Vitiligo patches

Genel Bakış

Vitiligo, cildinizin bazı bölgelerinin renk kaybetmesine neden olan bir durumdur. Bu kayıp, cildinize rengini veren hücrelerin (melanositler) hasar görmesi veya yok olması sonucu ortaya çıkar. Sonuç olarak, cildinizde beyaz veya çok açık renkli lekeler (yamalar) oluşur. Bu lekeler genellikle ağrısızdır ve kaşıntı yapmaz.

Vitiligo, dünya nüfusunun yaklaşık %1'ini etkileyen oldukça yaygın bir durumdur.

Vitiligo her yaştan, cinsiyetten ve ırktan insanı etkileyebilir. En sık 10-30 yaşları arasında kendini göstermeye başlar. Ailede vitiligo öyküsü olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Cildinizde genellikle süt beyazı veya çok açık renkli, düzensiz kenarlı lekeler
• Lekelerin zamanla yavaşça büyümesi veya yeni lekelerin çıkması
• Saç, kirpik, kaş veya sakalın rengini kaybetmesi (erken beyazlama)
• Ağız içi veya burun içi gibi mukozalarda renk kaybı
• Gözlerin renginde değişiklik (iris iltihabı olabilir)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda vitiligo genellikle dirsek, diz veya eller gibi vücudun sürtünmeye maruz kalan bölgelerinde başlar.
• Lekeler çocuklarda daha hızlı yayılabilir.
• Saç derisinde beyaz saç telleri veya kirpiklerde renk kaybı görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda vitiligo genellikle daha yavaş ilerler ve lekeler daha belirgin olmayabilir.
• Diğer yaşlanma ile ilgili cilt değişiklikleri (örneğin güneş lekeleri) ile karışabilir.
• Bağışıklık sistemi zayıfladığı için diğer otoimmün hastalıklarla birlikteliği daha sık olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminizin yanlışlıkla cildinize renk veren hücrelere (melanositlere) saldırması (otoimmün reaksiyon)
• Genetik yatkınlık: Ailenizde vitiligo varsa sizde görülme olasılığı daha yüksektir
• Stres, güneş yanığı, cilt travması gibi tetikleyici faktörler
• Bazı kimyasallara maruz kalma (nadiren)

Risk faktörleri

• Ailede vitiligo veya başka otoimmün hastalık (örneğin tiroidit, tip 1 diyabet) öyküsü
• Kişisel otoimmün hastalık varlığı (örneğin alopesi areata, pernisiyöz anemi)
• Cildinizde yanık, kesik veya aşınma gibi hasarlar (Köbner fenomeni)
• Şiddetli stres veya duygusal travma

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' veya 'acil olmayan ivedi' bölümünde belirtilen belirtiler varsa (hızlı yayılma, iltihap, sistemik belirtiler)
• Lekeler aniden çok geniş bir alanı kaplıyorsa veya vücudun yarısına yayılmışsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Cildinizde fark ettiğiniz beyaz lekeler için, eğer yayılma hızı yavaşsa veya rahatsız edici değilse, rutin bir kontrolde doktorunuza danışabilirsiniz.
• Teşhis için bir dermatoloji (cilt hastalıkları) uzmanına görünmeniz önerilir.
• Lekelerin görünümü sizi rahatsız ediyor veya özgüveninizi etkiliyorsa doktorunuzdan tedavi seçenekleri hakkında bilgi isteyin.

Tanı

Doktorunuz genellikle vitiligo teşhisini cildinizi muayene ederek koyabilir. Beyaz lekelerin tipik görünümü, çoğu zaman tanı için yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Wood lambası muayenesi: Karanlık bir odada özel bir ışık altında cildinize bakılır. Vitiligo lekeleri bu ışık altında daha belirgin hale gelir.
• Deri biyopsisi: Nadiren, doktorunuz lekeden küçük bir doku örneği alabilir. Bu, melanositlerin yok olup olmadığını göstermek için mikroskopta incelenir.
• Kan testleri: Doktorunuz, vitiligo ile birlikte görülebilen diğer otoimmün hastalıkları (özellikle tiroid hastalığı) kontrol etmek için kan testleri isteyebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis sırasında doktorunuz size vitiligonun ne olduğu, nasıl ilerleyebileceği ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi verecektir. Genellikle aynı gün içinde teşhis konulabilir. Gerekirse ek testler için size yönlendirme yapacaktır.

Tedavi

Vitiligo tedavisinin amacı, cilt rengini eşitlemek ve yeni lekelerin oluşumunu yavaşlatmaktır. Tedavi herkeste aynı derecede etkili olmayabilir ve sonuçlar kişiden kişiye değişir. Tedavi seçeneklerini doktorunuzla görüşmelisiniz.

Evde kişisel bakım

• Güneş koruyucu kullanın: Beyaz lekeler güneşte kolayca yanar. En az SPF 30 koruma faktörlü, geniş spektrumlu güneş kremi sürün ve gölgede kalın.
• Kamuflaj (kapatıcı) ürünler: Eczanelerde satılan özel kapatıcı fondötenler veya bronzlaştırıcı losyonlar lekeleri geçici olarak gizleyebilir. Doğal bir görünüm için cilt tonunuza uygun bir ürün seçin.
• Dövme (medikal dövme): Lekeler üzerine cilt rengine uygun dövme yaptırmak bazı kişilerde kalıcı bir çözüm olabilir. Ancak bu işlemin deneyimli bir uzman tarafından yapılması önemlidir.
• Stresi yönetin: Stres vitiligonun tetikleyicilerinden biri olabilir. Meditasyon, yoga, hobiler size yardımcı olabilir.

