Vulvodynia

Genel Bakış

Vulvodini, vulva bölgesinde (kadın dış genital organı) en az 3 ay süren, nedeni tam olarak bilinmeyen, yanma, batma, tahriş hissi gibi rahatsızlıklarla kendini gösteren bir durumdur. Bu ağrı, bir enfeksiyon ya da cilt hastalığı olmadığı halde ortaya çıkar.

Evet, vulvodini sanılandan daha yaygındır. Her 7 kadından 1'i hayatının bir döneminde vulvodini benzeri belirtiler yaşayabilir.

Vulvodini her yaştan kadını etkileyebilir, ancak en sık 20 ila 40 yaş arasındaki kadınlarda görülür. Cinsel yönden aktif kadınları daha çok etkilediği düşünülmektedir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Vulva bölgesinde sürekli yanma veya batma hissi
• Dokunma veya baskıyla artan ağrı (örneğin tampon takarken, cinsel ilişki sırasında)
• Kaşıntı, tahriş veya keskin sancı
• Kızarıklık veya şişlik olmaksızın ağrı
• İdrar yaparken yanma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda vulvodini nadirdir; ancak varsa genellikle tuvalet eğitimi sırasında veya hijyen ürünlerine karşı hassasiyetle ilişkilidir.
• Belirtiler arasında ped veya sıkı iç çamaşırı giymekten rahatsız olma, sık idrara çıkma isteği sayılabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı kadınlarda vulvodini genellikle menopoz sonrası hormonal değişikliklerle ilişkilidir.
• Belirtiler arasında vajinal kuruluk, yanma, cinsel ilişki sırasında ağrı ve sürekli rahatsızlık hissi olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Vulvodininin kesin nedeni bilinmemektedir. Ancak birkaç faktörün bir arada rol oynadığı düşünülmektedir.
• Pelvik taban kaslarında aşırı gerginlik veya spazm
• Sinir uçlarının aşırı duyarlı hale gelmesi (nöropatik ağrı)
• Geçmişte geçirilen şiddetli vajinal enfeksiyonlar veya travma
• Hormonal değişiklikler, özellikle menopoz sonrası
• Bağışıklık sistemi sorunları veya genetik yatkınlık

Risk faktörleri

• Sık tekrarlayan vajinal mantar enfeksiyonları
• Kronik ağrı durumları (örn. fibromiyalji)
• Pelvik taban kas zayıflığı veya spazmı
• Cinsel travma öyküsü
• Stres, kaygı bozukluğu gibi psikolojik faktörler
• Sıkı kıyafetler, sentetik iç çamaşırı gibi tahriş edici faktörler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Vulvada aniden başlayan ve birkaç gün içinde geçmeyen şiddetli ağrı
• Ağrıya ateş, titreme veya akıntı eşlik ediyorsa
• İdrar yaparken kanama veya şiddetli yanma varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Vulva bölgesinde aylardır süren hafif-orta şiddette ağrı
• Cinsel ilişkiyi veya günlük aktiviteleri etkileyen rahatsızlık
• Daha önce tedavi edilmiş vajinal enfeksiyon olmasına rağmen şikayetler devam ediyorsa

Tanı

Vulvodini tanısı, diğer olası nedenler (enfeksiyon, cilt hastalığı, mantar) elendikten sonra konur. Doktorunuz detaylı bir hikaye alacak ve pelvik muayene yapacaktır.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene: Vulva bölgesi ve vajina içi incelenir.
• Pamuklu çubuk testi: Vulvanın farklı noktalarına hafifçe dokunularak ağrılı bölgeler tespit edilir.
• İdrar tahlili: İdrar yolu enfeksiyonunu ekarte etmek için.
• Vajinal kültür: Enfeksiyon veya mantar varlığını kontrol etmek için.
• Kan testleri: Hormon seviyeleri veya bağışıklık sistemiyle ilgili ipuçları almak için.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz belirtilerinizi dinleyecek, fizik muayene yapacak ve gerekli testleri isteyecektir. Diğer hastalıklar elendikten sonra vulvodini tanısı konur. Bu bir dışlama tanısıdır; yani başka hiçbir neden bulunamadığında düşünülür.

