Yaşlılarda Vertigo (Baş Dönmesi)

Genel Bakış

Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresinin döndüğünü hissetmesidir. Genellikle iç kulaktaki denge sorunlarından kaynaklanır. Yaşlılarda sık görülen bir durumdur ve tedavi edilebilir.

Evet, vertigo özellikle 65 yaş üstü bireylerde oldukça yaygındır. Her 5 yaşlıdan yaklaşık 1'i zaman zaman baş dönmesi yaşar.

Yaşlı yetişkinler, özellikle iç kulak sorunları, yüksek tansiyon, şeker hastalığı veya bazı ilaçları kullanan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dönme veya sallanma hissi
• Denge kaybı
• Mide bulantısı veya kusma
• Göz hareketlerinde anormallik (nistagmus)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da benzer belirtiler görülebilir, ancak daha az yaygındır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sürekli veya ani baş dönmesi
• Dengesizlik ve sendeleme
• Düşme korkusu
• Bulanık görme veya göz kararması
• Kulakta çınlama veya dolgunluk hissi

Nedenler

Ana nedenler

• İyi huylu pozisyonel vertigo (BPPV) – iç kulaktaki kristallerin yer değiştirmesi
• Vestibüler nörit – iç kulak sinirinin iltihaplanması
• Meniere hastalığı – iç kulakta sıvı birikmesi
• Yaşa bağlı denge sisteminin zayıflaması
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Tansiyon düzensizlikleri

Risk faktörleri

• İlerleyen yaş
• Daha önce geçirilmiş iç kulak enfeksiyonları
• Kafa travması
• Stres ve yorgunluk
• Tuz tüketimi (Meniere hastalığında)
• Bazı kronik hastalıklar (şeker, tansiyon)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Vertigo ile birlikte bayılma veya bilinç kaybı yaşanırsa.
• Düşme sonrası baş veya boyun travması varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Baş dönmeniz birkaç günden uzun sürüyorsa.
• Günlük aktivitelerinizi etkiliyorsa.
• Düşme korkusu hissediyorsanız.
• Vertigo atakları tekrarlıyorsa.

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Baş dönmesinin tipini anlamak için bazı basit testler uygulayabilir.

Yapılabilecek testler

• Dix-Hallpike testi (BPPV tanısı için baş hareketleri)
• İşitme testi (odyogram)
• Denge testleri (postürografi)
• Gerekirse manyetik rezonans görüntüleme (MRI) veya bilgisayarlı tomografi (BT)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Doktorunuz sizden başınızı belirli yönlere çevirmenizi isteyebilir. Tanı çoğu zaman muayene ile konulabilir.

Tedavi

Tedavi, vertigonun nedenine bağlıdır. Amaç belirtileri hafifletmek ve durumun tekrarlamasını önlemektir. Çoğu tedavi ilaçsız yöntemlerle başlar.

Evde kişisel bakım

• Ani baş hareketlerinden kaçının.
• Kalkarken yavaş hareket edin.
• Düşmeyi önlemek için evde trabzan, kaymaz paspas gibi önlemler alın.
• Bol su için, susuz kalmamaya özen gösterin.
• Stresten uzak durun ve dinlenin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz bulantı ve baş dönmesini hafifletmek için ilaç önerebilir. BPPV için 'kanalit repozisyon manevraları' adı verilen özel baş hareketleri uygulanır. Fizik tedavi (vestibüler rehabilitasyon) dengeyi geliştirmeye yardımcı olur.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, örneğin ilaca yanıt vermeyen Meniere hastalığında veya tümör gibi yapısal sorunlarda cerrahi düşünülebilir. Doktorunuz bu seçeneği detaylı olarak açıklayacaktır.

Bu durumla yaşamak

Vertigo ile yaşamak zor olabilir, ancak günlük rutininizi düzenleyerek etkilerini azaltabilirsiniz. Evinizi düşme riskine karşı güvenli hale getirin, yavaş hareket edin ve destek alın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ani dönüşlerden ve eğilmelerden kaçının.
• Gece uyanırken ışığı açın ve bir süre oturun.
• Yüksek yastık kullanmak BPPV'de yardımcı olabilir.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Düzenli uyuyun.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenin, tuz tüketimini sınırlayın (özellikle Meniere hastalığında). Hafif egzersizler (yürüyüş, denge çalışmaları) denge sistemini güçlendirir. Ancak egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vertigo kaygı ve depresyona yol açabilir. Sürekli düşme korkusu yaşayabilirsiniz. Bu duygular normaldir. Destek almaktan çekinmeyin. Unutmayın, ruhsal sağlığınız da önemlidir. Acil bir kriz yaşarsanız, bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Önleme

Vertigonun tüm nedenleri önlenemez ancak düşme riskini azaltmak ve bazı tetikleyicilerden kaçınmak mümkündür. Düzenli sağlık kontrolleri ve ilaçların gözden geçirilmesi önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşmeye bağlı kırıklar ve yaralanmalar
• Günlük aktivitelerin kısıtlanması
• Yalnız kalma korkusu ve sosyal izolasyon
• Denge kaybına bağlı bağımlılık

Uzun vadeli görünüm

Vertigosu olan çoğu yaşlı kişi uygun tedavi ile günlük yaşamlarına dönebilir. Erken tanı ve tedavi, belirtileri kontrol altına almak ve düşme riskini azaltmak açısından çok önemlidir. Umutlu olun; birçok tedavi seçeneği mevcuttur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.