Hidup dengan Kesan Sampingan Kemoterapi

Gambaran keseluruhan

Kemoterapi ialah rawatan kanser yang menggunakan ubat untuk membunuh sel-sel kanser. Ubat ini kuat dan boleh menjejaskan sel sihat yang membahagi dengan cepat, seperti sel rambut, kulit, dan lapisan perut. Kesan sampingan ialah tindak balas badan terhadap rawatan kimoterapi. Kebanyakan kesan sampingan adalah sementara dan boleh diuruskan dengan bantuan pasukan perubatan anda.

Ya, hampir semua pesakit yang menjalani kemoterapi akan mengalami sekurang-kurangnya satu kesan sampingan.

Ia memberi kesan kepada pesakit kanser yang menerima rawatan kemoterapi, sama ada dewasa atau kanak-kanak.

Gejala

Gejala biasa

• Kepenatan (fatigue) yang berlarutan
• Loya dan muntah
• Keguguran rambut
• Sariawan atau ulser mulut
• Kurang selera makan
• Cirit-birit atau sembelit
• Rasa kebas atau kesemutan pada jari dan kaki (neuropati)
• Kulit kering atau gatal
• Kiraan sel darah yang rendah, menyebabkan pucat dan mudah mendapat jangkitan

Gejala pada kanak-kanak

• Kepenatan dan kurang tenaga
• Loya atau muntah
• Keguguran rambut
• Sariawan mulut yang menyusahkan untuk makan
• Perubahan emosi atau mudah meragam

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kepenatan yang lebih ketara
• Kemungkinan lebih tinggi untuk dehidrasi
• Kekeliruan atau sukar fokus
• Fungsi buah pinggang mungkin terjejas
• Luka mulut dan masalah kulit lebih mudah berlaku

Punca

Punca utama

• Kemoterapi membunuh sel-sel yang membahagi dengan cepat, termasuk sel sihat.
• Kerosakan pada sel normal menyebabkan pelbagai kesan sampingan.
• Jenis ubat, dos, dan tempoh rawatan mempengaruhi jenis dan tahap kesan sampingan.

Faktor risiko

• Jenis ubat kemoterapi yang digunakan
• Dos yang lebih tinggi atau rawatan yang lebih lama
• Kesihatan keseluruhan sebelum rawatan
• Umur
• Penyakit kronik lain seperti kencing manis atau penyakit jantung

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam atau tanda jangkitan
• Tidak dapat makan atau minum
• Muntah atau cirit-birit yang teruk
• Pendarahan yang luar biasa
• Sesak nafas atau sakit dada

Buat temujanji rutin jika:

• Semua temu janji susulan dengan pasukan onkologi
• Jika kesan sampingan mengganggu aktiviti harian
• Sebelum mengambil sebarang ubat tambahan, walaupun herba

Diagnosis

Kesan sampingan kemoterapi dikenal pasti melalui perbualan dengan doktor, pemeriksaan fizikal, dan ujian darah.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah lengkap
• Ujian fungsi buah pinggang dan hati
• Pemeriksaan tahap cecair dalam badan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor anda akan bertanya tentang gejala yang anda alami, melakukan pemeriksaan untuk melihat tanda-tanda seperti sariawan atau ruam, dan mengambil darah untuk memeriksa kiraan sel. Kadangkala anda mungkin dirujuk kepada pakar lain seperti pakar pemakanan atau ahli farmasi untuk membantu.

Rawatan

Rawatan untuk kesan sampingan kemoterapi bertujuan melegakan gejala dan membantu badan pulih. Ia bergantung kepada jenis kesan sampingan dan keterukannya. Pasukan perubatan anda akan menyesuaikan pelan rawatan khas untuk anda.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan anda minum air secukupnya – air kosong, sup, atau air kelapa untuk mengelakkan dehidrasi.
• Makan dalam kuantiti kecil tetapi kerap, contohnya 6 kali sehari, jika loya menyukarkan makan.
• Rehat apabila anda letih, tetapi cuba berjalan atau bergerak perlahan untuk mengekalkan tenaga.
• Gunakan ubat kumur air garam suam jika mulut sakit, dan elakkan makanan panas atau pedas.
• Lindungi kulit daripada matahari dan gunakan pelembap tanpa wangian.
• Amalkan kebersihan tangan yang baik untuk mengurangkan risiko jangkitan.

Rawatan perubatan

Doktor boleh memberi ubat anti-loya, ubat penahan sakit, atau ubat untuk menyokong sel darah. Terapi seperti cairan intravena boleh diberikan jika anda kekurangan cecair. Semua ubat ini perlu diambil mengikut nasihat doktor – jangan ubah dos tanpa berbincang dengan pasukan perubatan.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan kesan sampingan kemoterapi boleh mengubah rutin harian anda. Adalah penting untuk mendengar tubuh anda dan mengambil rehat yang cukup. Minta bantuan keluarga atau rakan untuk kerja rumah, dan teruskan berkomunikasi dengan pasukan perubatan tentang apa yang anda rasa.

Tip gaya hidup

• Tetapkan rutin tidur yang konsisten
• Lakukan aktiviti ringan seperti berjalan atau regangan mengikut kemampuan
• Elakkan alkohol dan jangan merokok
• Gunakan topeng di tempat awam jika sistem imun anda lemah
• Jaga kebersihan diri dengan kerap

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan protein dan sayur-sayuran untuk membantu pemulihan. Jika selera makan terganggu, cuba makanan yang mudah dan berkhasiat seperti bubur, telur, atau sup. Bersenam secara sederhana seperti berjalan 10-15 minit sehari boleh membantu mengurangkan kepenatan, tetapi berbincang dengan doktor sebelum memulakan rutin baru.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kemoterapi boleh menimbulkan tekanan, kerisauan, dan rasa sedih. Perasaan ini adalah normal. Bercakap dengan kaunselor, ahli psikologi, atau kumpulan sokongan boleh membantu. Keluarga dan rakan juga boleh menjadi sumber sokongan yang penting.

Pencegahan

Kesan sampingan kemoterapi tidak dapat dicegah sepenuhnya kerana ia sebahagian daripada rawatan. Tetapi banyak kesan sampingan boleh dielakkan atau dikurangkan dengan langkah-langkah seperti minum banyak air, menjaga kebersihan mulut, dan mendapatkan vaksin selesema mengikut nasihat doktor.

Vaksin

Vaksin seperti selesema atau pneumokokus boleh membantu mencegah jangkitan, tetapi ia perlu diberikan selepas berbincang dengan doktor anda kerana sistem imun mungkin lemah.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan serius yang merebak ke seluruh badan (sepsis)
• Dehidrasi yang memerlukan rawatan di hospital
• Kerosakan organ seperti buah pinggang atau hati
• Anemia teruk yang menyebabkan keletihan melampau
• Kelewatan dalam rawatan kanser yang sepatutnya

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kesan sampingan akan hilang dalam beberapa minggu selepas kemoterapi berakhir. Dengan penjagaan yang betul dan sokongan pasukan perubatan, pesakit boleh melalui tempoh rawatan dengan lebih selesa. Penting untuk berbincang dengan doktor tentang sebarang gejala yang membimbangkan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.