Menjaga Kulit Semasa dan Selepas Radioterapi

Gambaran keseluruhan

Radioterapi adalah rawatan kanser menggunakan sinaran tenaga tinggi untuk memusnahkan sel kanser. Semasa rawatan ini, kulit di kawasan yang disinari mungkin menjadi merah, kering, gatal, atau mengelupas. Penjagaan kulit yang betul dapat membantu mengurangkan ketidakselesaan dan memastikan kulit sembuh dengan baik.

Sangat biasa. Kebanyakan pesakit yang menjalani radioterapi akan mengalami perubahan pada kulit kawasan rawatan, sama ada ringan atau sederhana.

Ia memberi kesan kepada sesiapa sahaja yang menjalani radioterapi, termasuk pesakit kanser payudara, kepala, leher, atau bahagian badan lain yang disinari. Kesan pada kulit bergantung kepada bahagian badan dan dos radiasi.

Gejala

Gejala biasa

• Kulit merah seperti terbakar matahari
• Kulit kering dan menggelupas
• Rasa gatal atau pedih
• Kulit menjadi sensitif
• Warna kulit menjadi gelap
• Rambut gugur di kawasan yang dirawat jika di kepala

Gejala pada kanak-kanak

• Kulit kanak-kanak lebih sensitif dan mudah merah
• Melecet lebih cepat dan lebih teruk
• Jangkitan lebih mudah berlaku jika tidak dijaga dengan baik

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kulit lebih tipis dan kurang anjal
• Penyembuhan lebih perlahan
• Mudah lebam dan kering

Punca

Punca utama

• Sinaran radioterapi merosakkan sel kulit yang sedang membahagi
• Kulit menjadi kering kerana kelenjar minyak rosak
• Keradangan pada lapisan kulit

Faktor risiko

• Dos radiasi yang tinggi
• Kulit yang nipis atau sensitif
• Kawasan yang sentiasa bergesel seperti ketiak atau pangkal paha
• Menjalani kemoterapi secara serentak
• Sejarah merokok

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Segera berjumpa doktor jika luka meleleh atau bernanah
• Demam atau menggigil
• Sakit yang tidak lega dengan ubat biasa
• Kemerahan atau bengkak yang merebak

Buat temujanji rutin jika:

• Ikut jadual temu janji dengan pasukan onkologi
• Beritahu doktor tentang sebarang perubahan kulit walaupun ringan

Diagnosis

Doktor akan melihat kulit di kawasan rawatan dan menilai tahap kecederaan. Anda mungkin ditanya tentang gejala seperti gatal, sakit, atau rasa terbakar.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal visual oleh doktor
• Jika disyaki jangkitan, doktor mungkin mengambil sampel atau menjalankan ujian darah

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan menasihati cara menjaga kulit, mungkin memberi krim atau losyen untuk mengurangkan gejala. Anda perlu menjaga kulit di bawah nasihat doktor.

Rawatan

Rawatan untuk masalah kulit radioterapi memberi tumpuan kepada melegakan gejala dan mencegah jangkitan. Tiada ubat khusus yang boleh menghalang kesan radiasi, tetapi penjagaan yang betul membantu pemulihan.

Penjagaan diri di rumah

• Gunakan sabun dan pembersih yang lembut tanpa pewangi
• Bilas dengan air suam, bukan air panas
• Keringkan kulit dengan menepuk-tepuk, jangan gosok
• Pakai pakaian longgar dan lembut seperti kapas
• Elakkan terkena sinar matahari terus pada kawasan rawatan; gunakan perlindungan seperti payung atau pakaian
• Jangan cungkil atau buang kulit yang mengelupas
• Gunakan pelembap yang disyorkan oleh pasukan perubatan, tetapi tidak pada hari rawatan tanpa arahan
• Mandi dengan cepat, elakkan rendaman lama

Rawatan perubatan

Pasukan perubatan mungkin menetapkan krim, losyen, atau pembalut khas untuk menenangkan kulit dan menggalakkan penyembuhan. Jika terdapat jangkitan, doktor akan memberi antibiotik atau rawatan antikulat yang sesuai. Semua rawatan ini hendaklah mengikut nasihat doktor atau ahli farmasi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk kesan kulit radioterapi; jika luka teruk, doktor mungkin merujuk untuk rawatan khusus.

Hidup dengan keadaan ini

Menjaga kulit adalah sebahagian daripada rutin harian semasa rawatan. Sentiasa periksa kawasan kulit yang dirawat dan laporkan sebarang perubahan. Rancang aktiviti harian supaya tidak terlalu meletihkan badan dan memberi masa untuk kulit berehat.

Tip gaya hidup

• Tidur yang cukup supaya badan dapat membaiki sel
• Elakkan merokok dan minum alkohol kerana ia melambatkan penyembuhan
• Gunakan pencukur elektrik jika perlu bercukur, bukan pisau cukur
• Gunakan kompres sejuk yang bersih jika disarankan oleh doktor untuk mengurangkan rasa panas

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan protein dan vitamin C untuk membantu penyembuhan kulit. Minum air secukupnya. Senaman ringan seperti berjalan boleh meningkatkan peredaran darah, tetapi elakkan aktiviti yang menyebabkan peluh berlebihan yang boleh merengsakan kulit radiasi.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Perubahan kulit boleh menjejaskan keyakinan diri dan mencetuskan rasa sedih, cemas, atau marah. Adalah normal untuk merasa sedih. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor boleh membantu. Ingat bahawa perubahan kulit biasanya bersifat sementara.

Pencegahan

Kesan radioterapi pada kulit tidak dapat dicegah sepenuhnya kerana ia adalah sebahagian daripada rawatan. Walau bagaimanapun, penjagaan kulit yang betul boleh mengurangkan keterukan dan mengelakkan komplikasi seperti jangkitan.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk kesan kulit radioterapi.

Program saringan

Tiada ujian saringan standard untuk kesan kulit radioterapi.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan kulit yang serius
• Luka yang tidak sembuh atau ulser
• Penyembuhan yang lambat
• Sakit yang berterusan

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya, untuk kebanyakan pesakit, perubahan kulit akibat radioterapi adalah sementara dan akan beransur-ansur pudar apabila rawatan tamat. Walaupun sesetengah perubahan warna kekal, ia tidak berbahaya. Dengan penjagaan yang betul, kulit boleh pulih sepenuhnya dalam beberapa minggu hingga beberapa bulan.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.