Ergenlerde Tiroidin Az Çalışması (Hipotirodi)

Genel Bakış

Tiroidin az çalışması, boynunuzun ön kısmında bulunan tiroid bezinin yeterince tiroid hormonu üretmemesi durumudur. Tiroid hormonları vücudunuzun enerji kullanımını, büyümesini ve birçok organın çalışmasını düzenler. Bu hormonlar az olduğunda vücudun metabolizması yavaşlar.

Ergenlerde hipotirodi, çocukluk çağına göre daha sık görülür. Her 1000 gençten yaklaşık 1-2'sinde görülür. Kızlarda erkeklere göre daha yaygındır.

Genellikle 12-18 yaş arası ergenleri etkiler. Ailesinde tiroid hastalığı olanlar, otoimmün hastalığı olanlar (tip 1 diyabet, çölyak hastalığı gibi) ve Down sendromlu gençler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Kilo alma veya kilo vermede zorluk
• Soğuğa karşı hassasiyet
• Kuru cilt ve saç dökülmesi
• Kabızlık
• Kas ağrıları ve kramplar
• Adet düzensizlikleri (kızlarda)
• Konsantrasyon güçlüğü ve unutkanlık

Çocuklarda belirtiler

• Yavaş büyüme (boy kısalığı)
• Ergenliğin gecikmesi
• Okul başarısında düşüş
• Depresif ruh hali veya içe kapanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu bölüm ergenler için geçerli değildir.

Nedenler

Ana nedenler

• Hashimoto hastalığı (bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırması)
• Tiroid bezinin doğuştan az gelişmiş olması
• Tiroid bezinin cerrahi olarak alınması veya radyoaktif iyot tedavisi
• Bazı ilaçlar (lityum, amiodaron gibi)

Risk faktörleri

• Ailede tiroid hastalığı öyküsü
• Otoimmün hastalıklar (tip 1 diyabet, çölyak hastalığı, romatoid artrit)
• Down sendromu veya Turner sendromu
• Kız cinsiyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yorgunluk, kilo alma, soğuğa tahammülsüzlük gibi belirtiler birkaç haftadır devam ediyorsa
• Okul başarısında ani düşüş veya depresyon belirtileri varsa
• Büyüme eğrisinde gerileme fark ederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ergenlik dönemi sağlık kontrollerinde tiroid muayenesi yaptırın
• Ailede tiroid hastalığı varsa yılda bir kez kan testi yaptırın

Tanı

Hipotirodi tanısı genellikle bir kan testi ile konur. Doktorunuz tiroid uyarıcı hormon (TSH) ve tiroid hormonları (serbest T4) seviyelerini ölçer. TSH yüksek, T4 düşükse hipotirodi teşhisi konur.

Yapılabilecek testler

• TSH (Tiroid Uyarıcı Hormon) testi
• Serbest T4 testi
• Anti-TPO antikor testi (Hashimoto'yu tespit için)
• Bazı durumlarda tiroid ultrasonu

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size ve ailenize durumu açıklayacak, kan aldıracak ve sonuçları birkaç gün içinde değerlendirecektir. Tanı konulursa tedaviye başlanır ve düzenli aralıklarla kan testi yapılır.

Tedavi

Tedavinin amacı vücuttaki eksik tiroid hormonunu yerine koymaktır. Bu, her gün ağızdan alınan bir ilaçla yapılır. Doz, yaşa, kiloya ve kan testi sonuçlarına göre ayarlanır. Tedavi genellikle ömür boyu sürer.

Evde kişisel bakım

• İlacınızı her gün aynı saatte, aç karnına almaya özen gösterin.
• İlacı kalsiyum, demir veya mide ilaçlarından en az 4 saat arayla alın.
• Düzenli olarak kontrollerinize gidin.
• Stresten uzak durmaya çalışın, uyku düzeninize dikkat edin.

Tıbbi tedaviler

Tedavide sentetik tiroid hormonu (levotiroksin) kullanılır. Doz, doktor tarafından belirlenir ve düzenli aralıklarla kan testi ile ayarlanır. Kesinlikle doktor önerisi olmadan doz değiştirilmemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ergenlerde hipotirodi için cerrahi nadiren gerekir. Sadece tiroid bezinde büyüme (guatr) nefes veya yutma güçlüğüne yol açarsa ya da kanser şüphesi varsa düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Hipotirodi ile yaşamak, ilacı düzenli almayı ve doktor kontrollerini aksatmamayı gerektirir. Çoğu genç, tedavi ile normal bir okul ve sosyal yaşam sürdürebilir. İlacın etkisi haftalar içinde hissedilir, enerji seviyeniz artar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun (en az 8-9 saat).
• Hafif egzersizler yapın (yürüyüş, bisiklet, yüzme).
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya hobiler edinin.
• Sigara, alkol ve uyuşturucudan uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme önemlidir. İyotlu tuz kullanın (aşırıya kaçmadan). Brokoli, lahana gibi sebzeleri çok fazla tüketmemeye özen gösterin çünkü bunlar tiroid fonksiyonunu az da olsa etkileyebilir. Düzenli egzersiz metabolizmayı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hipotirodi depresyon, kaygı ve konsantrasyon sorunlarına yol açabilir. Tedavi ile bu belirtiler genellikle düzelir. Ancak duygusal zorluklar yaşarsanız, bir psikolog veya rehber öğretmenden destek almanız önemlidir. Unutmayın, bu hastalık sizin kişiliğinizi tanımlamaz.

Önleme

Hipotirodi genellikle önlenemez. Ancak erken teşhis ve tedavi, komplikasyonları önler. Ailesinde tiroid hastalığı olan gençlerin düzenli kontrol yaptırması önerilir.

Aşılar

Hipotirodiye karşı bir aşı yoktur.

Tarama programları

Risk altındaki gençlerde (aile öyküsü, otoimmün hastalıklar) TSH testi ile tarama yapılabilir. Sağlık Bakanlığı'nın rutin tarama programı bulunmamakla birlikte, aile hekiminiz gerekli gördüğünde test isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Büyüme geriliği ve boy kısalığı
• Ergenlikte gecikme
• Öğrenme güçlükleri ve düşük okul başarısı
• Kolesterol yüksekliği ve kalp hastalığı riski
• Kısırlık (ileri yaşlarda)
• Nadiren miksödem koması (ciddi, hayatı tehdit eden durum)

Uzun vadeli görünüm

Tedaviye düzenli uyulduğunda hipotirodi olan gençler tamamen sağlıklı bir yaşam sürebilir. İlaç dozları zamanla değişebilir, ancak çoğu genç ergenlik sonrası da tedaviye devam eder. Uygun tedavi ile büyüme, gelişme ve okul başarısı normale döner. Unutmayın, bu hastalık sizi siz yapan özelliklerden sadece biridir ve üstesinden gelinebilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.