz ve aşırı aktif tiroid öykünüz varsa hemen doktorunuza başvurun.
• Yukarıda 'callEmergency' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi birini yaşarsanız 112'yi arayın veya acil servise gidin.
• Tiroid ilacı kullanıyorsanız ve şiddetli mide bulantısı, kusma veya ishal gibi yan etkiler yaşarsanız acilen doktorunuza danışın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamilelik sırasında düzenli doğum öncesi kontrollerinize gidin. Doktorunuz tiroid seviyelerinizi her 4-6 haftada bir kan testiyle kontrol edecektir.
• Tedaviniz devam ediyorsa ilaç doz ayarlamaları için doktorunuzla görüşün.
• Doğumdan sonraki 6-8 hafta içinde tiroid fonksiyon testlerinizi tekrarlatın.

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek, boynunuzu muayene edecek ve tiroid hormon seviyelerini ölçmek için kan testi isteyecektir. Hamilelikte tiroid testleri normalden farklı yorumlanır, bu nedenle mutlaka size hamile olduğunuzu söyleyin.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: TSH (tiroid uyarıcı hormon), serbest T4 ve serbest T3 düzeylerine bakılır. Hipertiroidide TSH düşük, T4 ve T3 yüksektir.
• Tiroid antikor testleri: Graves hastalığını teşhis etmek için (TRAb gibi).
• Tiroid ultrasonu: Tiroid bezinin yapısını ve nodül varlığını değerlendirmek için. Hamilelikte güvenlidir.
• Nadir durumlarda: Tiroid sintigrafisi (radyoaktif madde kullanılan görüntüleme) hamilelikte önerilmez; doktorunuz gerekirse başka yöntemlerle değerlendirir.

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi için kolunuzdan bir örnek alınacak. Ultrason sırasında boynunuza jel sürülüp bir probla görüntüleme yapılır. İşlemler ağrısızdır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları sizinle detaylıca paylaşacak ve tedavi planınızı birlikte belirleyeceksiniz.

Tedavi

Hamilelikte aşırı aktif tiroid tedavisinin amacı, hem annenin hem de bebeğin sağlığını korumak için tiroid hormonlarını güvenli bir aralıkta tutmaktır. Tedavi genellikle ilaçlarla yapılır ve doktorunuz en uygun ilacı en düşük etkili dozda başlayacaktır. Radyoaktif iyot tedavisi hamilelikte kesinlikle kullanılmaz.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli ve aynı saatlerde alın, asla kendiliğinden doz değiştirmeyin veya ilacı bırakmayın.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, hafif yürüyüşler veya size iyi gelen diğer aktiviteler yapın.
• Yeterli uyumaya çalışın; yorgunluk belirtilerinizi artırabilir.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Kafein alımınızı sınırlayın (çay, kahve, kola gibi içecekler çarpıntıyı artırabilir).
• Sağlık ekibinizle herhangi bir ilaç veya takviye kullanmadan önce mutlaka konuşun.

Tıbbi tedaviler

Tedavide tiroid hormon üretimini azaltan ilaçlar (antitiroid ilaçlar) kullanılır. Hamilelikte genellikle ilk üç ayda bir tür ilaç tercih edilir, sonraki aylarda ise başka bir ilaç türü daha güvenli olabilir. Bu ilaçların dozu, kan testlerinize göre doktorunuz tarafından sık sık ayarlanır. Nadiren, ilaçlara yanıt alınamazsa veya ciddi yan etkiler görülürse, hamileliğin ikinci üç ayında cerrahi düşünülebilir. Tüm tedavi kararları sizin ve bebeğinizin durumuna göre bireyselleştirilir. Lütfen doktorunuzun önerilerine harfiyen uyun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, antitiroid ilaçlar etkili olmazsa veya ciddi yan etkiler (örneğin karaciğer hasarı, alerjik reaksiyon) gelişirse, tiroid bezinin bir kısmının veya tamamının cerrahi olarak çıkarılması (tiroidektomi) gerekebilir. Bu ameliyat genellikle hamileliğin ikinci üç ayında (14-26. haftalar arası) daha güvenli kabul edilir. Ameliyat sonrası ömür boyu tiroid hormon ilacı kullanmanız gerekir.

