Unexplained infertility

Genel Bakış

Açıklanamayan kısırlık (infertilite), bir çiftin en az bir yıl boyunca düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen hamile kalamaması ve yapılan tüm testlerde (örneğin sperm sayısı, yumurtlama, tüplerin açıklığı) herhangi bir sorun bulunamaması durumudur. Yani, sorunun nedenini net olarak belirleyemiyoruz.

Evet, oldukça yaygındır. Kısırlık tanısı alan çiftlerin yaklaşık %10-30'unda açıklanamayan kısırlık görülür.

Hem kadınları hem erkekleri etkiler. Genellikle 35 yaş üstü çiftlerde daha sık görülse de her yaşta ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bir yıl veya daha uzun süredir düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması

Çocuklarda belirtiler

• Bu durum çocuklarda görülmez; çocukluk çağında belirti yoktur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte doğurganlık azalır, bu nedenle 35 yaş üstü çiftlerde açıklanamayan kısırlık daha sık olabilir. Başka belirti olmayabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yumurta kalitesi veya sperm fonksiyonunda bilinmeyen sorunlar
• Hafif düzeyde endometriozis (rahim iç tabakasının dışında büyümesi) veya tüp tıkanıklığı gibi testlerde tespit edilemeyen durumlar
• Bağışıklık sistemiyle ilgili faktörler (vücudun kendi hücrelerine saldırması)
• Genetik faktörler (tam olarak tanımlanamayan)

Risk faktörleri

• İleri anne yaşı (35 yaş üstü)
• Sigara içmek, aşırı alkol tüketimi
• Fazla kilo veya zayıflık
• Yoğun stres
• Daha önce geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar veya cinsel yolla bulaşan hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bir yıl boyunca korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmuyorsa (35 yaş üstünde 6 ay)
• Adet düzensizliği veya hiç adet görmeme
• Daha önce düşük veya doğum komplikasyonu yaşandıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuk sahibi olmayı planlıyorsanız, genel sağlık kontrolü için doktorunuza danışın.
• Ailede erken menopoz veya kısırlık öyküsü varsa bilgilendirin.

Tanı

Tanı, standart kısırlık testlerinin (sperm analizi, yumurtlama testi, tüplerin açıklığını değerlendiren histerosalpingografi gibi) normal çıkması ve gebelik elde edilememesi durumunda konur.

Yapılabilecek testler

• Sperm analizi (erkekten)
• Yumurtlama takibi (kan testleriyle hormon ölçümü)
• Histerosalpingografi (rahim ve tüplerin röntgenle görüntülenmesi)
• Pelvik ultrason
• Gerekirse laparoskopi (kameralı cihazla karın içinin incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size detaylı bir tıbbi öykü sorar, fizik muayene yapar ve yukarıdaki testleri isteyebilir. Tüm sonuçlar normal çıkarsa 'açıklanamayan kısırlık' tanısı koyar. Bu süreç birkaç ay sürebilir, ancak panik yapmayın; tanı konulması iyi bir adımdır.

Tedavi

Açıklanamayan kısırlıkta tedavi seçenekleri kişiye özeldir. Amaç, doğurganlık şansını artırmaktır. Tedavi türleri: bekleme, ilaçlar (yumurtlamayı uyaran), aşılama ve tüp bebek gibi yardımcı üreme tekniklerini içerir. Doktorunuz sizin için en uygun planı belirleyecektir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı kiloda kalmaya çalışın (ne çok zayıf ne kilolu)
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Düzenli egzersiz yapın ama aşırıya kaçmayın
• Stres yönetimi için gevşeme teknikleri öğrenin
• Folik asit içeren sağlıklı beslenin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, yumurtlamayı düzenlemek için hormon tedavileri (ağızdan alınan ilaçlar veya iğneler) önerebilir. Ayrıca, rahim içi aşılama (IUI) ve tüp bebek (IVF) gibi yöntemler uygulanabilir. Tüm tedavilerde doktorunuzun önerilerine uyun, kesinlikle kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Genellikle gerekmez. Ancak testlerde tespit edilemeyen hafif endometriozis veya tüp sorunlarından şüpheleniliyorsa laparoskopi yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

Açıklanamayan kısırlıkla yaşamak duygusal olarak zor olabilir. Kendinize ve eşinize karşı sabırlı olun. Doktorunuzla düzenli iletişimde kalın ve planladığınız adımları uygulayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve dinlenme
• Stresten uzak durma (meditasyon, yürüyüş)
• Cinsel ilişkiyi yumurtlama döneminde sıklaştırma
• Eşinizle açık iletişim kurma

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar içeren dengeli bir diyet uygulayın. Haftada 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (yürüyüş, yüzme) idealdir. Aşırı zorlayıcı sporlardan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu durum kaygı, üzüntü, öfke ve hatta suçluluk duygularına yol açabilir. Duygularınızı inkar etmeyin; bir psikolog veya destek grubuyla konuşmak çok yardımcı olabilir.

Önleme

Açıklanamayan kısırlığın tam olarak önlenmesi mümkün değildir, ancak risk faktörlerinden kaçınmak (sigara, alkol, sağlıksız kilo) doğurganlığı olumlu etkileyebilir.

Aşılar

Bu durumla ilgili spesifik bir aşı yoktur. Ancak kızamıkçık (rubella) gibi enfeksiyonlara karşı aşılı olmak hamilelikte riskleri azaltır.

Tarama programları

Rutin tarama testleri önerilmez. Ancak çocuk sahibi olmayı planlıyorsanız, genel sağlık kontrolü yaptırmanız faydalı olacaktır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gebelik oluşma şansı zamanla azalabilir (özellikle ileri yaşta)
• Duygusal stres ve ilişki sorunları artabilir

Uzun vadeli görünüm

Açıklanamayan kısırlıkta prognoz genellikle iyidir. Birçok çift, tedavi olsun veya olmasın, zamanla gebelik elde eder. Yardımcı üreme teknikleri başarı oranı yüksektir. Umudunuzu kaybetmeyin ve doktorunuzla iş birliği yapın.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Üreme Sağlığı Hizmetleri · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.