UTI recurrent prevention in teenagers

Genel Bakış

İdrar yolu enfeksiyonu (İYE), idrar yapma sisteminizde (böbrekler, idrar tüpleri, mesane ve idrar kanalı) oluşan bir enfeksiyondur. Tekrarlayan İYE, bir yıl içinde iki veya daha fazla kez enfeksiyon geçirmek anlamına gelir.

Evet, ergenlik döneminde idrar yolu enfeksiyonları oldukça yaygındır. Özellikle kız ergenlerde her üç kişiden biri hayatının bir döneminde en az bir kez İYE geçirir. Tekrarlayan İYE ise daha az yaygındır ancak yine de sık görülen bir durumdur.

Tekrarlayan İYE en çok kız ergenleri etkiler. Bunun nedeni kadın idrar kanalının daha kısa olması ve bakterilerin mesaneye daha kolay ulaşmasıdır. Erkek ergenlerde de görülebilir, ancak daha az yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık sık idrara çıkma ihtiyacı
• İdrar yaparken yanma veya ağrı
• Bulanık veya kötü kokulu idrar
• Alt karın bölgesinde rahatsızlık
• İdrarın az miktarda gelmesi

Çocuklarda belirtiler

• Küçük çocuklarda belirtiler daha belirsiz olabilir: ateş, huzursuzluk, iştahsızlık, kusma.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda karışıklık, halsizlik gibi atipik belirtiler görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bakterilerin (genellikle E. coli) idrar kanalından mesaneye girmesi
• Cinsel ilişki sonrası bakterilerin taşınması
• Yetersiz sıvı alımı
• Uzun süre idrar tutma alışkanlığı
• Yanlış temizlik alışkanlıkları (arkadan öne doğru silmek)

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Sık cinsel ilişki
• Diyafram veya spermisit kullanımı
• Ailede tekrarlayan İYE öyküsü
• Bazı doğum kontrol yöntemleri
• Şeker hastalığı gibi bağışıklığı baskılayan durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateş ve titreme varsa
• İdrarda kan görülüyorsa
• Şiddetli ağrı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler hafifse ve birkaç gün içinde geçmezse
• Yılda iki veya daha fazla İYE geçiriyorsanız

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve idrar tahlili ister.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (idrarda bakteri, kan veya iltihap hücresi aranır)
• İdrar kültürü (hangi bakterinin neden olduğunu belirlemek için)
• Gerekirse görüntüleme testleri (ultrason gibi)

Randevunuzda neler beklenir

İdrar örneği vermeniz istenecek. Bu işlem ağrısızdır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz size uygun tedaviyi önerecektir.

Tedavi

Tedavi genellikle antibiyotiklerle yapılır. Doktorunuz enfeksiyonun şiddetine ve tekrarlama sıklığına göre bir tedavi planı belirler. Antibiyotikleri doktorunuzun önerdiği şekilde ve sürede kullanmanız çok önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Bol su içmek (günde en az 8-10 bardak)
• İdrarınızı uzun süre tutmamak
• Tuvalet sonrası önden arkaya doğru silmek
• Cinsel ilişkiden sonra idrara çıkmak
• Pamuklu, rahat iç çamaşırı giymek
• Parfümlü sabun veya vajinal spreylerden kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, enfeksiyonu temizlemek için antibiyotik tedavisi önerecektir. Tekrarlayan enfeksiyonlarda, düşük dozda uzun süreli antibiyotik koruması veya cinsel ilişki sonrası tek doz antibiyotik gibi stratejiler kullanılabilir. Ayrıca idrar yollarını rahatlatmak için ağrı kesici ilaçlar da verilebilir. Hiçbir ilacı doktor önermeden kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, yapısal bir sorun varsa cerrahi gerekebilir. Ancak ergenlerde bu çok enderdir.

Bu durumla yaşamak

Tekrarlayan İYE ile yaşamak zor olabilir ancak doğru alışkanlıklarla kontrol altına alınabilir. Belirtiler başladığında erken müdahale önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün yeterli su için.
• Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin.
• Hijyen kurallarına dikkat edin.
• Cinsel sağlık konusunda bilgi edinin ve korunma yöntemlerini doktorunuzla konuşun.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme bağışıklığı destekler. Kızılcık suyu bazı çalışmalarda faydalı bulunmuştur ancak tek başına tedavi edici değildir. Düzenli egzersiz genel sağlık için iyidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık enfeksiyon geçirmek kaygı ve utanç hissine yol açabilir. Bu duygular normaldir. Unutmayın, bu tıbbi bir durumdur ve utanılacak bir şey değildir.

Önleme

Evet, birçok İYE önlenebilir. Yukarıda bahsedilen yaşam tarzı ve hijyen alışkanlıkları riski büyük ölçüde azaltır. Tekrarlayan İYE'si olanlar için doktorunuz ek önlemler önerebilir.

Aşılar

Şu an için İYE'ye karşı özel bir aşı yoktur. Ancak Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği rutin aşılar bağışıklığı güçlendirir.

Tarama programları

Rutin bir tarama önerilmez. Ancak sık tekrarlayan İYE'si olan ergenlerde, altta yatan bir sorun olup olmadığını anlamak için testler yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun böbreklere yayılması (piyelonefrit)
• Böbrek hasarı
• Sepsis (vücuda yayılan ciddi enfeksiyon)

Uzun vadeli görünüm

Tekrarlayan İYE, doğru tedavi ve önlemlerle çoğu zaman kontrol altına alınabilir. Ergenlik döneminde alınacak iyi alışkanlıklar, ileride daha sağlıklı bir idrar yolu sistemi sağlar. Endişelenmeyin, bu durum yönetilebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.