Pneumothorax awareness

Gambaran keseluruhan

Pneumothorax adalah keadaan di mana udara terkumpul di dalam rongga dada, di luar paru-paru. Ini menyebabkan paru-paru tidak dapat mengembang sepenuhnya, menyebabkan sesak nafas dan sakit dada.

Pneumothorax agak jarang berlaku, tetapi lebih kerap berlaku pada lelaki muda yang tinggi dan kurus, dan juga pada mereka yang mempunyai penyakit paru-paru seperti COPD atau cystic fibrosis.

Ia boleh menjejaskan sesiapa sahaja, tetapi lebih biasa pada lelaki berusia 20-40 tahun dan perokok.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit dada yang tiba-tiba dan tajam, biasanya di sebelah
• Sesak nafas
• Batuk kering
• Rasa ketat atau tekanan di dada
• Pening atau rasa nak pengsan

Gejala pada kanak-kanak

• Pada kanak-kanak, gejala mungkin sukar dikesan. Mereka mungkin menangis, kelihatan tidak selesa, atau menarik nafas dengan cepat.
• Perhatikan jika mereka mengadu sakit dada atau sukar bernafas selepas jatuh atau kecederaan.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Pada warga emas, sesak nafas mungkin lebih ketara, tetapi sakit dada mungkin kurang jelas.
• Mereka mungkin kelihatan lemah, cepat letih, atau keliru. Ini kerana paru-paru mereka sudah kurang elastik.

Punca

Punca utama

• Spontan primer: berlaku tanpa sebab jelas, biasanya pada orang muda yang sihat
• Spontan sekunder: disebabkan penyakit paru-paru seperti COPD, asma, atau jangkitan paru-paru
• Traumatik: akibat kecederaan seperti patah tulang rusuk, tikaman, atau kemalangan kenderaan
• Iatrogenik: akibat prosedur perubatan seperti biopsi paru-paru atau pemasangan kateter vena pusat

Faktor risiko

• Merokok (risiko lebih tinggi)
• Pernah mengalami pneumothorax sebelum ini
• Sejarah keluarga dengan pneumothorax
• Penyakit paru-paru kronik seperti COPD, cystic fibrosis, atau tuberculosis
• Ketinggian (lelaki tinggi kurus lebih berisiko)
• Perubahan tekanan udara mendadak seperti semasa menyelam atau terbang di pesawat tidak bertekanan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sakit dada yang tiba-tiba dan teruk
• Sesak nafas yang tidak reda
• Bibir atau kuku menjadi kebiruan

Buat temujanji rutin jika:

• Sakit dada ringan yang berulang-ulang
• Sesak nafas ringan selepas aktiviti
• Jika anda pernah mengalami pneumothorax sebelum ini dan ingin tahu cara mencegah berulang

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah perubatan anda, kemudian menjalankan pemeriksaan fizikal dengan mendengar bunyi nafas menggunakan stetoskop. Bunyi nafas yang berkurangan pada satu sisi boleh menunjukkan pneumothorax.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada (radiografi) - ujian utama untuk mengesahkan kehadiran udara di luar paru-paru
• CT scan dada - imbasan lebih terperinci jika X-ray tidak jelas atau untuk mengesan punca
• Ultrasound di sisi katil - kadang-kadang digunakan di bilik kecemasan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin diminta duduk atau berbaring semasa X-ray. Prosedur ini tidak sakit. Jika pneumothorax disyaki, doktor akan memutuskan rawatan berdasarkan saiz dan gejala.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada saiz pneumothorax dan keterukan gejala. Pneumothorax kecil mungkin hanya memerlukan pemerhatian dan rehat. Yang lebih besar atau menyebabkan sesak nafas serius memerlukan pemasangan tiub dada untuk mengeluarkan udara.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat dan elakkan aktiviti berat sehingga doktor benarkan
• Jangan merokok
• Ambil ubat tahan sakit seperti paracetamol (bukan aspirin atau ibuprofen tanpa nasihat doktor) - tetapi jangan sebut nama, cakap 'ubat tahan sakit yang dibeli di farmasi'
• Jika diberi oksigen, gunakan seperti yang diarahkan

