Sklerosis Berbilang pada Kanak-kanak: Hidup Bersama Keadaan Ini

Gambaran keseluruhan

Sklerosis berbilang (MS) adalah penyakit di mana sistem imun badan tersilap menyerang sarung pelindung saraf (myelin) di otak dan saraf tunjang. Ini menyebabkan masalah komunikasi antara otak dan seluruh badan, seperti isyarat elektrik yang terganggu.

MS jarang berlaku pada kanak-kanak. Hanya kira-kira 2 hingga 5 peratus daripada semua individu dengan MS mula mengalami gejala sebelum usia 18 tahun.

MS lebih kerap berlaku pada kanak-kanak perempuan berbanding lelaki. Ia biasanya bermula antara usia 10 hingga 15 tahun, tetapi boleh berlaku lebih awal.

Gejala

Gejala biasa

• Keletihan yang melampau
• Masalah penglihatan seperti penglihatan kabur atau berganda
• Kesemutan atau kebas pada tangan, kaki, atau muka
• Masalah keseimbangan dan koordinasi
• Masalah pundi kencing dan usus

Gejala pada kanak-kanak

• Masalah pembelajaran atau tumpuan
• Perubahan tingkah laku seperti mudah marah atau murung
• Sakit kepala yang kerap
• Sawan
• Keletihan yang teruk sehingga mengganggu aktiviti harian

Punca

Punca utama

• Punca sebenar MS tidak diketahui. Ia dipercayai disebabkan gabungan faktor genetik dan persekitaran yang menyebabkan sistem imun tersilap menyerang myelin.

Faktor risiko

• Jangkitan virus, terutamanya virus Epstein-Barr (punca demam glandular)
• Kekurangan vitamin D
• Merokok (pada remaja yang sudah merokok)
• Sejarah keluarga dengan MS

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika kanak-kanak tiba-tiba kehilangan penglihatan atau tidak boleh menggerakkan anggota badan
• Jika sawan berlaku buat pertama kali

Buat temujanji rutin jika:

• Jika kanak-kanak sering mengadu kebas, kesemutan, atau masalah penglihatan yang datang dan pergi
• Jika prestasi sekolah menurun secara mendadak tanpa sebab lain

Diagnosis

Diagnosis MS dibuat oleh pakar saraf (neurologi) berdasarkan sejarah perubatan, pemeriksaan fizikal, dan beberapa ujian khas.

Ujian yang mungkin dilakukan

• MRI (Imbasan Resonans Magnetik) otak dan saraf tunjang untuk melihat kerosakan myelin
• Pungsi lumbal (mengambil sampel cecair tulang belakang) untuk mencari tanda keradangan
• Ujian potensi bangkitan (evoked potentials) untuk mengukur kelajuan isyarat saraf

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis mungkin memakan masa kerana gejala MS menyerupai penyakit lain. Doktor akan memantau perkembangan gejala dari masa ke masa sebelum membuat keputusan.

Rawatan

Rawatan untuk MS pada kanak-kanak bertujuan mengurangkan kekerapan dan keparahan serangan, melambatkan kerosakan saraf, dan menguruskan gejala harian. Rawatan disesuaikan mengikut keperluan individu.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup dan mengelakkan keletihan melampau
• Senaman ringan seperti berjalan, berenang, atau regangan
• Pemakanan seimbang dengan banyak buah-buahan, sayur-sayuran, dan lemak sihat
• Menguruskan tekanan dengan aktiviti yang menenangkan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat-ubatan yang dipanggil terapi pengubahsuai penyakit (disease-modifying therapies) untuk mengurangkan kekerapan serangan dan melambatkan kecacatan. Rawatan gejala termasuk fisioterapi untuk menguatkan otot, terapi cara kerja untuk membantu aktiviti harian, dan kaunseling untuk sokongan emosi. Jangan gunakan sebarang ubat tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk MS. Dalam kes tertentu, seperti untuk memasang pam ubat bagi mengawal gejala spastisiti yang teruk, pembedahan mungkin dipertimbangkan.

Hidup dengan keadaan ini

Kanak-kanak dengan MS boleh menjalani kehidupan yang aktif dan bermakna. Penting untuk mengekalkan rutin harian yang konsisten, termasuk waktu tidur yang tetap, masa rehat, dan komunikasi terbuka dengan ibu bapa, guru, dan rakan.

Tip gaya hidup

• Tidur yang mencukupi – 8-10 jam setiap malam
• Elakkan terlalu panas (seperti mandi air panas) kerana haba boleh memburukkan gejala
• Aktiviti fizikal sederhana seperti berbasikal atau yoga
• Pantau gejala dan catatkannya untuk dikongsi dengan doktor

Diet dan senaman

Diet seimbang kaya dengan kalsium, vitamin D, dan serat. Senaman ringan membantu mengekalkan kekuatan otot, fleksibiliti, dan keseimbangan. Rujuk ahli fisioterapi untuk program yang selamat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan MS boleh menyebabkan tekanan, kebimbangan, dan kesedihan. Kanak-kanak mungkin berasa berbeza daripada rakan sebaya. Sokongan psikologi, kaunseling, dan masa bersama keluarga amat penting untuk kesihatan mental.

Pencegahan

MS tidak dapat dicegah sepenuhnya. Namun, gaya hidup sihat seperti mendapat vitamin D yang cukup (melalui pendedahan matahari dan makanan), tidak merokok, dan mengelakkan jangkitan tertentu boleh mengurangkan risiko.

Vaksin

Vaksinasi adalah penting untuk mencegah jangkitan yang boleh mencetuskan serangan MS. Rujuk doktor untuk memastikan jadual vaksinasi anak mengikut garis panduan Kementerian Kesihatan Malaysia.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin untuk MS. Diagnosis hanya dibuat apabila gejala muncul.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Serangan berulang boleh menyebabkan kerosakan saraf kekal
• Masalah pergerakan tetap, seperti lumpuh separa
• Kehilangan penglihatan kekal
• Gangguan kognitif yang menjejaskan pembelajaran dan ingatan

Pandangan jangka panjang

Walaupun MS adalah penyakit sepanjang hayat, prognosis pada kanak-kanak adalah lebih baik berbanding orang dewasa. Dengan rawatan awal, pengurusan gejala yang baik, dan sokongan padu, kebanyakan kanak-kanak dengan MS dapat mengecap kehidupan yang produktif dan bermakna. Harapan sentiasa ada.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.