Çocuklarda Tiroid Bezinde Az Çalışma (Hipotiroidi)

Genel Bakış

Tiroid bezi, boynun ön tarafında bulunan kelebek şeklinde bir bezdir. Vücudun metabolizmasını (enerji kullanımını) düzenleyen hormonlar üretir. Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi), bezin yeterince tiroid hormonu üretememesi durumudur. Bu, çocuğun büyümesini, gelişimini ve enerji seviyesini etkileyebilir.

Çocuklarda hipotiroidi nadir görülür. Doğuştan hipotiroidi, her 2.000-4.000 doğumda bir görülür. Sonradan gelişen hipotiroidi ise daha seyrek olmakla birlikte, özellikle ergenlik döneminde kız çocuklarında daha sık rastlanabilir.

Her yaştaki çocuğu etkileyebilir, ancak doğumsal form yeni doğanlarda, sonradan gelişen form ise genellikle okul çağı ve ergenlik döneminde ortaya çıkar. Kız çocuklarında erkeklere göre daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Soğuğa karşı hassasiyet
• Kilo alma (iştah normal olsa bile)
• Kabızlık
• Kuru cilt ve saç dökülmesi
• Yavaş kalp atışı
• Dikkat dağınıklığı

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği (boy kısalığı)
• Ergenlikte gecikme
• Okul başarısında düşüş
• Ses kısıklığı
• Yüzde şişlik (özellikle göz çevresi)
• Diş çıkarmada gecikme

Nedenler

Ana nedenler

• Doğuştan tiroid bezinin tam gelişmemiş olması (konjenital hipotiroidi)
• Otoimmün hastalık (Hashimoto tiroiditi) – bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırması
• İyot eksikliği (nadir, ancak bazı bölgelerde görülebilir)
• Tiroid bezinin ameliyatla alınması veya radyoterapi sonrası

Risk faktörleri

• Ailede tiroid hastalığı öyküsü
• Otoimmün hastalıklar (tip 1 diyabet, çölyak gibi)
• Down sendromu veya Turner sendromu gibi genetik durumlar
• İyot eksikliği olan bölgelerde yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çocuğunuzda yukarıdaki acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Nefes alma güçlüğü, bayılma, aşırı uyku hali

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuğunuzda yorgunluk, kilo alma, büyüme geriliği gibi belirtiler varsa bir çocuk doktoruna veya endokrinoloji uzmanına başvurun.
• Yeni doğan topuk kanı taramasında hipotiroidi şüphesi varsa hemen takip edin.

Tanı

Hipotiroidi tanısı kan testleri ile konur. Tiroid uyarıcı hormon (TSH) ve tiroid hormonları (T4) düzeyleri ölçülür. Yüksek TSH ve düşük T4 hipotiroidiyi gösterir.

Yapılabilecek testler

• Kan testi (TSH, serbest T4)
• Tiroid antikor testleri (otoimmün tiroidit için)
• Gerekirse tiroid ultrasonu
• Yeni doğanlarda topuk kanı taraması

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz çocuğunuzun tıbbi öyküsünü alacak, fizik muayene yapacak ve kan testleri isteyecektir. Tanı konulduktan sonra tedavi planlanır.

Tedavi

Tedavinin temeli, eksik olan tiroid hormonunun ilaçla yerine konmasıdır. Bu ilaç ağızdan alınır ve genellikle ömür boyu kullanılması gerekir. Doz, çocuğun yaşına, kilosuna ve hormon seviyelerine göre ayarlanır.

Evde kişisel bakım

• İlacı her gün aynı saatte, aç karnına (yemekten en az 30 dakika önce) verin.
• İlacı süt ürünleri, demir veya kalsiyum takviyeleri ile birlikte almayın.
• Düzenli doktor kontrollerini aksatmayın.
• Çocuğunuzun büyüme ve gelişimini takip edin.

Tıbbi tedaviler

Tedavide sentetik tiroid hormonu (levotiroksin) kullanılır. Doz, çocuğun kilosuna ve kan test sonuçlarına göre doktor tarafından belirlenir. İlaç kesilmemeli, doz değişikliği doktor kontrolünde yapılmalıdır. Tedavi genellikle ömür boyu sürer.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çocuklarda hipotiroidi için cerrahi gerekmez. Cerrahi sadece tiroid bezinde nodül veya kanser durumlarında düşünülür, ancak bu farklı bir durumdur.

Bu durumla yaşamak

Çocuğunuzun tiroid ilacını her gün düzenli alması en önemli adımdır. Doktor kontrolleri düzenli yapılmalı, kan testleri ile hormon seviyeleri izlenmelidir. Çocuk normal aktivitelerine devam edebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• İlacı düzenli kullanmak
• Sağlıklı ve dengeli beslenme
• Düzenli uyku
• Fiziksel aktiviteyi teşvik etmek

Diyet ve egzersiz

İyot içeren besinler (iyotlu tuz, deniz ürünleri) yeterli alınmalı, ancak aşırıya kaçılmamalıdır. Özel bir diyet gerekmez. Çocuğun normal fiziksel aktivitelerde bulunması sağlıklıdır. Tiroid ilacı ile etkileşime giren besinler konusunda doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hipotiroidi tedavi edilmezse çocukta depresyon, konsantrasyon güçlüğü ve öğrenme sorunlarına yol açabilir. Tedavi ile bu sorunlar düzelir. Çocuğunuzun duygusal ihtiyaçlarını ihmal etmeyin, okulda destek alın.

Önleme

Doğuştan hipotiroidi önlenemez, ancak Türkiye'de yeni doğan taraması ile erken teşhis edilir. İyot eksikliğine bağlı hipotiroidi iyotlu tuz kullanımı ile önlenebilir.

Aşılar

Aşılamayla ilgili özel bir durum yoktur.

Tarama programları

Yeni doğan topuk kanı taraması tüm bebeklere yapılır. Ailede tiroid hastalığı varsa, çocuk doktoruna düzenli kontrollerde bahsedilmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Büyüme geriliği ve boy kısalığı
• Zeka geriliği (özellikle doğuştan hipotiroidi tedavi edilmezse)
• Ergenlikte gecikme
• Kalp sorunları (yavaş kalp atışı, kalp büyümesi)
• Miksödem koması (nadir, hayati risk)

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve düzenli tedavi ile çocuklarda hipotiroidi çok iyi yönetilebilir. Çocuklar normal büyüme, gelişme ve okul başarısı gösterebilir. Tedavi ömür boyu sürer ancak yaşam kalitesini etkilemez. Umutlu olun, doğru tedavi ile çocuğunuz sağlıklı bir yaşam sürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.