Tıbbi tedaviler

Vitiligo tedavisinde doktorunuz size çeşitli seçenekler sunabilir. Bunlar arasında ciltteki bağışıklık tepkisini baskılayan veya melanositleri uyaran topikal kremler (ilaçlı kremler), dar bant UVB ışık tedavisi (fototerapi) veya lazer tedavisi yer alır. Tedaviler genellikle birkaç ay boyunca düzenli uygulama gerektirir. Doktorunuz hangi tedavinin sizin için uygun olduğuna, lekelerinizin yaygınlığına ve konumuna göre karar verecektir. Bazı tedaviler Sağlık Bakanlığı onaylı merkezlerde uygulanmaktadır. Kesinlikle kendi başınıza ilaç kullanmayın veya tedavi uygulamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç ve ışık tedavisine yanıt vermeyen, sınırlı ve stabil (en az 6 aydır yeni leke çıkmayan) vitiligo vakalarında, cerrahi tedavi seçenekleri düşünülebilir. Bu yöntemler arasında deri grefti (sağlıklı derinin lekeye nakli) veya melanosit nakli gibi işlemler vardır. Bu tedaviler sadece deneyimli merkezlerde ve uygun hastalar için yapılır. Cerrahi kararını mutlaka doktorunuzla birlikte vermelisiniz.

Bu durumla yaşamak

Vitiligo ile yaşamak çoğu zaman zorlayıcı olabilir, ancak günlük aktivitelerinizi engellemez. Lekelerinizi gizlemek için kozmetik ürünler kullanabilir, güneşten korunmaya özen gösterebilirsiniz. Toplum içinde rahat hissetmek için kendinizi kabul etme ve bilinçli farkındalık çalışmaları faydalı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşe çıkarken şapka, gözlük ve koruyucu giysiler kullanın.
• Yapay bronzlaşma ürünlerinden (solaryum) kaçının; bu cildinize zarar verebilir ve leke kontrastını artırabilir.
• Cildinize iyi bakın: nazik temizleyiciler kullanın, aşırı sürtünmeden kaçının.
• Sağlıklı bir bağışıklık sistemi için yeterli uyku alın ve düzenli egzersiz yapın.

Diyet ve egzersiz

Vitiligonun doğrudan bir diyetle tedavi edildiği kanıtlanmamıştır. Ancak dengeli beslenmek genel sağlığınız için önemlidir. Antioksidanlar açısından zengin meyve ve sebzeler tüketmek, bağışıklık sisteminizi destekleyebilir. Düzenli egzersiz, stresi azaltır ve genel iyilik halinizi artırır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vitiligo, özellikle genç yaşlarda, görünümle ilgili kaygı, utanç ve özgüven eksikliğine neden olabilir. Bu durum sosyal izolasyona ve depresyona yol açabilir. Kendinizi yalnız hissetmeyin; bir psikolog veya destek grubuna başvurmak duygusal yükünüzü hafifletebilir.

Önleme

Vitiligo genetik ve otoimmün faktörlere bağlı olduğu için tam olarak önlenmesi mümkün değildir. Ancak güneş yanıklarından ve cilt travmalarından kaçınmak, tetikleyici durumları azaltabilir.

Aşılar

Vitiligo ile ilgili özel bir aşı yoktur. Ancak genel sağlık önerileri doğrultusunda önerilen aşılarınızı yaptırmak bağışıklık sisteminizi güçlendirebilir.

Tarama programları

Vitiligo için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailesinde vitiligo veya otoimmün hastalık öyküsü olan kişiler, ciltlerindeki değişiklikleri düzenli olarak izlemeli ve şüpheli durumda doktora başvurmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Lekeler zamanla genişleyebilir ve vücudun büyük bölümünü kaplayabilir.
• Güneş yanığı riski artar: Pigmentsiz cilt güneşe karşı çok hassastır ve kolayca yanar, bu da cilt kanseri riskini dolaylı olarak artırabilir.
• Psikolojik etkiler: Özgüven kaybı, depresyon, sosyal kaygı ortaya çıkabilir.
• Gözlerde ve işitmede sorunlar (çok nadir): Uveit adı verilen göz iltihabı veya iç kulakta pigment kaybı işitmeyi etkileyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Vitiligo genellikle yaşam süresini etkilemez. Tedaviyle lekelerin bir kısmı geri dönebilir, ancak tamamen kaybolması her zaman mümkün olmayabilir. Hastalığın seyri kişiden kişiye değişir. Birçok kişi bu durumla barışık yaşamayı öğrenir ve mutlu, sağlıklı bir hayat sürdürür. Günümüzdeki tedavilerle sonuçlar giderek iyileşmektedir. Umudunuzu kaybetmeyin.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Global Vitiligo Foundation (Uluslararası Vitiligo Vakfı)
• Vitiligo Support International

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Vitiligo ve Diğer Cilt Hastalıkları Derneği (varsa) · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Hasta Dernekleri Bilgi Sistemi · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.