Food allergy living in adults

Gambaran keseluruhan

Alahan makanan ialah reaksi sistem imun badan terhadap protein dalam makanan tertentu. Apabila seseorang yang mempunyai alahan makanan memakan makanan tersebut, badan mereka menganggapnya sebagai ancaman dan menghasilkan reaksi yang boleh terdiri daripada ringan hingga teruk.

Ya, alahan makanan semakin biasa di kalangan orang dewasa. Di Malaysia, anggaran menunjukkan sekitar 2-5% orang dewasa mengalami alahan makanan.

Alahan makanan boleh berlaku pada sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap pada mereka yang mempunyai sejarah keluarga alahan, asma, atau ekzema.

Gejala

Gejala biasa

• Gatal-gatal atau ruam pada kulit (urtikaria)
• Bengkak pada bibir, lidah, muka, atau tekak
• Sakit perut, loya, atau muntah
• Cirit-birit
• Hidung tersumbat atau berair

Gejala pada kanak-kanak

• Ruam lampin yang teruk atau ekzema yang sukar dirawat
• Tangisan atau muntah berulang selepas makan
• Perubahan tingkah laku atau mudah meragam

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Reaksi yang lebih teruk atau anafilaksis walaupun dengan jumlah makanan yang kecil
• Gejala seperti sesak nafas atau pening yang boleh disalah anggap sebagai penyakit lain
• Risiko tinggi kerana mungkin mengambil ubat lain yang menjejaskan reaksi

Punca

Punca utama

• Protein dalam makanan tertentu seperti kacang tanah, susu, telur, makanan laut, soya, dan gandum
• Reaksi silang dengan debunga atau getah susu (contohnya, sindrom alahan mulut)
• Faktor persekitaran dan genetik yang kompleks

Faktor risiko

• Mempunyai sejarah keluarga alahan atau asma
• Mempunyai ekzema yang teruk pada zaman kanak-kanak
• Pendedahan awal kepada makanan tertentu dalam jumlah yang besar

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami reaksi alahan yang teruk seperti kesukaran bernafas atau bengkak muka selepas makan
• Jika anda pernah mengalami anafilaksis dan perlu mendapatkan pelan tindakan kecemasan baru

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mengalami gejala alahan ringan yang kerap berlaku selepas makan makanan tertentu
• Untuk mendapatkan diagnosis yang tepat melalui ujian alahan

Diagnosis

Diagnosis alahan makanan dibuat oleh doktor atau pakar alahan berdasarkan sejarah perubatan, pemeriksaan fizikal, dan ujian khas. Doktor akan bertanya tentang gejala, masa reaksi, dan makanan yang dicurigai.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian cucuk kulit (skin prick test): setitik ekstrak makanan diletakkan pada kulit, kemudian dicucuk dengan jarum kecil untuk melihat reaksi
• Ujian darah untuk antibodi IgE khusus terhadap makanan tertentu
• Cabaran makanan oral (oral food challenge): makan makanan yang dicurigai dalam jumlah kecil di bawah pengawasan doktor

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa ujian, anda mungkin perlu berhenti mengambil ubat antihistamin untuk beberapa hari. Proses diagnosis mungkin mengambil masa beberapa minggu kerana perlu memastikan keputusan tepat. Jangan bimbang, doktor akan menerangkan setiap langkah.

Rawatan

Tiada ubat yang boleh menyembuhkan alahan makanan. Rawatan utama ialah mengelakkan makanan pencetus dan bersedia untuk merawat reaksi jika berlaku.

Penjagaan diri di rumah

• Baca label makanan dengan teliti setiap kali membeli, walaupun produk yang biasa dibeli
• Bertanya tentang ramuan ketika makan di luar, dan maklumkan kepada pelayan tentang alahan anda
• Membawa ubat kecemasan seperti penyuntik automatik epinefrin (jika ditetapkan) ke mana-mana
• Memakai gelang pengenalan alahan untuk memudahkan bantuan dalam kecemasan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan antihistamin untuk reaksi ringan dan penyuntik automatik epinefrin untuk kecemasan. Terapi imunologi oral atau sublingual mungkin ditawarkan dalam kes tertentu, tetapi ia hanya boleh dilakukan di bawah pengawasan pakar. Jangan mengambil ubat tanpa preskripsi doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak relevan untuk alahan makanan. Walau bagaimanapun, dalam kes reaksi teruk yang memerlukan bantuan pernafasan, rawatan kecemasan mungkin melibatkan pemasangan tiub pernafasan.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan alahan makanan memerlukan perancangan dan kewaspadaan. Anda perlu sentiasa membaca label, menyimpan makanan selamat, dan memaklumkan rakan serta keluarga tentang keadaan anda. Ramai orang dewasa menjalani kehidupan normal dengan alahan makanan selepas mereka biasa dengan rutin.

Tip gaya hidup

• Buat senarai makanan selamat dan tidak selamat
• Bawa makanan sendiri ke majlis atau perjalanan
• Ajar orang di sekeliling cara menggunakan penyuntik automatik epinefrin
• Gunakan aplikasi telefon pintar untuk mengimbas barcode produk makanan

Diet dan senaman

Anda masih boleh menikmati diet yang seimbang dengan menggantikan makanan yang dialahkan dengan alternatif selamat. Rujuk pakar diet untuk panduan pemakanan. Senaman secara umum selamat, tetapi elakkan bersenam sebaik selepas makan jika sejarah reaksi anafilaksis yang dipicu senaman.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Alahan makanan boleh menyebabkan kebimbangan tentang makanan, terutamanya jika pernah mengalami reaksi teruk. Ia juga boleh menjejaskan kehidupan sosial kerana takut makan di luar. Rasa kecewa atau marah juga biasa. Bercakap dengan kaunselor atau sertai kumpulan sokongan boleh membantu.

Pencegahan

Alahan makanan tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi pengenalan awal makanan pejal pada bayi mungkin mengurangkan risiko pada sesetengah kanak-kanak. Pada orang dewasa, langkah utama ialah mengelakkan makanan pencetus.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Anafilaksis, yang boleh mengancam nyawa jika tidak dirawat segera
• Kebimbangan dan kemurungan akibat ketakutan berterusan
• Kekurangan nutrisi jika banyak makanan dielakkan tanpa panduan

Pandangan jangka panjang

Dengan pengurusan yang betul, kebanyakan orang dewasa dengan alahan makanan boleh menjalani kehidupan yang aktif dan sihat. Sokongan perubatan dan kewaspadaan harian adalah kunci. Banyak alahan makanan kanak-kanak boleh pulih, tetapi alahan dewasa biasanya kekal.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.