Tonsillitis in older adults

Genel Bakış

Bademcik iltihabı (tonsilit), boğazımızın iki yanında bulunan bademcik adı verilen lenf bezlerinin iltihaplanmasıdır. Bu iltihap genellikle virüsler veya bakteriler nedeniyle olur.

İleri yaşta bademcik iltihabı çocuklara ve genç yetişkinlere göre daha az yaygındır. Yine de görülebilir ve dikkat edilmesi gerekir.

Özellikle 65 yaş üstü bireylerde görülebilir. Bağışıklık sistemi zayıf olanlarda, sigara içenlerde veya kronik hastalığı olanlarda risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı
• Yutkunurken zorluk veya ağrı
• Ateş
• Bademciklerde şişlik ve kızarıklık
• Boğazda beyaz veya sarı lekeler

Çocuklarda belirtiler

• Yüksek ateş
• Boğaz ağrısı
• Yutma güçlüğü
• Karın ağrısı (bazen)
• Huzursuzluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Boğaz ağrısı daha hafif olabilir
• Yutkunma güçlüğü daha belirgin olabilir
• Yüksek ateş görülebilir
• Genel halsizlik ve iştahsızlık
• Ses kısıklığı

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (soğuk algınlığı, grip virüsü gibi)
• Bakteriler (en sık A grubu beta hemolitik streptokok)

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 üstü)
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar (örneğin diyabet, kanser tedavisi)
• Sigara içmek
• Kronik bademcik iltihabı öyküsü
• Kalabalık ortamlarda bulunmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın
• Nefes alma güçlüğü
• Aşırı ateş veya halsizlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boğaz ağrınız 3-4 günden uzun sürüyorsa
• Ateşiniz düşmüyorsa
• Yutkunma güçlüğü çekiyorsanız
• Bademciklerinizde beyaz lekeler fark ederseniz

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, boğazınıza bakar ve bazen bir boğaz kültürü testi yapar. Bu test ile iltihaba neden olan mikrop türü belirlenir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (boğaz, boyun ve bademciklerin incelenmesi)
• Boğaz kültürü (steril bir çubukla bademciklerden örnek alınır)
• Kan testi (nadiren, şiddetli vakalarda)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Boğaz kültürü alınırken kısa bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz size tanıyı söyleyecek ve tedavi önerecektir.

Tedavi

Tedavi iltihabın nedenine bağlıdır. Virüs kaynaklı ise dinlenme ve destek tedavisi yeterlidir. Bakteriyel ise doktorunuz antibiyotik reçete edebilir. Antibiyotikleri doktorunuzun önerdiği şekilde ve tam dozda kullanmalısınız.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (ılık su, bitki çayı, çorba)
• Dinlenin ve vücudunuzu yormayın
• Tuzlu su ile gargara yapın (bir bardak ılık suya bir çay kaşığı tuz)
• Boğaz pastili veya spreyi kullanabilirsiniz (eczaneden danışarak)
• Sigara ve alkolden uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihabın türüne göre ağrı kesici, ateş düşürücü veya gerekirse antibiyotik önerebilir. Antibiyotik tedavisi genellikle 7-10 gün sürer. Kesinlikle doktorunuza danışmadan ilaç kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bademciklerin alınması (tonsillektomi) ileri yaşta nadiren gerekir. Genellikle sürekli tekrarlayan iltihaplar, apse oluşumu veya yutma/nefes alma sorunları varsa düşünülür. Doktorunuz sizin için en uygun tedaviyi belirleyecektir.

Bu durumla yaşamak

Bademcik iltihabı geçirdiğiniz dönemde dinlenmek en önemli kuraldır. Yutkunma güçlüğü yaşıyorsanız yumuşak, ılık yiyecekler tüketin. Ateşinizi düzenli olarak ölçün.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sesinizi dinlendirin, bağırmaktan kaçının
• Ellerinizi sık sık yıkayarak enfeksiyonun yayılmasını önleyin
• Hasta kişilerle yakın temastan kaçının
• Odanızı sık sık havalandırın

Diyet ve egzersiz

Hastalık sırasında ağır egzersizden kaçının. Bol sıvı alın, özellikle ılık su ve bitki çayları. Yoğurt, çorba, bezelye gibi yumuşak yiyecekler tercih edin. Asitli, baharatlı veya çok soğuk yiyeceklerden uzak durun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hastalık sırasında yorgunluk ve halsizlik moralinizi bozabilir. Kendinize zaman tanıyın, sevdiğiniz aktivitelerle ilgilenin. Kaygılarınız olursa doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da, enfeksiyon riskini azaltabilirsiniz. Düzenli el yıkama, kalabalık ortamlardan kaçınma ve sağlıklı beslenme bağışıklığı destekler.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, solunum yolu enfeksiyonlarına bağlı bademcik iltihabı riskini azaltabilir. Sağlık Bakanlığı’nın önerdiği aşı takvimine uymanız önemlidir.

Tarama programları

Bademcik iltihabı için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak sık boğaz ağrısı yaşıyorsanız doktorunuza danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bademcik apsesi (peritonsiller apse): bademcik çevresinde irin birikmesi
• Enfeksiyonun yayılması: boyun ve solunum yollarını etkileyebilir
• Kalp romatizması (nadir, tedavi edilmeyen streptokok enfeksiyonuna bağlı)
• Böbrek iltihabı (nadir)

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilen bademcik iltihabı genellikle bir hafta içinde iyileşir. Komplikasyonlar nadirdir. İleri yaşta olsanız bile, uygun tedavi ile tam sağlığınıza kavuşmanız mümkündür. Doktorunuzun önerilerine uymanız ve dinlenmeniz önemlidir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.