Neutropenia: Langkah Perlindungan daripada Jangkitan

Gambaran keseluruhan

Neutropenia ialah keadaan di mana badan mempunyai bilangan neutrofil yang rendah. Neutrofil ialah sejenis sel darah putih yang bertindak sebagai 'askar' untuk melawan kuman. Apabila bilangan neutrofil rendah, badan mudah dijangkiti. Oleh itu, pesakit perlu mengambil langkah berjaga-jaga untuk mengurangkan risiko jangkitan.

Neutropenia boleh berlaku kepada sesiapa sahaja, tetapi ia lebih kerap dialami oleh pesakit kanser yang menjalani kemoterapi atau mereka yang mempunyai penyakit darah.

Ia memberi kesan kepada orang dewasa dan kanak-kanak, terutamanya mereka yang menerima rawatan seperti kemoterapi, terapi radiasi, atau ubat imunosupresan. Ia juga boleh berlaku pada bayi baru lahir atau mereka yang mempunyai penyakit autoimun.

Gejala

Gejala biasa

• Demam
• Sakit tekak
• Kulit kemerahan atau bengkak
• Cirit-birit
• Batuk atau sesak nafas
• Luka yang lambat sembuh

Gejala pada kanak-kanak

• Demam
• Keresahan atau tidak aktif
• Kurang selera makan
• Selsema atau batuk

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Demam mungkin ringan atau tidak hadir
• Kekeliruan atau perubahan tingkah laku
• Kelemahan yang melampau
• Sukar bernafas

Punca

Punca utama

• Rawatan kanser seperti kemoterapi atau radioterapi
• Penyakit sumsum tulang, contohnya leukemia
• Jangkitan virus seperti HIV atau sitomegalovirus
• Ubat-ubatan tertentu, contohnya ubat untuk penyakit autoimun
• Kekurangan vitamin B12 atau folat

Faktor risiko

• Menjalani kemoterapi atau radioterapi
• Mempunyai penyakit autoimun seperti lupus
• Penerima pemindahan organ atau sumsum tulang
• Usia lanjut atau bayi pramatang
• Gangguan pemakanan yang teruk

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam 38°C atau lebih
• Menggigil atau peluh sejuk
• Batuk yang teruk atau sukar bernafas
• Loya muntah yang berterusan

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda menjalani rawatan yang boleh menyebabkan neutropenia, patuh jadual pemeriksaan doktor
• Jika anda perlu diberi vaksin, tanya doktor dahulu

Diagnosis

Neutropenia dikesan melalui ujian darah. Doktor akan mengambil sampel darah anda untuk mengira bilangan neutrofil dan sel darah lain.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian kiraan darah lengkap (CBC)
• Ujian sumsum tulang (biopsi) jika perlu
• Ujian darah untuk mengesan antibodi atau jangkitan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda akan diminta duduk dan darah akan diambil dari urat di lengan. Proses ini mengambil masa beberapa minit dan tidak perlu menahan sakit. Keputusan biasanya keluar dalam masa beberapa hari.

Rawatan

Rawatan untuk neutropenia bergantung kepada punca dan keterukan keadaan. Matlamat utama ialah meningkatkan paras neutrofil dan mencegah jangkitan. Jika neutropenia disebabkan oleh ubat, doktor mungkin menghentikan atau menukar ubat tersebut.

Penjagaan diri di rumah

• Basuh tangan dengan kerap menggunakan sabun dan air
• Elakkan bersentuhan dengan orang yang sakit
• Amalkan kebersihan mulut dengan memberus gigi dan berkumur
• Masak semua makanan dengan sempurna
• Elakkan makanan mentah seperti salad dan sushi
• Gunakan pelitup muka jika dinasihatkan

Rawatan perubatan

Doktor boleh memberi ubat yang dipanggil faktor pertumbuhan untuk merangsang sumsum tulang menghasilkan lebih banyak neutrofil. Antibiotik atau ubat antivirus boleh digunakan untuk mencegah atau merawat jangkitan. Semua rawatan ini perlu dijalankan di bawah pengawasan doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan tidak diperlukan untuk rawatan neutropenia, tetapi jika anda perlu menjalani pembedahan atas sebab lain, pasukan perubatan akan mengambil langkah khas untuk mencegah jangkitan.

Hidup dengan keadaan ini

Anda perlu sentiasa peka terhadap sebarang tanda jangkitan. Amalkan kebersihan diri yang baik, ikut nasihat doktor, dan pastikan anda mendapat rehat yang cukup.

Tip gaya hidup

• Mandi setiap hari dan keringkan badan dengan tuala bersih
• Elakkan berkongsi barang peribadi seperti tuala, pisau cukur, atau berus gigi
• Bersihkan dan tutup luka dengan plaster
• Elakkan tempat sesak seperti pasar raya atau pengangkutan awam
• Bertanya kepada doktor sebelum menerima sebarang vaksin

Diet dan senaman

Makan makanan yang telah dimasak sepenuhnya. Basuh buah-buahan dan sayur-sayuran dengan air bersih sebelum dimakan. Elakkan telur mentah atau separuh masak. Bersenam ringan seperti berjalan boleh membantu, tetapi elakkan aktiviti yang boleh menyebabkan kecederaan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan neutropenia boleh menimbulkan kebimbangan dan perasaan terpencil. Anda mungkin takut dijangkiti. Bercakap dengan orang yang anda percayai atau dapatkan sokongan psikologi untuk membantu menguruskan perasaan ini.

Pencegahan

Neutropenia itu sendiri tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi jangkitan yang berkaitan dengannya boleh dicegah dengan langkah berjaga-jaga yang ketat.

Vaksin

Vaksinasi adalah penting untuk mencegah jangkitan, tetapi sesetengah vaksin seperti vaksin hidup tidak selamat untuk pesakit neutropenia. Berbincang dengan doktor sebelum menerima sebarang vaksin.

Program saringan

Ujian darah secara berkala membantu memantau tahap neutrofil. Jika anda menjalani rawatan yang berisiko, doktor akan menjadualkan ujian darah untuk mengesan neutropenia lebih awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan serius seperti radang paru-paru atau jangkitan darah (sepsis)
• Jangkitan kulat yang merebak ke organ lain
• Kelewatan rawatan kanser
• Kegagalan organ

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kes neutropenia bersifat sementara dan akan pulih apabila punca dirawat. Dengan mengikut nasihat doktor dan langkah perlindungan, risiko jangkitan dapat dikurangkan dengan banyak. Sentiasa berfikiran positif dan dapatkan sokongan keluarga serta rakan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.