Hati Berlemak pada Kanak-Kanak

Gambaran keseluruhan

Hati berlemak pada kanak-kanak adalah keadaan di mana lemak berlebihan terkumpul di dalam sel-sel hati. Ini boleh menyebabkan keradangan dan kerosakan hati jika tidak diurus. Dalam kebanyakan kes, ia berkait dengan berat badan berlebihan atau obesiti dan gaya hidup yang tidak aktif.

Ya, hati berlemak pada kanak-kanak semakin kerap didiagnosis, terutamanya dengan peningkatan kadar obesiti kanak-kanak di Malaysia. Ia dianggap sebagai salah satu penyakit hati kronik yang paling biasa dalam kalangan kanak-kanak.

Ia boleh menjejaskan kanak-kanak dari semua peringkat umur, tetapi lebih biasa pada kanak-kanak yang berumur 8 hingga 12 tahun. Faktor risiko termasuk berat badan berlebihan, diet tinggi gula dan lemak tidak sihat, dan kurang aktiviti fizikal.

Gejala

Gejala biasa

• Kebanyakan kanak-kanak tidak mempunyai gejala yang ketara.
• Kadang-kadang, ada rasa letih atau tidak bertenaga.
• Sakit atau ketidakselesaan di bahagian perut kanan atas.

Gejala pada kanak-kanak

• Letih yang berlebihan tanpa sebab yang jelas.
• Sakit perut yang samar-samar, terutamanya di sebelah kanan atas.
• Peningkatan berat badan yang cepat atau sukar menurunkan berat badan.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Walaupun artikel ini fokus pada kanak-kanak, pada orang dewasa, gejala mungkin termasuk keletihan dan bengkak perut.

Punca

Punca utama

• Pengumpulan lemak dalam hati berlaku apabila kanak-kanak mengambil lebih banyak kalori daripada yang digunakan, terutamanya daripada gula dan lemak tidak sihat.
• Rintangan insulin – keadaan di mana tubuh tidak menggunakan insulin dengan baik, sering berkait dengan obesiti.
• Faktor genetik – sesetengah kanak-kanak mungkin lebih cenderung mengalami hati berlemak.

Faktor risiko

• Berat badan berlebihan atau obesiti.
• Diet tinggi gula, minuman manis, dan makanan diproses.
• Kurang aktiviti fizikal – terlalu banyak masa menonton televisyen atau bermain gajet.
• Sejarah keluarga dengan diabetes jenis 2 atau penyakit hati berlemak.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anak anda mengalami sakit perut yang teruk atau kuning pada kulit/mata, segera bawa ke klinik atau hospital.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anak anda berlebihan berat badan atau mempunyai faktor risiko lain, bincang dengan doktor semasa pemeriksaan kesihatan rutin.
• Jika anak anda sering letih atau mengadu sakit perut yang tidak jelas, buat temujanji dengan pakar kanak-kanak.

Diagnosis

Doktor akan menilai sejarah kesihatan anak, melakukan pemeriksaan fizikal, dan mungkin mengesyorkan ujian darah untuk memeriksa fungsi hati. Dalam sesetengah kes, imbasan ultrasound perut digunakan untuk melihat pengumpulan lemak di hati.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah – untuk memeriksa enzim hati (ALT, AST) dan tanda-tanda keradangan.
• Ultrasound abdomen – untuk mengesan lemak dalam hati.
• Ujian tambahan seperti FibroScan mungkin digunakan untuk mengukur kekakuan hati (tanda kerosakan).

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya mudah dan tidak menyakitkan. Doktor akan menerangkan setiap langkah. Jika ujian menunjukkan masalah, doktor akan mencadangkan pelan rawatan yang sesuai, termasuk perubahan diet dan aktiviti fizikal. Anda mungkin dirujuk kepada pakar hati kanak-kanak (pediatric hepatologist) untuk rawatan lanjut.

Rawatan

Rawatan utama untuk hati berlemak pada kanak-kanak adalah perubahan gaya hidup – diet sihat dan senaman yang konsisten. Tiada ubat khusus yang diluluskan untuk merawat hati berlemak pada kanak-kanak, tetapi doktor akan menguruskan faktor risiko seperti kencing manis atau kolesterol tinggi jika ada. Dalam kes yang lebih serius, doktor mungkin memberi cadangan tambahan.

