Yaşlı Yetişkinlerde Tiroidin Az Çalışması (Hipotiroidi)

Genel Bakış

Tiroid bezinizin az çalışması, boynunuzun ön kısmında bulunan tiroid bezinin yeterli miktarda tiroid hormonu üretememesi durumudur. Bu hormonlar vücudunuzun enerji kullanımını, kalp atış hızınızı ve birçok organın çalışmasını düzenler. Yeterli hormon olmadığında vücudunuz yavaşlar.

Evet, yaşlı yetişkinlerde oldukça yaygındır. Kadınlarda erkeklerden daha sık görülür ve yaş ilerledikçe risk artar.

Özellikle 60 yaş üstü kadınları etkileme eğilimindedir, ancak erkeklerde ve her yaşta da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Kilo alma veya kilo vermede zorluk
• Soğuğa karşı hassasiyet
• Kuru cilt ve saç dökülmesi
• Kabızlık
• Unutkanlık veya konsantrasyon güçlüğü
• Kas ve eklem ağrıları
• Depresif ruh hali

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda hipotiroidi genellikle doğuştan gelir ve büyüme geriliği, gelişimsel gecikme gibi belirtiler görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı bireylerde hipotiroidi belirtileri daha farklı olabilir. Örneğin, halsizlik ve unutkanlık sık görülür, ancak bu durum normal yaşlanma zannedilebilir.
• Depresyon, iştahsızlık, kilo kaybı veya kabızlık gibi belirtiler ön planda olabilir.
• Kalp atışlarında yavaşlama, düşük tansiyon, işitme kaybı gibi belirtiler de yaşlılarda daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• En sık neden Hashimoto hastalığı adı verilen bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırmasıdır.
• Tiroid bezinin cerrahi olarak çıkarılması veya radyoaktif iyot tedavisi sonrası ortaya çıkabilir.
• Bazı ilaçlar (örneğin lityum, amiodaron gibi) hipotiroidiye neden olabilir.

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede tiroid hastalığı öyküsü
• Otoimmün bir hastalığa sahip olmak (tip 1 diyabet, çölyak hastalığı gibi)
• Yaşın ilerlemesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, şiddetli halsizlik varsa acilen doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yorgunluk, kilo değişiklikleri, unutkanlık gibi belirtiler sürekli hale gelmişse ve günlük yaşamı etkiliyorsa
• Tiroid testleri yaptırmak için yıllık kontrollerde doktorunuza danışın.

Tanı

Hipotiroidi teşhisi için doktorunuz öncelikle şikayetlerinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Ardından kan testleri isteyecektir.

Yapılabilecek testler

• TSH (tiroid uyarıcı hormon) testi
• Serbest T4 testi
• Gerekirse anti-tiroid antikor testleri

Randevunuzda neler beklenir

Kan sonuçlarınız birkaç gün içinde çıkar. Sonuçlar hipotiroidi olduğunuzu gösterirse doktorunuz tedaviye başlamanızı önerecektir. Tedavi genellikle basittir ve düzenli aralıklarla kontrol edilir.

Tedavi

Tedavinin temel amacı, eksik olan tiroid hormonunu dışarıdan takviye etmektir. Bu, günde bir kez ağızdan alınan tiroid hormon ilacı ile yapılır. Doz kişiye özel ayarlanır ve düzenli kan testleri ile izlenir.

Evde kişisel bakım

• İlacınızı her gün aynı saatte, aç karnına alın.
• Doktorunuzun önerdiği dozda ve düzenli kullanın, kendi başınıza doz değiştirmeyin.
• Düzenli aralıklarla kan testlerinizi yaptırın.
• Sağlıklı beslenin ve düzenli egzersiz yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, eksik olan tiroid hormonunu yerine koymak için sentetik bir tiroid hormonu ilacı reçete edebilir. Tedaviye düşük dozda başlanır ve kademeli olarak artırılır. Yaşlı hastalarda kalp sorunları riskini azaltmak için doz daha yavaş ayarlanır. İlaç kullanımı sırasında düzenli TSH takibi yapılır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hipotiroidi tedavisinde cerrahi genellikle gerekli değildir. Nadir durumlarda, altta yatan bir nodül veya kanser söz konusuysa cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Hipotiroidi ile yaşamak, ilacınızı düzenli kullanmak ve doktor kontrollerinizi aksatmamak anlamına gelir. Doğru tedavi ile çoğu kişi normal bir yaşam sürer.

Yaşam tarzı ipuçları

• İlaçlarınızı günlük rutininize dahil edin (örneğin kahvaltıdan 30-60 dakika önce).
• Kendinize karşı sabırlı olun; belirtileriniz düzelene kadar birkaç hafta geçebilir.
• Sağlıklı bir diyet uygulayın; özellikle iyotlu tuz tüketimine dikkat edin ancak aşırıya kaçmayın.
• Düzenli fiziksel aktivite yapmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Hipotiroidi için özel bir diyet yoktur ancak dengeli beslenmek önemlidir. İyot alımınızı doktorunuzla görüşün. Kalsiyum ve demir takviyeleri tiroid ilacının emilimini etkileyebilir; bu nedenle bu takviyeleri ilaçtan en az 4 saat arayla alın. Düzenli egzersiz yapmak enerji seviyenizi artırabilir ve ruh halinizi iyileştirebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hipotiroidi depresyon, unutkanlık ve motivasyon eksikliği gibi ruhsal belirtilere yol açabilir. Tedavi ile bu belirtiler genellikle düzelir. Kendinizi iyi hissetmezseniz doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun.

Önleme

Hipotiroidi genellikle önlenemez, çünkü çoğu vaka bağışıklık sistemi ile ilgilidir. Ancak iyot eksikliğine bağlı hipotiroidi, iyotlu tuz kullanımı ile önlenebilir. Türkiye'de sofra tuzu iyotludur.

Tarama programları

Ulusal bir tarama programı yoktur, ancak 60 yaş üstü kişilerde ve risk grubundaki kişilerde doktorunuz tiroid testi isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmezse kolesterol seviyelerinde yükselme ve kalp hastalığı riskinde artış
• Miksödem koması (nadir fakat ciddi bir durum)
• Kısırlık, depresyon, bilişsel gerileme

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ile hipotiroidi kontrol altına alınabilir ve çoğu kişi sağlıklı bir hayat sürer. Tedaviye erken başlamak, komplikasyon riskini azaltır ve yaşam kalitesini artırır. Unutmayın, bu durum yönetilebilir bir hastalıktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.