Tip 2 Diyabetle Yaşamak: Hasta Rehberi

Genel Bakış

Tip 2 diyabet, kan şekerinin normalden yüksek olduğu bir durumdur. Vücudunuz insülini (kan şekerini düzenleyen hormon) gerektiği gibi kullanamaz hale gelir. Zamanla pankreas yeterli insülin üretemez hale gelebilir.

Evet, Tip 2 diyabet dünyada ve Türkiye'de çok yaygındır. Her yıl milyonlarca yeni vaka teşhis edilmektedir.

Her yaşta görülebilse de genellikle 40 yaş üzeri, fazla kilolu, hareketsiz bir yaşam tarzına sahip kişilerde daha sık görülür. Ailede diyabet öyküsü olması riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık idrara çıkma
• Aşırı susama
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Sürekli yorgunluk
• Bulanık görme
• Yaraların geç iyileşmesi
• Ellerde ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler yetişkinlerle benzerdir.
• Kiloda artış olmamasına rağmen iştah artışı olabilir.
• Ciltte koyu renkli kadifemsi bölgeler (akantozis nigrikans) görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir ve sıklıkla başka hastalıklarla karıştırılabilir.
• Sık idrara çıkma ve susama daha az fark edilebilir.
• Bulanık görme ve yorgunluk sık görülür.

Nedenler

Ana nedenler

• Tip 2 diyabetin kesin nedeni tam bilinmemekle birlikte, vücut hücrelerinin insüline dirençli hale gelmesi ve pankreasın yeterli insülin üretememesi rol oynar.
• Genetik yatkınlık ve çevresel faktörler (örneğin fazla kilolu olmak, hareketsiz yaşam) bir araya gelir.

Risk faktörleri

• Fazla kilolu veya obez olmak (özellikle bel çevresi yağlanması)
• 45 yaş üzerinde olmak
• Ailede (birinci derece akrabalarda) Tip 2 diyabet öyküsü bulunması
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Gestasyonel diyabet (gebelik diyabeti) öyküsü
• Hipertansiyon veya yüksek kolesterol

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan şekeri hedef değerlerinin çok üzerinde seyrediyorsa veya çok düşüyorsa
• Diyabetik ketoasidoz belirtileri (mide bulantısı, kusma, karın ağrısı, hızlı nefes alma) varsa
• Bilinç bulanıklığı veya bayılma yaşanıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda en az bir kez rutin diyabet kontrolü için aile hekimine veya iç hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
• Kan şekeri takibi, HbA1c testi, göz ve ayak muayeneleri düzenli yapılmalıdır.

Tanı

Doktorunuz, şikayetlerinizi dinleyip fizik muayene yaptıktan sonra kan şekeri ölçümleri isteyerek tanı koyar.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi: En az 8 saat açlıktan sonra kan şekeri ölçümü.
• HbA1c testi: Son 2-3 aylık ortalama kan şekerini gösterir.
• Oral glukoz tolerans testi (OGTT): Şekerli su içtikten sonra kan şekeri ölçümü.
• Rastgele kan şekeri testi: Herhangi bir zamanda yapılan ölçüm.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için genellikle bir veya daha fazla test yapılır. Testler basit kan alımı ile yapılır ve genellikle bir gün içinde sonuçlanır. Tanı konulduktan sonra doktorunuz sizinle bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Tip 2 diyabet tedavisinin temeli, sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve kan şekeri takibidir. Gerekirse doktorunuz ilaç tedavisi veya insülin kullanımı önerebilir. Tedavi kişiye özeldir ve düzenli doktor kontrolleri ile güncellenir.

Evde kişisel bakım

• Kan şekerini düzenli olarak evde ölçmek
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek (karbonhidrat alımını dengelemek)
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapmak
• Düzenli uyumak ve stresten uzak durmaya çalışmak
• Sigara kullanmamak ve alkol tüketimini sınırlamak

Tıbbi tedaviler

Tedavide kan şekerini düşüren ilaçlar (oral antidiyabetikler) ve gerektiğinde insülin kullanılabilir. İlaçlar doktor tarafından belirlenir, asla başkasının ilacı kullanılmamalıdır. Ayrıca tansiyon ve kolesterol ilaçları da gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda obezite cerrahisi (metabolik cerrahi) seçenek olabilir, ancak bu her hasta için uygun değildir. Doktorunuzla görüşülmelidir.

Bu durumla yaşamak

Tip 2 diyabetle yaşamak, günlük rutininize dikkat etmeyi gerektirir. Kan şekerinizi düzenli ölçmek, sağlıklı beslenmek ve ilaçlarınızı aksatmamak önemlidir. Küçük değişiklikler büyük fark yaratabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde 3 ana öğün, ara öğünlerle kan şekerini dengeleyin.
• Her gün en az 30 dakika tempolu yürüyüş yapın.
• Ayaklarınızı her gün kontrol edin, yara veya nasır oluşumuna dikkat edin.
• Diş ve diş eti sağlığınıza özen gösterin.
• Düzenli göz muayenesi yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir diyet, kan şekerini kontrol etmenin temelidir. Bol sebze, tam tahıllar, yağsız proteinler tüketin. Şekerli ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Egzersiz, insülin duyarlılığını artırır ve kan şekerini düşürmeye yardımcı olur. Yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi aktiviteler idealdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak zaman zaman kaygı, üzüntü veya tükenmişlik hissine neden olabilir. Bu normaldir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse profesyonel destek alın.

Önleme

Tip 2 diyabetin tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmasa da, risk altındaki kişilerde sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri ile başlangıcı geciktirilebilir veya önlenebilir. Sağlıklı kilo, düzenli egzersiz ve dengeli beslenme en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Diyabetli bireylerin grip ve zatürre aşılarını yaptırmaları önerilir. Aşı takvimi için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Risk grubundaysanız yıllık kan şekeri taraması yaptırmanız önerilir. 45 yaş üzerinde herkesin en az üç yılda bir diyabet taraması yaptırması tavsiye edilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ve damar hastalıkları (kalp krizi, inme)
• Böbrek hastalığı (nefropati)
• Sinir hasarı (nöropati)
• Göz hasarı (retinopati) ve körlük
• Ayak yaraları ve ampütasyon riski
• Diş eti hastalıkları

Uzun vadeli görünüm

Tip 2 diyabet ciddi bir hastalıktır ancak doğru tedavi ve yaşam tarzı ile kontrol altına alınabilir. Erken teşhis ve düzenli takip ile birçok komplikasyon önlenebilir veya geciktirilebilir. Birçok kişi diyabetle uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.