Polycystic kidney disease awareness

Gambaran keseluruhan

Penyakit buah pinggang polisistik (PKD) adalah penyakit genetik yang menyebabkan banyak sista (kantung berisi cecair) tumbuh di dalam buah pinggang. Sista ini boleh membesar dan merosakkan fungsi buah pinggang dari semasa ke semasa. PKD boleh menyebabkan kegagalan buah pinggang (buah pinggang tidak berfungsi) jika tidak dirawat.

PKD adalah salah satu penyakit buah pinggang keturunan yang paling biasa. Di seluruh dunia, kira-kira 1 dalam 1,000 orang menghidap PKD.

PKD boleh menyerang sesiapa sahaja tanpa mengira jantina atau bangsa. Ia paling kerap dikesan pada orang dewasa berumur antara 30 hingga 50 tahun, tetapi bentuk penyakit yang jarang (PKD bayi) boleh menjejaskan bayi dalam kandungan.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit di bahagian belakang atau sisi pinggang (sakit pinggang).
• Tekanan darah tinggi (hipertensi) – selalunya tanda awal.
• Kencing berdarah atau kerap kencing.
• Perut membesar akibat buah pinggang yang membesar.
• Jangkitan saluran kencing berulang.

Gejala pada kanak-kanak

• PKD jarang menyebabkan gejala pada kanak-kanak, kecuali bentuk PKD bayi yang serius.
• Bayi mungkin mempunyai perut yang besar, sukar bernafas, atau tekanan darah tinggi.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Gejala yang sama seperti dewasa, tetapi risiko kegagalan buah pinggang meningkat dengan usia.
• Sista juga boleh menyebabkan sakit kronik dan jangkitan saluran kencing yang lebih kerap.

Punca

Punca utama

• Mutasi genetik (perubahan pada gen) yang diwarisi daripada ibu bapa. Ini menyebabkan pertumbuhan sista di buah pinggang.
• Dua jenis utama: PKD dominan (biasa pada dewasa) dan PKD resesif (jarang, berlaku pada bayi).
• PKD bukan disebabkan oleh gaya hidup atau jangkitan.

Faktor risiko

• Sejarah keluarga dengan PKD – risiko paling tinggi jika ibu bapa atau adik-beradik menghidap penyakit ini.
• Mempunyai gen PKD yang diwarisi (mutasi gen PKD1 atau PKD2).

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami sakit pinggang yang teruk atau berdarah dalam air kencing.
• Jika anda tiba-tiba sukar membuang air kecil atau langsung tidak boleh kencing.
• Jika ada demam tinggi bersama sakit pinggang.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mempunyai sejarah keluarga PKD dan ingin menjalani saringan.
• Jika anda berumur dalam lingkungan 30-an dan mengalami tekanan darah tinggi tanpa sebab lain.
• Jika anda kerap sakit kepala, letih, atau bengkak kaki – tanda-tanda awal masalah buah pinggang.

Diagnosis

PKD biasanya didiagnosis melalui ujian pengimejan seperti ultrabunyi (ultrasound) buah pinggang untuk mengesan sista. Ujian darah dan air kencing juga membantu menilai fungsi buah pinggang.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ultrasound buah pinggang – ujian utama untuk melihat saiz dan bilangan sista.
• MRI atau CT scan – memberikan gambaran lebih terperinci jika perlu.
• Ujian darah – mengukur tahap kreatinin (bahan buangan dalam darah) untuk menilai fungsi buah pinggang.
• Ujian air kencing – memeriksa kehadiran darah atau protein.
• Ujian genetik – untuk mengesahkan jenis PKD, terutamanya jika sejarah keluarga tidak jelas.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis selalunya mudah dan tidak menyakitkan. Anda akan bercakap dengan doktor tentang sejarah keluarga dan gejala. Jika disyaki PKD, doktor akan merujuk anda untuk ultrasound. Keputusan biasanya dalam beberapa hari. Doktor akan menerangkan hasil ujian dengan jelas dan membincangkan langkah seterusnya.

Rawatan

Tiada penawar untuk PKD, tetapi rawatan dapat menguruskan gejala, melambatkan kerosakan buah pinggang, dan mencegah komplikasi. Rawatan bergantung pada tahap penyakit dan kesihatan keseluruhan anda.