Penjagaan diri di rumah

• Kurangkan pengambilan gula, terutamanya minuman manis dan makanan ringan bergula.
• Gantikan makanan diproses dengan buah-buahan, sayur-sayuran, bijirin penuh, dan protein tanpa lemak.
• Galakkan anak bergerak aktif sekurang-kurangnya 60 minit sehari – bermain di luar, sukan, atau aktiviti fizikal yang menyeronokkan.
• Kurangkan masa skrin – hadkan tontonan TV dan penggunaan gajet.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat untuk mengawal keadaan seperti rintangan insulin atau kolesterol tinggi, tetapi ubat ini hanya digunakan jika perlu dan di bawah pengawasan rapi. Vaksin hepatitis disarankan untuk melindungi hati daripada jangkitan tambahan. Jangan berikan sebarang ubat atau suplemen tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk hati berlemak pada kanak-kanak. Ia hanya dipertimbangkan jika berlaku komplikasi serius seperti sirosis hati (parut hati yang teruk) atau kegagalan hati, yang sangat jarang berlaku dalam kalangan kanak-kanak.

Hidup dengan keadaan ini

Hidap hati berlemak pada kanak-kanak boleh diurus dengan baik dengan rutin harian yang sihat. Galakkan anak untuk makan bersama keluarga dengan makanan seimbang. Libatkan mereka dalam aktiviti luar yang menyeronokkan. Sokongan keluarga sangat penting – jadikan perubahan gaya hidup sebagai usaha bersama.

Tip gaya hidup

• Tetapkan jadual makan yang teratur – sarapan, makan tengah hari, makan malam, dan snek sihat.
• Minum air kosong dan bukannya minuman manis.
• Pastikan anak tidur cukup – kurang tidur boleh memburukkan lagi masalah berat badan.

Diet dan senaman

Diet yang sihat termasuk banyak sayur-sayuran, buah-buahan, bijirin penuh (seperti beras perang), protein tanpa lemak (ayam tanpa kulit, ikan, tauhu), dan lemak sihat (alpukat, kacang). Kurangkan makanan bergoreng, makanan segera, dan gula tambahan. Aktiviti fizikal seperti berbasikal, berenang, atau bermain bola sepak selama 60 minit setiap hari sangat membantu membakar lemak dan meningkatkan kesihatan hati.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kanak-kanak dengan hati berlemak mungkin berasa rendah diri atau terkilan kerana perlu mengubah tabiat makan atau kerap berjumpa doktor. Sokong emosi mereka dengan bercakap secara positif tentang gaya hidup sihat, dan elakkan kritikan. Jika perlu, dapatkan bantuan kaunselor kanak-kanak.

Pencegahan

Ya, dalam kebanyakan kes, hati berlemak pada kanak-kanak boleh dicegah dengan mengamalkan gaya hidup sihat dari kecil. Pastikan anak makan makanan seimbang, aktif secara fizikal, dan mengekalkan berat badan yang sihat. Ibu bapa boleh menjadi contoh teladan dengan mengamalkan tabiat sihat.

Vaksin

Vaksin hepatitis B dan hepatitis A disyorkan untuk melindungi hati daripada kerosakan akibat jangkitan. Bincang dengan doktor tentang jadual vaksinasi anak anda.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk hati berlemak pada kanak-kanak tanpa gejala. Walau bagaimanapun, doktor mungkin mengesyorkan ujian fungsi hati jika anak anda berlebihan berat badan atau mempunyai faktor risiko lain. Pemeriksaan kesihatan tahunan di klinik kesihatan adalah cara yang baik untuk memantau kesihatan anak.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Keradangan hati yang berterusan (steatohepatitis) – boleh menyebabkan parut hati.
• Sirosis – parut hati yang kekal, yang boleh menjejaskan fungsi hati.
• Peningkatan risiko diabetes jenis 2 dan penyakit jantung pada masa dewasa.

Pandangan jangka panjang

Dengan pengesanan awal dan perubahan gaya hidup yang betul, hati berlemak pada kanak-kanak boleh pulih sepenuhnya. Kebanyakan kanak-kanak yang mengamalkan diet sihat dan aktif secara fizikal akan melihat lemak hati berkurangan dan fungsi hati kembali normal. Ia adalah keadaan yang boleh diurus dengan baik – jangan risau, tetapi ambil tindakan positif hari ini.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.