Whooping cough in adults

Genel Bakış

Boğmaca, Bordetella pertussis adlı bakterinin neden olduğu oldukça bulaşıcı bir solunum yolu enfeksiyonudur. Şiddetli ve kontrol edilemeyen öksürük nöbetlerine yol açar.

Yetişkinlerde boğmaca görülme sıklığı son yıllarda artmıştır, ancak hala çocuklarda daha yaygındır.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak aşı koruması zamanla azaldığı için yetişkinlerde de sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hafif öksürük, burun akıntısı ve hafif ateşle başlar.
• Bir-iki hafta sonra şiddetli, kontrol edilemeyen öksürük nöbetleri başlar.
• Öksürük sonrası derin nefes alırken 'boğmaca' sesi duyulabilir.
• Öksürük nöbetleri kusmaya veya yorgunluğa neden olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde öksürük nöbetleri nefes durmasına (apne) yol açabilir.
• Dudaklarda veya ciltte morarma (siyanoz) görülebilir.
• Ateş genellikle yoktur veya hafiftir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde öksürük haftalarca sürebilir ve çok yorucu olabilir.
• Öksürük nöbetleri uykuyu böler ve günlük yaşamı etkiler.
• Kaburga kırığı veya zatürre gibi komplikasyonlar görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bordetella pertussis bakterisinin neden olduğu enfeksiyon.
• Enfekte bir kişinin öksürük veya hapşırık yoluyla yaydığı damlacıkların solunması.

Risk faktörleri

• Aşı olmamak veya aşının bağışıklığının zamanla azalması
• Bir bebek veya küçük çocukla aynı evde yaşamak
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması (örneğin, kemoterapi görenler)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Öksürük nöbetleri sırasında nefes alamıyorsanız veya cildiniz morarıyorsa acil servise başvurun.
• Bebeğinizde nefes durması olursa hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürüğünüz 3 haftadan uzun sürüyorsa
• Öksürük nedeniyle uyuyamıyor veya günlük işlerinizi yapamıyorsanız
• Aile üyenizde boğmaca teşhisi konulduysa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve boğmacadan şüphelenirse bazı testler ister.

Yapılabilecek testler

• Burun veya boğazdan sürüntü alınarak bakteri kültürü yapılması
• PCR testi (genetik test)
• Kan testi (antikorların bakılması)

Randevunuzda neler beklenir

Test sonuçları genellikle birkaç gün içinde çıkar. Teşhis konulduktan sonra doktorunuz size uygun tedaviyi planlar.

Tedavi

Boğmaca tedavisinde erken dönemde alınan antibiyotikler hastalığın yayılmasını önleyebilir. Ancak öksürük başladıktan sonra antibiyotikler öksürük süresini genellikle kısaltmaz. Tedavi genellikle destekleyici bakım ve semptomları hafifletmeye yöneliktir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (su, ılık çorba).
• Dinlenmeye özen gösterin, yorucu aktivitelerden kaçının.
• Öksürük nöbetlerini tetikleyen toz, duman gibi faktörlerden uzak durun.
• Ellerinizi sık sık yıkayın, başkalarına bulaştırmamak için maske kullanın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz antibiyotik tedavisi önerebilir. Ayrıca öksürüğü hafifletmek için reçetesiz öksürük şurupları veya bal gibi doğal yöntemlerden bahsedilebilir. Ancak boğmaca öksürüğü için standart öksürük ilaçlarının etkili olduğuna dair yeterli kanıt yoktur. Tedaviye erken başlanması önemlidir.

Bu durumla yaşamak

Boğmaca öksürükleri yorucu olabilir. Öksürük nöbetlerini azaltmak için sakin bir ortamda bulunun ve derin nefes egzersizleri yapın. Hastalık süresince işe veya okula gitmeyin, evde dinlenin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evde dinlenmek ve kalabalık ortamlardan uzak durmak.
• Hasta olduğunuzu bilen kişilerle iletişim halinde olun.
• Stresten kaçının, çünkü stres öksürüğü tetikleyebilir.

Diyet ve egzersiz

Hafif besinler tüketin, ağır yemeklerden kaçının. Bol su içmek öksürüğü yumuşatabilir. Egzersizden kaçının, çünkü fiziksel efor öksürük nöbetlerine neden olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren öksürük yorgunluk, uykusuzluk ve kaygıya yol açabilir. Kendinize karşı sabırlı olun. Gerekirse bir psikologdan destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Evet, boğmaca aşısı ile önlenebilir. Ancak aşı bağışıklığı zamanla azalır, bu nedenle yetişkinlerin de takviye dozlarına ihtiyacı vardır.

Aşılar

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, çocukluk çağı aşı takviminde boğmaca aşısını (DabT) uygulamaktadır. Yetişkinler için de 10 yılda bir tetanoz-difteri-boğmaca (Tdap) aşısı önerilir. Aşı hakkında doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Zatürre (pnömoni)
• Kaburga kırığı (şiddetli öksürük nedeniyle)
• İdrar kaçırma
• Beyne oksijen gitmemesi sonucu nöbetler

Uzun vadeli görünüm

Boğmaca genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Uygun tedavi ve destekle tam iyileşme beklenir. Erken tanı ve aşılama ciddi komplikasyonları önleyebilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.