COPD living day to day in older adults

Gambaran keseluruhan

Penyakit Paru-Paru Obstruktif Kronik (COPD) adalah penyakit paru-paru jangka panjang yang menyukarkan pernafasan. Ia berlaku apabila saluran udara di paru-paru menjadi sempit dan rosak, biasanya akibat merokok atau terdedah kepada asap dan debu berbahaya.

Ya, COPD agak biasa dalam kalangan warga emas, terutamanya mereka yang pernah atau sedang merokok. Di Malaysia, penyakit ini semakin meningkat akibat tabiat merokok dan pencemaran udara.

COPD lebih kerap menyerang orang dewasa yang berusia 40 tahun ke atas, terutamanya perokok tegar atau bekas perokok. Mereka yang bekerja dalam persekitaran berdebu atau berasap juga berisiko tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Batuk berterusan yang kadang-kadang berlendir
• Sesak nafas, terutamanya ketika melakukan aktiviti
• Bunyi berdehit atau semput di dada

Gejala pada kanak-kanak

• COPD jarang berlaku pada kanak-kanak. Jika ada, ia mungkin disebabkan oleh kekurangan alfa-1 antitripsin yang diwarisi. Tanda-tandanya termasuk sesak nafas dan batuk yang lembap.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sesak nafas yang semakin teruk walaupun semasa berehat
• Keletihan yang melampau selepas aktiviti ringan
• Kerap mendapat jangkitan paru-paru seperti bronkitis atau pneumonia
• Pembengkakan di kaki atau buku lali akibat masalah jantung

Punca

Punca utama

• Merokok atau terdedah kepada asap rokok secara pasif
• Pendedahan jangka panjang kepada pencemaran udara, habuk di tempat kerja, atau asap dapur
• Jangkitan paru-paru yang kerap pada zaman kanak-kanak

Faktor risiko

• Berumur 40 tahun ke atas
• Sejarah merokok yang lama
• Riwayat keluarga dengan COPD atau emfisema
• Penyakit asma yang tidak dirawat dengan baik

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika sesak nafas menjadi lebih teruk atau tidak hilang selepas rehat
• Jika anda mengalami tanda-tanda jangkitan seperti demam dan kahak berwarna

Buat temujanji rutin jika:

• Lakukan pemeriksaan tahunan jika anda mempunyai faktor risiko, terutamanya perokok atau bekas perokok berusia 40 tahun ke atas
• Rujuk doktor jika batuk atau sesak nafas berlarutan lebih daripada beberapa minggu

Diagnosis

Doktor akan menilai gejala, sejarah kesihatan, dan melakukan ujian pernafasan yang dipanggil spirometri untuk mengukur sejauh mana paru-paru anda berfungsi.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Spirometri: Ujian meniup ke dalam alat untuk mengukur jumlah udara dan kelajuan hembusan
• X-ray dada: Untuk melihat kerosakan paru-paru atau masalah lain
• Ujian darah: Untuk memeriksa tahap oksigen dan menolak penyakit lain

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa diagnosis, doktor akan meminta anda menarik nafas dalam dan meniup sekuat mungkin ke dalam alat. Prosedur ini mudah dan tidak sakit. Anda mungkin perlu mengulangi ujian selepas menggunakan ubat sedut untuk melihat tindak balas.

Rawatan

Rawatan COPD bertujuan mengawal gejala, memperlahankan kerosakan paru-paru, dan meningkatkan kualiti hidup. Ia melibatkan gabungan perubahan gaya hidup, ubat-ubatan, dan terapi sokongan.

Penjagaan diri di rumah

• Berhenti merokok sepenuhnya – ini adalah langkah paling penting
• Amalkan teknik pernafasan diafragma dan bibir menguncup untuk mengurus sesak nafas
• Elakkan pencemaran udara dan asap
• Dapatkan vaksin selesema dan pneumonia setiap tahun

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat sedut (inhaler) untuk melegakan saluran udara dan mengurangkan keradangan. Dalam kes yang lebih teruk, terapi oksigen di rumah atau pemulihan paru-paru (pulmonary rehabilitation) yang merangkumi senaman dan pendidikan boleh membantu. Ubat-ubatan ini hanya boleh digunakan dengan preskripsi doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi dalam kes yang sangat teruk, doktor mungkin mencadangkan pembedahan pengurangan isipadu paru-paru atau pemindahan paru-paru. Ini hanya untuk pesakit terpilih selepas penilaian rapi.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan COPD memerlukan anda merancang aktiviti harian untuk menjimatkan tenaga. Rehatkan pernafasan antara tugas, dan lakukan perkara secara perlahan-lahan. Gunakan kerusi ketika mandi atau memasak jika perlu.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok
• Pakai pelitup muka di kawasan berdebu atau berasap
• Amalkan senaman ringan seperti berjalan atau regangan, dengan kelulusan doktor
• Tidur dengan bantal tambahan untuk memudahkan pernafasan

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan protein dan vitamin untuk menguatkan otot pernafasan. Elakkan makanan bergas yang boleh menyebabkan kembung. Senaman ringan seperti berjalan 10-15 minit setiap hari boleh membantu paru-paru berfungsi lebih baik. Dapatkan nasihat doktor sebelum memulakan sebarang program senaman.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidap COPD boleh menyebabkan kebimbangan dan kemurungan kerana kesukaran bernafas dan perubahan gaya hidup. Adalah penting untuk bercakap dengan keluarga atau kaunselor. Ingat, anda tidak bersendirian – dapatkan sokongan emosi daripada profesional kesihatan mental jika perlu.

Pencegahan

Ya, COPD boleh dicegah dengan mengelakkan merokok dan pendedahan kepada asap serta bahan pencemar. Jika anda sudah merokok, berhenti seawal mungkin dapat memperlahankan kerosakan paru-paru.

Vaksin

Vaksin selesema dan pneumonia (pneumokokal) amat disarankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia untuk pesakit COPD bagi mengurangkan risiko jangkitan teruk. Rujuk doktor untuk jadual vaksinasi yang sesuai.

Program saringan

Saringan COPD disarankan untuk individu berusia 40 tahun ke atas yang mempunyai sejarah merokok atau gejala seperti batuk kronik dan sesak nafas. Doktor boleh melakukan ujian spirometri mudah di klinik.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kegagalan pernafasan (paru-paru tidak dapat memberikan oksigen yang mencukupi)
• Masalah jantung seperti tekanan darah tinggi dalam paru-paru atau kegagalan jantung
• Jangkitan paru-paru yang kerap dan serius
• Pengurangan berat badan dan kelemahan otot

Pandangan jangka panjang

Walaupun COPD adalah penyakit jangka panjang, ramai pesakit dapat menjalani kehidupan yang aktif dan memuaskan dengan rawatan yang betul. Berhenti merokok, mengikuti nasihat doktor, dan menjaga kesihatan am boleh membantu memperlahankan perkembangan penyakit dan mengekalkan kualiti hidup yang baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.