Memelihara Kesuburan Sebelum Rawatan Kanser

Gambaran keseluruhan

Pemeliharaan kesuburan ialah satu langkah untuk melindungi kebolehan anda untuk hamil atau menjadi ibu bapa pada masa hadapan, sebelum anda memulakan rawatan kanser. Rawatan seperti kimoterapi dan radioterapi boleh merosakkan telur, sperma atau organ pembiakan. Dengan memelihara telur, sperma atau embrio lebih awal, anda meningkatkan peluang untuk mempunyai anak sendiri selepas rawatan selesai.

Semakin ramai pesakit kanser pada usia muda menerima peluang untuk memelihara kesuburan sebelum rawatan. Di Malaysia, kesedaran tentang perkara ini semakin meningkat, dan pihak hospital serta Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) menggalakkan perbincangan awal dengan doktor.

Perkara ini biasanya memberi kesan kepada lelaki dan wanita yang baru didiagnosis dengan kanser, terutama mereka yang masih dalam usia reproduktif (dari akil baligh hingga awal 40-an). Kanak-kanak yang menghidap kanser juga boleh dipertimbangkan, tetapi keputusan mesti dibuat bersama ibu bapa dan pasukan perubatan.

Gejala

Gejala biasa

• Anda baru sahaja disahkan menghidap kanser dan belum melengkapkan keluarga.
• Anda bimbang rawatan kanser akan menjejaskan keupayaan anda untuk hamil atau menjadi bapa.
• Anda ingin mengetahui pilihan yang tersedia sebelum rawatan dimulakan.

Punca

Punca utama

• Kimoterapi boleh merosakkan telur atau sperma secara kekal.
• Radioterapi di bahagian pelvis (punggung bawah atau perut) boleh menjejaskan ovari, rahim atau testis.
• Pembedahan untuk membuang kanser mungkin melibatkan organ pembiakan seperti ovari, rahim atau prostat.

Faktor risiko

• Jenis kanser tertentu seperti kanser payudara, kanser serviks, kanser testis, leukemia atau limfoma yang memerlukan rawatan agresif.
• Usia muda semasa diagnosis kanser.
• Rawatan seperti pemindahan sumsum tulang atau terapi sasaran.
• Radioterapi yang ditujukan ke kawasan pelvis.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Bincangkan pemeliharaan kesuburan sebaik sahaja anda menerima diagnosis kanser, sebelum rawatan kanser dimulakan.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda sedang menjalani rawatan kanser tetapi belum berbincang tentang kesuburan, tanya doktor anda pada lawatan berikutnya.

Diagnosis

Pemeliharaan kesuburan bukan diagnosis penyakit, tetapi ia memerlukan penilaian kesuburan awal. Pasukan perubatan akan menilai kesihatan umum anda, tahap hormon, dan keadaan organ pembiakan untuk memilih kaedah yang paling sesuai.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa hormon kesuburan seperti FSH dan AMH bagi wanita.
• Ultrasound pelvis untuk melihat ovari dan rahim.
• Analisis air mani untuk lelaki.
• Perundingan dengan pakar kesuburan atau pakar reproduktif.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses ini biasanya bermula dengan rundingan bersama pasukan kanser dan pakar kesuburan. Jika anda wanita, prosedur mengambil telur atau tisu ovari mungkin perlu menunggu kitaran haid tertentu. Untuk lelaki, pembekuan sperma adalah cepat dan mudah. Semua prosedur dilakukan di bawah anestesia atau dengan bimbingan doktor, dan anda akan diberi rawatan untuk keselesaan.

Rawatan

Pilihan pemeliharaan kesuburan bergantung kepada jantina, umur, jenis kanser, dan masa yang ada sebelum rawatan. Doktor akan membantu anda memilih kaedah yang terbaik berdasarkan keadaan anda.

