Vocal cord dysfunction

Genel Bakış

Ses teli işlev bozukluğu (vokal kord disfonksiyonu), nefes alırken ses tellerinizin istemsiz olarak kapanmasıdır. Bu durum nefes almayı zorlaştırır ve genellikle astımla karıştırılır.

Ses teli işlev bozukluğu sanılandan daha sıktır ancak sıklıkla astım veya alerji olarak yanlış tanı alır. Kesin yaygınlığı bilinmemekle birlikte, astım tanısı olan bazı kişilerde aslında bu durumun olduğu düşünülmektedir.

Kadınlarda, genç erişkinlerde, sporcularda ve yoğun stres altındaki kişilerde daha sık görülür. Ayrıca gastroözofageal reflü (GERD) veya anksiyete bozukluğu olanlarda risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes almada zorluk (özellikle nefes alırken güçlük, astımda ise nefes vermek daha zordur)
• Nefes alırken hırıltılı veya ıslık benzeri bir ses (stridor)
• Boğazda sıkışma, yumru hissi
• Ses kısıklığı veya ses kaybı
• Öksürük nöbetleri
• Nefes darlığı atağının aniden başlaması ve çoğunlukla aynı hızla geçmesi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da benzer belirtiler görülür; nefes alırken zorlanma, hırıltılı solunum ve öksürük atakları sık olur.
• Sık sık astım krizi teşhisi alabilirler.
• Okul çağı çocuklarda kaygı veya spor sonrası ataklar daha belirgin olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ses teli işlev bozukluğu, eşlik eden KOAH veya kalp hastalığı ile karışabilir.
• İlaç yan etkileri veya yaşlanmaya bağlı kas zayıflığı ile ilişkili olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Ses tellerinin tahrişe veya tetikleyicilere aşırı duyarlı olması (laringeal hiperreaktivite)
• Gastroözofageal reflü (mide asidinin yemek borusuna kaçması)
• Yoğun stres, kaygı veya panik atak sırasında istemsiz kasılma
• Egzersiz (özellikle yüksek yoğunluklu sporlar)
• Kimyasal tahriş ediciler (sigara dumanı, parfüm, temizlik maddeleri, hava kirliliği)

Risk faktörleri

• Kadın cinsiyet (erkeklere göre daha sık)
• Astım veya alerjik rinit öyküsü
• Anksiyete bozukluğu veya yüksek stres seviyesi
• Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD)
• Bazı ilaçlar (özellikle solunum yoluyla alınan irritan ilaçlar) – ama bu durum doktorunuz tarafından değerlendirilmelidir.
• İyatrojenik nedenler (örneğin, uzun süreli entübasyon)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' olarak sıralanan belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Nefes darlığı aniden başlıyor ve şiddetliyse, özellikle de dinlenirken geçmiyorsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık tekrarlayan nefes darlığı, hırıltı veya boğazda sıkışma hissi yaşıyorsanız bir aile hekimine veya göğüs hastalıkları uzmanına başvurun.
• Astım tedavinize rağmen belirtileriniz düzelmiyorsa mutlaka doktorunuzla görüşün.

Tanı

Tanı genellikle belirtileriniz dinlenerek ve özel testlerle konur. Doktorunuz öncelikle astım, alerji veya diğer solunum yolu hastalıklarını dışlamak isteyecektir.

Yapılabilecek testler

• Laringoskopi (boğaz kamerası): Ses tellerinin atak sırasında nasıl hareket ettiğini görmek için burundan ince bir kamera ile boğaza bakılır. En kesin tanı yöntemidir.
• Solunum fonksiyon testleri: Astım ile ayırıcı tanı için yapılır. Ses teli işlev bozukluğunda soluk eğrilerinde tipik bir görünüm vardır.
• Egzersiz provokasyon testi: Belirtiler egzersizle tetikleniyorsa, koşu bandında test yapılabilir.
• Alerji testleri: Atofi dışlamak için gerektiğinde yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz size belirtilerinizin ne zaman başladığını, hangi durumlara bağlı olarak tetiklendiğini ve nelerin rahatlattığını soracaktır. Laringoskopi sırasında boğazınıza uyuşturucu sprey sıkılır; işlem birkaç dakika sürer ve genellikle rahattır.