Tedavi

Vulvodini tedavisi kişiye özeldir. Amaç ağrıyı azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavide genellikle ilaç tedavisi, fizik tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri ve bazen psikolojik destek bir arada kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Pamuklu, nefes alan iç çamaşırı tercih edin.
• Dar pantolon veya tayt giymekten kaçının.
• Kokulu sabunlar, vajinal spreyler, köpük banyosu gibi tahriş edici ürünlerden uzak durun.
• Cinsel ilişki sırasında su bazlı kayganlaştırıcı kullanın.
• Soğuk kompres uygulamak rahatlama sağlayabilir.
• Pelvik taban egzersizleri (Kegel) konusunda bir fizyoterapiste danışın.

Tıbbi tedaviler

Tedavide doktorunuz ağrıyı hafifletmek için topikal kremler veya oral ilaçlar önerebilir. Fizik tedavi (pelvik taban kaslarını gevşetme) ve sinir blokajları da bazı durumlarda kullanılır. Bilişsel davranışçı terapi (BDT) gibi psikolojik destek, ağrı ile başa çıkmayı öğretir. Tedavi planınızı doktorunuz belirlemelidir; asla kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Vulvodini için cerrahi tedavi nadiren önerilir. Diğer tedaviler işe yaramadığında ve belirli bir tip (vulvar vestibülit) varsa vestibülektomi (ağrılı dokunun çıkarılması) düşünülebilir. Karar doktorunuzla birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Vulvodini ile yaşamak zorlayıcı olabilir. Cinsel ilişki ve günlük aktiviteler etkilenebilir. Kendinize karşı sabırlı olun ve ağrıyı tetikleyen şeylerden kaçının. Doktorunuzun önerdiği tedaviyi düzenli uygulayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Hafif tempolu yürüyüş veya yüzme gibi ağrıyı artırmayan egzersizler yapın.
• Stresi azaltmak için yoga, meditasyon veya derin nefes egzersizleri deneyin.
• Cinsel aktivite öncesi ılık bir banyo rahatlamaya yardımcı olabilir.
• Partnerinizle açık iletişim kurun; cinsel ilişkide alternatif pozisyonlar deneyin.

Diyet ve egzersiz

Beslenmenin vulvodini üzerinde doğrudan etkisi kanıtlanmamıştır. Ancak bazı kadınlar kafein, baharatlı yiyecekler, asitli içecekler ve şekerin şikayetlerini artırdığını bildiriyor. Sağlıklı ve dengeli beslenmek genel sağlık için önemlidir. Pelvik taban egzersizleri kas kontrolünü artırabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vulvodini sürekli ağrıya neden olduğu için anksiyete (kaygı), depresyon, utanç ve cinsel istekte azalmaya yol açabilir. Bu duygularınızı bir uzmanla paylaşmak önemlidir. Psikolojik destek, ağrıyla başa çıkmanıza yardımcı olabilir.

Önleme

Vulvodini tam olarak önlenemez. Ancak risk faktörlerini azaltmak yardımcı olabilir: Tahriş edici ürünlerden kaçınmak, pamuklu iç çamaşırı giymek, sık vajinal enfeksiyonları tedavi ettirmek, pelvik kasları güçlendirmek.

Aşılar

Vulvodini için özel bir aşı yoktur.

Tarama programları

Vulvodini için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak düzenli jinekolojik muayeneler sırasında belirtiler doktorunuza iletilmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik ağrıya bağlı depresyon ve anksiyete gelişme riski
• Cinsel işlev bozukluğu, ilişkilerde zorluk
• Günlük aktivitelerden kaçınma, iş ve sosyal hayatta kısıtlanma
• Uzun süreli ağrı, pelvik taban kaslarında spazm ve hassasiyetin artması

Uzun vadeli görünüm

Vulvodini tedavi edilebilir bir durumdur. Pek çok kadın uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile belirtilerinde önemli iyileşme sağlar. Tedavi süreci zaman alsa da, sabır ve doktorunuzla işbirliği içinde ağrı kontrol altına alınabilir. Vulvodini kanser gibi ciddi hastalıklara yol açmaz, ancak yaşam kalitesini etkileyebilir. Umut verici bir şekilde, belirtiler tedaviyle hafifler veya tamamen geçer.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.