Penjagaan diri di rumah

• Kekalkan pemakanan seimbang dan minum air yang mencukupi.
• Rehat yang cukup untuk mengurangkan tekanan.
• Bercakap dengan pasangan atau keluarga tentang perasaan anda.
• Berhenti merokok dan elakkan pengambilan alkohol, kerana ia boleh menjejaskan kesuburan dan kesihatan umum.
• Tanya doktor tentang suplemen yang selamat jika anda perlukan, tetapi jangan mengambil sebarang ubat tanpa nasihat doktor.

Rawatan perubatan

Bagi wanita, pilihan termasuk pembekuan telur, pembekuan embrio, dan pemindahan tisu ovari. Bagi lelaki, pembekuan sperma adalah kaedah yang biasa dan mudah. Semua prosedur ini dilakukan oleh pasukan perubatan yang terlatih. Ini bukan rawatan untuk kanser, tetapi cara untuk menyimpan sel atau tisu reproduktif anda supaya boleh digunakan kemudian. Ubat-ubatan yang digunakan semasa proses ini mungkin diberikan oleh doktor, tetapi anda tidak perlu mengetahui nama spesifiknya; yang penting, doktor akan menerangkan risiko dan keberkesanan setiap pilihan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Sesetengah prosedur memerlukan pembedahan kecil, seperti laparoskopi untuk mengambil tisu ovari, atau biopsi testis untuk lelaki. Pembedahan ini dilakukan oleh pakar kesuburan, biasanya dengan bius tempatan atau penuh, dan memerlukan masa pemulihan yang singkat.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas prosedur pemeliharaan kesuburan, anda boleh meneruskan rawatan kanser seperti yang dirancang. Anda mungkin berasa penat atau tidak selesa seketika, tetapi kebanyakan orang kembali beraktiviti dalam beberapa hari.

Tip gaya hidup

• Amalkan cara hidup sihat untuk menguatkan badan semasa rawatan kanser.
• Kekal aktif dengan berjalan kaki atau senaman ringan, tetapi dengarkan nasihat doktor.
• Kurangkan tekanan melalui meditasi, pernafasan dalam, atau aktiviti yang menenangkan.
• Luangkan masa dengan orang yang anda sayangi.

Diet dan senaman

Makan pelbagai jenis buah-buahan, sayur-sayuran, bijirin penuh dan protein sihat. Kekalkan aktiviti fizikal sederhana jika dibenarkan oleh doktor. Ini dapat membantu mengekalkan tenaga dan mood yang stabil.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Berita tentang kanser dan isu kesuburan boleh menyebabkan tekanan, kesedihan, kebimbangan, atau rasa kehilangan. Ini adalah tindak balas yang normal. Penting untuk memberi masa kepada diri anda untuk memproses emosi dan mendapatkan sokongan apabila perlu.

Pencegahan

Kemandulan yang berpunca daripada rawatan kanser mungkin tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi pemeliharaan kesuburan boleh mengurangkan risiko tersebut dengan ketara. Dengan merancang lebih awal, anda memberi peluang untuk mempunyai anak sendiri pada masa hadapan, walaupun selepas rawatan yang agresif.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kemandulan kekal yang menyebabkan kesukaran untuk hamil atau menyebabkan anak.
• Menopaus awal bagi wanita, yang membawa kepada gejala seperti hot flashes dan peningkatan risiko tulang rapuh.
• Masalah ereksi atau pengurangan kualiti sperma bagi lelaki.
• Kesan psikologi seperti tekanan, kesedihan, dan rasa kehilangan 'kebolehan semula jadi'.

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya, teknologi pemeliharaan kesuburan semakin maju dan berjaya. Ramai pesakit yang menyimpan telur, sperma atau embrio sebelum rawatan kanser berjaya menjadi ibu bapa selepas sembuh. Walaupun tidak semua orang akan mempunyai anak secara biologi, ada juga laluan lain seperti surrogasi, anak angkat, atau menggunakan penderma. Penting untuk terus berharap dan berbincang dengan pasukan perubatan tentang masa depan keluarga anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.