Bu durumla yaşamak

Hamilelikte aşırı aktif tiroid ile günlük yaşam, düzenli doktor kontrolleri ve ilaç kullanımını içerir. Kendinizi yorgun, sinirli veya huzursuz hissedebilirsiniz. Bu belirtiler tedaviyle kontrol altına alınabilir. Kendinize karşı sabırlı olun, dinlenmeye özen gösterin. Günlük aktivitelerinizi zorlamayın, vücudunuzun sinyallerine kulak verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Beslenmenize dikkat edin: İyotlu tuz kullanımı konusunda doktorunuza danışın (tamamen kısıtlama genellikle gerekmez, ancak aşırı iyottan kaçının).
• Bol su için.
• Hafif egzersizler (yürüyüş, hamile yogası) yapabilirsiniz; ancak aşırı yorucu aktivitelerden kaçının.
• Duygusal desteğe ihtiyacınız varsa eşiniz, aileniz veya bir arkadaşınızla konuşun.
• Stres seviyenizi azaltmak için gevşeme teknikleri deneyin (derin nefes, meditasyon).

Diyet ve egzersiz

Beslenmede özel bir diyet gerekmez ancak genel sağlıklı beslenme kuralları geçerlidir: bol sebze ve meyve, tam tahıllar, protein kaynakları (et, balık, yumurta, baklagiller) tüketin. Demir ve kalsiyum açısından zengin besinler önemlidir. Çarpıntıyı tetikleyebileceği için aşırı kafeinden kaçının. Egzersiz konusunda doktorunuzdan onay alın; yürüyüş ve hafif esneme genellikle güvenlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hamilelikte hipertiroidi kaygı, sinirlilik ve duygusal dalgalanmalara neden olabilir. Ayrıca bebeğin sağlığıyla ilgili endişeler de normaldir. Bu duygularla baş etmek için kendinize zaman tanıyın, ihtiyaçlarınızı yakınlarınızla paylaşın. Belirtileriniz günlük yaşamınızı çok etkiliyorsa doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, bu durum geçicidir ve tedaviyle iyileşir.

Önleme

Çoğu durumda aşırı aktif tiroidin kesin olarak önlenmesi mümkün değildir. Ancak hamilelik planlaması sırasında tiroid seviyelerinizi kontrol ettirerek, varsa hipertiroidinizi hamile kalmadan önce tedavi ettirerek riski azaltabilirsiniz.

Tarama programları

Rutin hamilelik taramalarında tiroid testi herkese önerilmez, ancak risk faktörleriniz varsa (ailede tiroid hastalığı, daha önce hipertiroidi öyküsü, otoimmün hastalık gibi) doktorunuz gebelik öncesinde veya erken gebelikte tiroid taraması yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşük (erken gebelik kaybı) riski artar.
• Preeklampsi (hamilelikte yüksek tansiyon ve organ hasarı) gelişme riski artar.
• Erken doğum (37. haftadan önce doğum) riski artar.
• Bebekte düşük doğum ağırlığı (2500 gramın altında) riski artar.
• Annenin kalp sorunları (çarpıntı, kalp yetmezliği) riski artar.
• Nadir durumlarda, tiroid fırtınası (hayatı tehdit eden çok yüksek hormon seviyesi) gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Hamilelikte aşırı aktif tiroid, doğru tedavi ve düzenli takip ile çoğu zaman iyi bir şekilde yönetilebilir. Antitiroid ilaçlar sayesinde annenin ve bebeğin riskleri önemli ölçüde azalır. Doğumdan sonra birçok kadının tiroid fonksiyonları normale döner veya daha kolay kontrol altına alınır. Doktorunuzun önerilerine uyarak sağlıklı bir hamilelik geçirmeniz mümkündür. Gelecekteki hamileliklerinizde de aynı dikkat ve takip önemlidir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• American Thyroid Association ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Tiroid Derneği ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.