Varis (Variköz Venler) ile Yaşamak: Yetişkinler İçin Rehber

Genel Bakış

Varis, bacaklarınızdaki toplardamarların (kanı kalbe geri taşıyan damarlar) genişlemesi, şişmesi ve bükülmesi durumudur. Genellikle mor veya mavi renkte, kabarık ve kıvrımlı görünürler.

Evet, varis çok yaygındır. Yetişkinlerin yaklaşık üçte birinde bir miktar varis görülebilir. Kadınlarda erkeklere göre daha sık rastlanır.

Varis her yaşta görülebilir, ancak en çok 40 yaş üstü yetişkinleri etkiler. Kadınlarda, hamilelerde, aşırı kilolu kişilerde ve ayakta uzun süre çalışanlarda daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda görünür, mor veya mavi renkli, kabarık ve kıvrımlı damarlar
• Bacaklarda ağırlık hissi, yorgunluk veya huzursuzluk
• Özellikle akşamları veya uzun süre ayakta kalınca artan ağrı veya sızlama
• Ayak bileklerinde ve bacaklarda hafif şişlik
• Kaşıntı veya damarların etrafında hassasiyet
• Geceleri bacak krampları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda varisler daha belirgin olabilir ve ciltte incelme, renk değişikliği (kahverengi lekeler) görülebilir.
• Bacaklarda daha fazla şişlik ve ağrı olabilir.
• Cilt yaraları (ülser) riski yaşla birlikte artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Damarlardaki kapakçıkların zayıflaması veya hasar görmesi: Normalde kanı kalbe doğru iten bu kapakçıklar iyi çalışmazsa kan damarda birikir ve damar genişler.
• Damar duvarının zayıf olması: Genetik faktörler damar duvarlarının elastikiyetini kaybetmesine neden olabilir.

Risk faktörleri

• Yaş (yaş aldıkça damar kapakçıkları zayıflar)
• Kadın olmak (hormon değişiklikleri damar duvarlarını gevşetebilir)
• Hamilelik (artan kan hacmi ve hormonlar)
• Ailede varis öyküsü olması
• Aşırı kilo veya obezite
• Uzun süre ayakta durmak veya oturmak (örneğin öğretmenlik, tezgahtarlık)
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Doğum kontrol hapları veya hormon tedavisi (nadiren)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112’yi arayın.
• Şiddetli ağrı, şişlik, kızarıklık veya nefes darlığı durumunda acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Varisiniz can sıkıcı veya ağrılı hale geldiyse
• Görünümünden rahatsızsanız
• Bacaklarınızda şişlik, kaşıntı veya cilt değişiklikleri fark ederseniz
• Tedavi seçenekleri hakkında bilgi almak isterseniz

Tanı

Doktorunuz bacaklarınızı fiziksel olarak muayene eder. Ayakta dururken veya otururken damarları inceler ve şikayetlerinizi dinler.

Yapılabilecek testler

• Doppler Ultrason: Damarlardaki kan akışını ve kapakçıkların çalışıp çalışmadığını gösteren ağrısız bir testtir.
• Gerekirse venogram (damar filmi) istenebilir, ancak nadiren yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz bacaklarınızı gözle ve elle kontrol eder. Ultrason için bacaklarınıza jel sürülür ve bir probla taranırsınız. İşlem ağrısızdır ve genellikle 15-30 dakika sürer. Tanıdan sonra doktorunuz size durumunuzu ve tedavi seçeneklerini açıklayacaktır.

Tedavi

Varis tedavisi, belirtileri hafifletmek, komplikasyonları önlemek ve görünümü iyileştirmek için yapılır. Tedavi seçenekleri kişiye özeldir ve varisin şiddetine bağlıdır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi).
• Bacaklarınızı mümkün olduğunca yukarı kaldırın (kalp seviyesinin üstüne).
• Uzun süre ayakta veya oturarak kalmaktan kaçının, sık sık ara verin.
• Dar kıyafetler yerine rahat giysiler tercih edin.
• Fazla kilonuz varsa vermeye çalışın.
• Geceleri veya uzun yolculuklarda varis çorabı (doktor önerisiyle) kullanın.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedaviler arasında skleroterapi (damara ilaç enjekte edilerek kapatılması), lazer tedavisi, radyofrekans ablasyonu (ısı ile damarın kapatılması) ve flebektomi (küçük kesilerle damarın çıkarılması) gibi yöntemler vardır. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir. İlaç ismi vermiyoruz, ancak bazı durumlarda doktorunuz ağrı veya şişlik için reçetesiz bazı kremler veya ilaçlar önerebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri vakalarda veya diğer tedavilerin uygun olmadığı durumlarda cerrahi (damarın bağlanması veya soyulması) gerekebilir. Bu kararı doktorunuz sizinle birlikte verir.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşarken bacaklarınızı rahatlatmak için gün içinde sık sık bacaklarınızı yukarı kaldırın. Uzun süre ayakta kalmamaya çalışın. Varis çorabı kullanıyorsanız sabah yataktan kalkmadan önce giyin. Bacaklarınıza soğuk su uygulamak veya hafif masaj yapmak da rahatlatabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüşler yapın (günde en az 30 dakika).
• Yüksek topuklu ayakkabılardan kaçının, düz veya alçak topuklu ayakkabılar tercih edin.
• Bacaklarınızı çapraz yaparak oturmayın.
• Uzun yolculuklarda sık sık kalkıp dolaşın, bilek hareketleri yapın.

Diyet ve egzersiz

Lifli besinler (sebze, meyve, tam tahıllar) ve yeterli su içmek kabızlığı önler, bu da damar sağlığını destekler. Tuzu azaltmak şişliği azaltabilir. Egzersiz olarak yüzme, bisiklet ve yürüyüş damar sağlığı için faydalıdır. Ağır kaldırma egzersizlerinden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varislerin görünümü bazı kişilerde öz güveni etkileyebilir. Bacaklarınızı göstermekten çekinebilirsiniz. Unutmayın ki varisler tıbbi bir durumdur ve utanılacak bir şey değildir. Tedavi seçenekleri sayesinde görünüm büyük ölçüde iyileştirilebilir. Kendinizi iyi hissetmiyorsanız bir uzmana veya destek grubuna başvurun.

Önleme

Varisi tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, ancak riski azaltmak için yapabilecekleriniz vardır: sağlıklı kilonuzu koruyun, düzenli egzersiz yapın, uzun süre ayakta veya oturarak kalmaktan kaçının, bacaklarınızı yukarı kaldırın ve dar giysiler giymeyin.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailenizde varis öyküsü varsa veya belirtileriniz varsa doktora danışmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacakta kronik ağrı ve şişlik
• Cilt renginde koyulaşma ve sertleşme (lipodermatoskleroz)
• Bacak ülseri (iyileşmeyen yara)
• Yüzeyel tromboflebit (damar iltihabı ve pıhtılaşma)
• Nadiren derin ven trombozu (DVT) – pıhtının derin toplardamarlara ilerlemesi
• Varisten kanama

Uzun vadeli görünüm

Varisler genellikle ciddi bir sağlık sorunu değildir ve birçok kişi için sadece kozmetik bir endişedir. Tedavi edilmezse bile çoğunlukla sadece hafif rahatsızlıklara yol açar. Ancak tedavi seçenekleri çok başarılıdır; belirtiler kontrol altına alınabilir ve görünüm iyileştirilebilir. Düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam tarzı ile varislerin hayat kalitenizi etkilemesine izin vermeyebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.