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan termasuk pemasangan tiub dada (chest tube) untuk mengeluarkan udara dan membolehkan paru-paru mengembang semula. Dalam kes kecemasan, jarum besar boleh dimasukkan ke dada untuk melepaskan tekanan (needle decompression). Kadang-kadang, prosedur pleurodesis dilakukan - doktor memasukkan bahan ke dalam rongga dada untuk membantu paru-paru melekat pada dinding dada dan mencegah berulang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin diperlukan jika pneumothorax berulang atau jika kebocoran udara tidak berhenti dengan rawatan biasa. Pembedahan boleh dilakukan secara kecil (video-assisted thoracoscopic surgery, VATS) untuk membaiki kantung udara yang bocor dan mencegah berulang.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas pulih, kebanyakan orang boleh kembali ke aktiviti normal dalam beberapa minggu. Elakkan merokok dan pastikan susulan dengan doktor. Jangan melakukan aktiviti yang menyebabkan perubahan tekanan udara (mendaki gunung tinggi, menyelam skuba) tanpa nasihat doktor.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok - ini sangat penting untuk mengurangkan risiko berulang
• Jaga berat badan sihat
• Elakkan meniup alat tiup seperti belon atau alat muzik tiup untuk sementara waktu - tanya doktor bila selamat
• Bersukan secara sederhana selepas pulih

Diet dan senaman

Diet biasa yang sihat dan seimbang. Senaman ringan seperti berjalan kaki boleh membantu, tetapi elakkan angkat berat atau senaman lasak sehingga doktor benarkan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Mengalami pneumothorax boleh menyebabkan kebimbangan, terutamanya jika ia berulang. Bercakap dengan doktor atau kaunselor jika anda berasa cemas atau takut. Ingat bahawa kebanyakan orang pulih sepenuhnya dan kembali ke aktiviti biasa.

Pencegahan

Pneumothorax spontan tidak selalu boleh dicegah, tetapi risiko boleh dikurangkan dengan berhenti merokok, mengawal penyakit paru-paru yang sedia ada, dan mengelakkan perubahan tekanan udara secara mendadak (seperti menyelam skuba tanpa peralatan yang betul). Jika anda pernah mengalami pneumothorax, doktor mungkin mencadangkan prosedur pencegahan.

Vaksin

Vaksinasi seperti vaksin influenza dan pneumokokus boleh membantu mencegah jangkitan paru-paru yang boleh memburukkan keadaan, tetapi ia tidak secara langsung mencegah pneumothorax.

Program saringan

Tiada saringan biasa untuk pneumothorax. Orang yang berisiko tinggi, seperti perokok atau penghidap penyakit paru-paru, mungkin dinasihatkan untuk menjalani pemeriksaan paru-paru secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Pneumothorax tekan (tension pneumothorax): udara terus masuk ke dalam dada tanpa keluar, menyebabkan tekanan pada jantung dan paru-paru, boleh membawa maut
• Jangkitan (empyema): udara dan cecair yang terperangkap boleh dijangkiti
• Pneumothorax berulang: ia boleh berlaku lagi, terutamanya dalam tempoh beberapa bulan hingga tahun
• Penyembuhan paru-paru yang kurang baik: parut atau lekatan boleh terbentuk

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang pulih sepenuhnya daripada pneumothorax, terutamanya jika ia dikesan awal dan dirawat dengan betul. Risiko berulang adalah lebih tinggi pada perokok dan mereka yang mempunyai penyakit paru-paru. Dengan rawatan yang sesuai, kebanyakan pesakit dapat kembali ke kehidupan normal tanpa kesan jangka panjang yang serius.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.