Tonsillitis in adults

Genel Bakış

Tonsillit, bademciklerin iltihaplanmasıdır. Bademcikler, boğazınızın her iki yanında bulunan, vücudu mikroplara karşı korumaya yardımcı olan iki küçük dokudur. Enfeksiyon veya iltihap bu dokuları şişirir, ağrıya ve boğaz ağrısına yol açar. Genellikle virüsler veya bakteriler neden olur.

Tonsillit, özellikle çocuklarda sık görülmekle birlikte erişkinlerde de yaygındır. Erişkinlerin yaklaşık %10'u her yıl bir kez tonsillit geçirir.

Tonsillit en sık 5-15 yaş arası çocuklarda görülür, ancak erişkinler de etkilenebilir. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde, sigara içenlerde veya sık sık soğuk algınlığı geçirenlerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı ve yutkunma güçlüğü
• Bademciklerin şişmesi ve kızarması
• Bademciklerde beyaz veya sarı iltihap lekeleri
• Ateş (38°C üzeri)
• Boğazda veya kulakta ağrı
• Baş ağrısı
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda iştahsızlık ve huzursuzluk
• Kusma veya karın ağrısı eşlik edebilir
• Yüksek ateş daha sık görülür
• Sık sık boğaz ağrısı şikayeti

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ateş daha hafif olabilir
• Boğaz ağrısı daha hafif seyreder, ancak yutkunma güçlüğü belirgin olabilir
• Genel durum bozukluğu ve halsizlik ön plandadır

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler: Soğuk algınlığı virüsleri, grip virüsü, adenovirüsler en sık nedenlerdir.
• Bakteriler: En sık neden A grubu beta-hemolitik streptokok (streptokok boğazı) adı verilen bir bakteridir.
• Nadiren mantar enfeksiyonları veya bağışıklık sistemi hastalıkları da tonsillite yol açabilir.

Risk faktörleri

• Sık sık soğuk algınlığı geçirmek
• Sigara içmek veya pasif içiciliğe maruz kalmak
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar (örneğin diyabet, HIV)
• Kalabalık ortamlarda bulunmak (okul, yurt, toplu taşıma)
• Yetersiz beslenme ve uyku düzeni bozukluğu

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almada güçlük varsa hemen 112'yi arayın.
• Şiddetli boğaz ağrısı nedeniyle ağızdan sıvı alamıyorsanız acil servise başvurun.
• Ateş 39°C üzerindeyse ve 2 günden uzun sürüyorsa doktora görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boğaz ağrınız 3-4 gün içinde geçmezse bir aile hekimine başvurun.
• Bademciklerinizde beyaz lekeler fark ederseniz kontrol ettirin.
• Tekrarlayan boğaz ağrılarınız varsa (yılda 5-7 kez) bir kulak burun boğaz uzmanına danışın.

Tanı

Doktorunuz boğazınıza bakarak ve bademciklerinizi inceleyerek ön değerlendirme yapar. Ayrıca belirtilerinizi sorar ve gerekirse boğaz kültürü veya hızlı antijen testi yapar.

Yapılabilecek testler

• Boğaz kültürü: Boğazınızdan bir çubukla sürüntü alınır ve laboratuvarda incelenir. Bakteriyel enfeksiyonu tespit eder.
• Hızlı antijen testi: A grubu streptokok bakterisini birkaç dakikada saptar.
• Kan testleri: Enfeksiyon belirteçlerine bakmak için nadiren istenir.

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle muayene ve testler aynı gün içinde sonuçlanır. Sonuca göre tedavi planı belirlenir. Hastanede yatmanız genellikle gerekmez, ancak nadiren ciddi durumlarda gerekebilir.

Tedavi

Tonsillit tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu virüs kaynaklı olduğu için dinlenme, bol sıvı ve ağrı kesiciler yeterlidir. Bakteriyel tonsillit antibiyotik gerektirir; antibiyotikleri doktorunuz reçete eder ve tam doz almak önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (ılık su, bitki çayları, çorba).
• Tuzlu su ile gargara yapın (bir bardak ılık suya yarım çay kaşığı tuz).
• Dinlenin ve sesinizi fazla kullanmayın.
• Ağrı için doktorunuzun önerdiği ağrı kesicileri kullanın (kendiniz reçetesiz ilaç almayın).
• Yumuşak, soğuk veya ılık yiyecekler tüketin (dondurma, yoğurt, püre).

Tıbbi tedaviler

Bakteriyel tonsillit tespit edilirse doktorunuz bir antibiyotik tedavisi önerecektir. Antibiyotikler genellikle 10 gün süreyle kullanılır ve tamamlanması gerekir. Ateş ve ağrı için ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaçlar verilebilir. Şiddetli vakalarda kortikosteroid gibi iltihap önleyici ilaçlar da eklenebilir. Antibiyotiklerin doktor reçetesi olmadan kullanılmaması önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bademcik ameliyatı (tonsillektomi) genellikle şu durumlarda düşünülür: yılda 7 veya daha fazla kez tonsillit geçirilmesi, antibiyotik tedavisine yanıtsız apseler, nefes alma veya yutma sorunlarına yol açan büyük bademcikler. Ameliyat sonrası iyileşme süresi yaklaşık 2 haftadır.

Bu durumla yaşamak

Tonsillit genellikle birkaç gün içinde iyileşir. Hastalık süresince dinlenmeye özen gösterin, bol sıvı tüketin ve ağrı kesici kullanın. İyileşene kadar işe veya okula gitmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız bırakın veya en azından hastalık süresince içmeyin.
• Ellerinizi sık sık yıkayın, mikropların yayılmasını önleyin.
• Yeterli uyuyun ve dengeli beslenin.

Diyet ve egzersiz

Hastalık döneminde yumuşak gıdalar tercih edin; yoğurt, çorba, püre, dondurma gibi. Baharatlı ve asitli yiyeceklerden kaçının. Egzersizi ağrı ve ateş düşene kadar erteleyin. İyileştikten sonra hafif tempolu yürüyüşlere başlayabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli boğaz ağrısı ve yutkunma güçlüğü can sıkıcı olabilir. Bu sürecin geçici olduğunu unutmayın. Moral bozukluğu yaşıyorsanız, sevdiklerinizle konuşun veya bir psikolojik danışmandan destek alın.

Önleme

Tamamen önlenemese de bazı önlemler riski azaltır: hijyen kurallarına uymak, kalabalık ortamlarda maske takmak, dengeli beslenmek ve sigaradan uzak durmak.

Aşılar

Grip aşısı, influenza kaynaklı tonsillit riskini azaltabilir. Ayrıca bazı ülkelerde streptokok aşısı üzerinde çalışılmaktadır, ancak şu an için rutin bir öneri yoktur.

Tarama programları

Belirti yoksa tarama gerekmez. Ancak tekrarlayan boğaz enfeksiyonlarında doktora başvurmak erken tanı sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Apse oluşumu (bademcik çevresinde iltihap birikmesi, peritonsiller apse)
• Orta kulak iltihabı
• Sinüzit
• Romatizmal ateş (eklem ve kalp kapakçıklarını etkileyebilen ciddi bir durum)
• Böbrek iltihabı (nefrit)

Uzun vadeli görünüm

Tonsillit genellikle sorunsuz iyileşir. Bakteriyel enfeksiyonlar uygun tedaviyle tamamen düzelir. Komplikasyonlar nadir görülür ancak tedavi edilmezse ciddi olabilir. Erken tedavi ile iyileşme süreci hızlı ve sorunsuzdur.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.