Bebeklerde Tip 2 Diyabet: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Tip 2 diyabet, vücudun kan şekerini (glukoz) düzenlemekte zorlandığı bir durumdur. Normalde pankreas adlı organ, kan şekerini kontrol eden insülin hormonunu üretir. Tip 2 diyabette ya vücut insüline karşı direnç geliştirir (insülin direnci) ya da yeterli insülin üretemez. Bu, kan şekerinin yükselmesine yol açar. Bebeklerde tip 2 diyabet çok nadirdir; bu yaş grubunda daha çok tip 1 diyabet veya genetik diyabet türleri görülür.

Hayır, bebeklerde tip 2 diyabet çok nadir görülür. Tip 2 diyabet genellikle yetişkinlerde ve ergenlik çağındaki çocuklarda ortaya çıkar. Bebeklerde diyabet şüphesi varsa, genellikle başka nedenler araştırılır.

Bebeklerde tip 2 diyabet, yalnızca aşırı obezite, ailede tip 2 diyabet öyküsü veya belirli genetik sendromlar gibi çok özel durumlarda görülebilir. Çoğunlukla, bebeklik döneminde diyabet tanısı alan çocuklarda aslında tip 1 diyabet veya başka bir metabolik hastalık vardır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı susama ve sık idrara çıkma (bebeklerde sık ve bol ıslak bez)
• Hızlı kilo kaybı veya beklenen kiloyu alamama
• Halsizlik, uyku hali
• Mide bulantısı, kusma, karın ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Yukarıdaki belirtilere ek olarak, çocuklarda yorgunluk, sinirlilik, okul başarısında düşüş görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu bölüm bebekler için geçerli değildir; yetişkinlerde belirtiler daha hafif seyreder.

Nedenler

Ana nedenler

• Tip 2 diyabetin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Genetik yatkınlık ve çevresel faktörler (örneğin aşırı kilo, hareketsizlik) rol oynar.
• Bebeklerde tip 2 diyabet çok nadir olduğu için, altta yatan bir genetik sendrom veya pankreasla ilgili farklı bir hastalık olabileceği mutlaka araştırılmalıdır.

Risk faktörleri

• Ailede tip 2 diyabet öyküsü (ebeveyn veya kardeşlerde)
• Anne karnında veya doğum sonrası aşırı kilo (obezite)
• Anne gebelikte diyabet (gestasyonel diyabet) geçirmişse
• Bazı genetik sendromlar (örn. Prader-Willi sendromu)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bebeğinizin normalden çok daha sık ve bol idrar yaptığını fark ederseniz
• Aşırı halsizlik, uyku hali, uyanmakta zorluk varsa
• Kusma, ishal veya beslenmeyi reddetme durumları 24 saatten uzun sürüyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bebeğiniz düzenli sağlık kontrollerinde büyüme eğrileri takip edilir. Şeker hastalığı belirtileri varsa doktorunuz gerekli testleri isteyecektir.
• Ailede diyabet öyküsü varsa, çocuk doktoruna durumu mutlaka bildirin.

Tanı

Bebeklerde diyabet tanısı, kan şekeri ölçümleri ve idrar testleri ile konur. Doktor, bebeğin ayrıntılı öyküsünü alır ve fizik muayene yapar. Tip 2 diyabeti, tip 1 diyabetten ayırt etmek için özel kan testleri (örneğin adacık hücre antikorları, insülin ve C-peptid düzeyleri) yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Şeker yükleme testi (OGTT)
• Kan şekeri takibi (rastgele ölçümler)
• İdrarda keton ve glukoz testi
• Antikor testleri (tip 1 diyabeti dışlamak için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde birden fazla kan testi yapılması gerekebilir. Bebeklerden kan almak zor olabilir, ancak sağlık ekipleri bu konuda deneyimlidir. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Tanı netleştikten sonra doktorunuz size bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Bebeklerde tip 2 diyabet tedavisi, çok nadir görüldüğü için kişiye özel planlanır. Tedavinin temel amacı, kan şekerini normal aralıkta tutmak, büyüme ve gelişmeyi desteklemektir. Tedavide yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse ilaçlar kullanılır. Bebeklerde tip 2 diyabet ilacı olarak sadece doktorun önerdiği ilaçlar kullanılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Bebeğinizi düzenli aralıklarla ve sağlıklı besinlerle besleyin. Şekerli içeceklerden ve işlenmiş gıdalardan kaçının.
• Bebeğinizin hareket etmesini teşvik edin. Uyanık olduğu zamanlarda bacak ve kollarını hareket ettirin.
• Kan şekeri takibini doktorunuzun önerdiği şekilde yapın.
• Herhangi bir ilaç veya insülin kullanımı varsa, eğitim alın ve uygulamayı öğrenin.