Tedavi

Tedavinin ana hedefi nefes alma tekniklerini öğrenmek, tetikleyicilerden kaçınmak ve varsa altta yatan nedenleri (reflü, anksiyete gibi) yönetmektir. Çoğu kişi bu yöntemlerle belirgin düzelme gösterir.

Evde kişisel bakım

• Atak sırasında sakin kalmaya çalışın ve yavaş, kontrollü nefes alıp verin. Dilde geri çekme (dilinizi damağa koyup burundan nefes alma) gibi egzersizler işe yarayabilir.
• Tetikleyicilerinizi tanıyın: Sigara dumanı, güçlü kokular, toz, soğuk hava gibi tahriş edicilerden kaçının.
• Stres yönetimi: Meditasyon, yoga veya derin nefes egzersizleri faydalı olabilir.
• Reflü varsa: Yağlı, baharatlı yiyeceklerden ve yatmadan önce yemek yemekten kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekirse solunum terapisi (nefes egzersizleri), konuşma terapisi (ses tellerini kontrol etmek için) veya gerektiğinde ilaç tedavisi önerebilir. Örneğin, reflü için asit baskılayıcı ilaçlar (doktorunuzun önereceği türden) veya kaygıyı azaltmaya yönelik ilaçlar kısa süreli kullanılabilir. Ancak bu durumda size özel ilaçlar ve dozlar doktorunuz tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok enderdir. Diğer tüm tedavilere yanıt alınamayan ve ciddi nefes darlığına yol açan vakalarda ses tellerine botoks enjeksiyonu gibi bazı girişimsel yöntemler düşünülebilir. Bu kesinlikle bir uzman doktorun kararıdır.

Bu durumla yaşamak

Ses teli işlev bozukluğu ile yaşamak, tetikleyicileri tanımayı ve atak anında nefes egzersizlerini kullanmayı gerektirir. Günlük hayatta çoğu kişi normal aktivitelerini sürdürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve sigara dumanına maruz kalmaktan kaçının.
• Güçlü kokulardan (parfüm, boya, temizlik maddeleri) uzak durun.
• Stresi azaltmak için düzenli egzersiz yapın (ancak egzersiz tetikleyicinizse mutlaka doktorla konuşun).
• Yeterli uyuyun ve sağlıklı beslenin.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekli değildir; ancak reflünüz varsa mide asidini tetikleyen besinlerden (kafein, çikolata, yağlı yiyecekler) kaçının. Egzersiz yaparken ısınma ve soğuma hareketlerini ihmal etmeyin; atak olursa yavaşlayıp nefes egzersizlerine odaklanın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Nefes darlığı korkutucu olabilir ve kaygıyı artırabilir. Kaygı da atağı tetikleyebilir. Bu döngüyü kırmak için profesyonel yardım (psikoterapi) veya gevşeme teknikleri faydalıdır.

Önleme

Ses teli işlev bozukluğunu tamamen önlemek mümkün değildir ancak tetikleyicilerden kaçınarak ve stres yönetimi yaparak atakları azaltabilirsiniz. Reflü tedavisi de önleyici olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gereksiz astım ilaçları kullanımı (yan etkiler ve etkisizlik)
• Sık acil servis başvuruları
• Anksiyete ve yaşam kalitesinde bozulma
• Sosyal yaşamda kısıtlanma (spor, iş, okul)

Uzun vadeli görünüm

Ses teli işlev bozukluğu tedavi edilebilir bir durumdur. Doğru tanı konduğunda, nefes egzersizleri ve tetikleyici yönetimi ile çoğu kişi belirgin düzelme sağlar. Tamamen geçmese bile atakların sıklığı ve şiddeti önemli ölçüde azalır. Umutsuzluğa kapılmaya gerek yok; düzenli doktor takibi ve öz-yönetim ile sağlıklı bir yaşam sürdürebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.