Penjagaan diri di rumah

• Kawal tekanan darah dengan kerap memeriksa tekanan darah di rumah dan mengikut nasihat doktor.
• Minum air secukupnya (ikut saranan doktor) untuk membantu buah pinggang berfungsi.
• Kurangkan pengambilan garam untuk mengawal tekanan darah dan mengurangkan bengkak.
• Elakkan ubat tahan sakit seperti ibuprofen atau naproxen tanpa nasihat doktor – ia boleh merosakkan buah pinggang.
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat untuk mengawal tekanan darah tinggi (contohnya, perencat ACE atau ARB), ubat untuk mengurangkan sakit, atau antibiotik jika ada jangkitan. Dalam kes yang lebih lanjut, rawatan termasuk dialisis (cuci darah) atau pemindahan buah pinggang. Semua rawatan harus dibincangkan dengan doktor anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi dalam kes sista besar yang menyebabkan sakit teruk atau pendarahan, doktor mungkin mencadangkan mengeringkan sista (aspirasi) atau membuang sebahagian buah pinggang. Jika buah pinggang gagal berfungsi sepenuhnya, pemindahan buah pinggang adalah pilihan rawatan utama.

Hidup dengan keadaan ini

Menjalani hidup dengan PKD memerlukan pemantauan kesihatan yang kerap. Anda perlu menjaga tekanan darah, mengambil ubat seperti yang ditetapkan, dan membuat temu janji susulan dengan doktor buah pinggang (pakar nefrologi). Kebanyakan orang masih boleh bekerja, bersenam, dan menikmati aktiviti harian.

Tip gaya hidup

• Amalkan diet rendah garam – elakkan makanan diproses dan makanan segera.
• Bersenam secara sederhana seperti berjalan kaki, berenang, atau yoga – elakkan aktiviti yang sangat lasak untuk mengurangkan risiko kecederaan buah pinggang.
• Berhenti merokok dan kurangkan alkohol.
• Pantau tekanan darah di rumah dan catat bacaan untuk dikongsi dengan doktor.
• Dapatkan tidur yang cukup dan uruskan tekanan dengan teknik relaksasi.

Diet dan senaman

Diet yang sihat untuk PKD termasuk rendah garam, rendah protein (ikut nasihat doktor), dan tinggi buah-buahan serta sayur-sayuran. Elakkan makanan yang tinggi kalium (contoh pisang, oren) jika fungsi buah pinggang sudah berkurangan. Senaman ringan seperti berjalan atau berbasikal membantu mengekalkan berat badan dan tekanan darah.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidap penyakit kronik seperti PKD boleh menyebabkan rasa cemas, sedih, atau tertekan. Adalah normal untuk berasa risau tentang kesihatan dan masa depan. Bercakaplah dengan keluarga, rakan, atau kaunselor. Ingat: kesihatan mental sama penting dengan kesihatan fizikal. Jika anda merasa tertekan, hubungi talian bantuan kesihatan mental seperti yang disediakan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia.

Pencegahan

PKD adalah penyakit genetik yang tidak dapat dicegah. Walau bagaimanapun, pengesanan awal dan rawatan yang baik dapat melambatkan kerosakan buah pinggang dan mencegah komplikasi serius. Jika ada sejarah keluarga, saringan awal adalah langkah terbaik.

Vaksin

Tiada vaksin untuk PKD. Namun, vaksinasi seperti vaksin influenza dan pneumonia disyorkan untuk pesakit buah pinggang kronik bagi mengelakkan jangkitan yang boleh memburukkan keadaan. Bincang dengan doktor anda tentang vaksinasi yang sesuai.

Program saringan

Saringan untuk PKD disyorkan jika anda mempunyai ibu bapa atau adik-beradik yang menghidap penyakit ini. Ultrasound mudah dapat mengesan sista walaupun sebelum gejala muncul. Saringan membantu diagnosis awal dan pelan rawatan yang lebih baik.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kegagalan buah pinggang (penyakit buah pinggang peringkat akhir) – memerlukan dialisis atau pemindahan buah pinggang.
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal – boleh menyebabkan strok atau serangan jantung.
• Sista pecah atau berdarah – menyebabkan sakit teruk dan jangkitan.
• Jangkitan saluran kencing berulang – boleh merebak ke buah pinggang (pyelonephritis).
• Sista hati – boleh menyebabkan hati membesar dan sakit perut.
• Aneurisma otak (salur darah membonjol di otak) – jarang, tetapi boleh menyebabkan strok jika pecah.

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan dan gaya hidup yang betul, ramai pesakit PKD dapat menjalani hidup yang aktif dan produktif selama bertahun-tahun. Kegagalan buah pinggang mungkin berlaku, tetapi dialisis dan pemindahan buah pinggang adalah rawatan yang berkesan. Penyelidikan perubatan terus berkembang, dan ada harapan untuk rawatan yang lebih baik pada masa hadapan. Sentiasa berbincang dengan doktor untuk pelan rawatan terbaik untuk anda.

Cari sokongan

Talian bantuan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.