Tıbbi tedaviler

Tedavide ilk adım genellikle yaşam tarzı değişiklikleridir. İlaç gerekirse, doktor bebeklerde güvenle kullanılabilen bazı ağızdan şeker düşürücü ilaçlar veya insülin tedavisi başlayabilir. Hangi ilacın kullanılacağına doktor, bebeğin yaşına, kilosuna ve kan şekeri seviyelerine göre karar verir. Asla kendi başınıza ilaç eklemeyin veya çıkarmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tip 2 diyabetin kendisi için cerrahi bir tedavi yoktur. Ancak çok nadir durumlarda, obeziteye bağlı ciddi sağlık sorunları varsa, ileri yaşlarda metabolik cerrahi düşünülebilir. Bebeklerde bu geçerli değildir.

Bu durumla yaşamak

Bebeğinizin tip 2 diyabeti varsa, günlük rutininize kan şekeri takibi, sağlıklı beslenme ve düzenli hareket eklemeniz gerekir. İlk başta zor görünebilir, ancak zamanla alışacaksınız. Doktorunuz ve diyetisyeniniz size rehberlik edecektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bebeğinizi emziriyorsanız emzirmeye devam edin. Ek gıdalara geçerken şeker ve yağ oranı düşük, lifli gıdaları tercih edin.
• Bebeğinizin uyku düzenine dikkat edin. Yeterli uyku kan şekeri kontrolüne yardımcı olur.
• Ailenizle birlikte sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirin.

Diyet ve egzersiz

Bebeğiniz için beslenme planı mutlaka bir diyetisyenle hazırlanmalıdır. Genel olarak, taze sebze-meyve, tam tahıllar, yağsız proteinler tercih edilmeli; şekerli gıdalardan kaçınılmalıdır. Bebeklerde egzersiz, oyun ve hareket yoluyla sağlanır. Uyanık olduğu zamanlarda bacaklarını oynatması, dönme, emekleme gibi aktiviteler yeterlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bebeğinizin kronik bir hastalığı olduğunu öğrenmek sizi kaygılandırabilir. Bu çok doğaldır. Kendinizi suçlamayın; bilgi ve destek alarak süreci yönetebilirsiniz. Gerekirse bir psikolog veya sosyal hizmet uzmanından yardım isteyin. Bebeğiniz büyüdükçe hastalığı yönetmeyi öğrenecektir.

Önleme

Tip 2 diyabetin bebeklerde önlenmesi çoğu zaman mümkün değildir çünkü altta yatan genetik faktörler vardır. Ancak sağlıklı beslenme ve hareketli yaşam, ileride tip 2 diyabet gelişme riskini azaltabilir. Gebelikte annenin sağlıklı beslenmesi ve ideal kiloda kalması da bebek için koruyucu olabilir.

Tarama programları

Ailede diyabet öyküsü varsa, bebeğinizi düzenli kontrollere götürmeniz önerilir. Doktorunuz gerektiğinde kan şekeri testleri yapabilir. Sağlık Bakanlığı, yenidoğan tarama programı kapsamında bazı metabolik hastalıkları tespit etmektedir, ancak tip 2 diyabet rutin taramada yer almaz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kan şekeri çok yükselirse bebekte ketoasidoz gelişebilir (koma riski)
• Uzun vadede böbrek, göz, sinir sağlığı etkilenebilir
• Büyüme ve gelişme geriliği

Uzun vadeli görünüm

Bebeklikte tip 2 diyabet çok nadir olsa da, erken tanı ve doğru tedavi ile bebekler sağlıklı bir şekilde büyüyebilir. Düzenli takip ve aile desteği ile bu çocuklar normal bir yaşam sürebilir. Endişeleriniz varsa doktorunuzla konuşun; size umut verici bilgiler verecektir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Diyabet Vakfı ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.