Sinusitis in children

Gambaran keseluruhan

Sinusitis pada kanak-kanak adalah keradangan pada lapisan rongga sinus, iaitu ruang berisi udara di dalam tulang muka dan kepala. Ini sering berlaku selepas selsema atau alergi, menyebabkan hidung tersumbat, sakit kepala, dan tekanan pada muka.

Ya, sinusitis adalah keadaan yang biasa berlaku pada kanak-kanak. Dianggarkan 1 daripada 10 kanak-kanak mendapat sinusitis selepas selsema.

Kanak-kanak dari semua peringkat umur boleh terkena sinusitis, tetapi ia lebih biasa pada mereka yang berumur antara 4 hingga 7 tahun, terutamanya yang mempunyai alergi, asma, atau terdedah kepada asap rokok. Kanak-kanak di pusat jagaan harian juga berisiko lebih tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Hidung tersumbat atau berair yang berlarutan lebih dari 10 hari
• Batuk pada waktu siang atau malam
• Sakit atau tekanan di sekitar dahi, mata, atau pipi
• Sakit kepala
• Demam (terutamanya jika suhu melebihi 38°C)
• Kurang selera makan
• Keletihan

Gejala pada kanak-kanak

• Keresahan dan mudah marah
• Kesukaran menyusu atau menolak makanan
• Nafas berbau
• Mata bengkak pada waktu pagi
• Kerap menyentuh muka atau kepala

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sinusitis pada orang dewasa yang lebih tua jarang berlaku, tetapi jika ada, gejalanya mungkin termasuk sakit kepala yang teruk, demam tinggi, dan rasa tekanan yang berpanjangan di muka.

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus – biasanya selepas selsema atau selesema
• Jangkitan bakteria – jika virus menyebabkan penyumbatan dan bakteria membiak
• Alergi – seperti rinitis alergi yang menyebabkan bengkak pada saluran hidung
• Faktor persekitaran – pencemaran udara atau asap rokok

Faktor risiko

• Menghadiri pusat jagaan harian atau sekolah
• Alergi hidung (rinitis alergi)
• Asma
• Terdedah kepada asap rokok di rumah
• Sistem imun yang lemah
• Kelainan struktur hidung (seperti septum bengkok) – jarang pada kanak-kanak

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Gejala bertambah teruk selepas 3-5 hari atau tidak menunjukkan tanda pemulihan
• Demam tinggi yang berterusan
• Sakit kepala yang teruk atau muntah
• Mata bengkak atau kemerahan

Buat temujanji rutin jika:

• Gejala sinusitis berlangsung lebih dari 10 hari tanpa tanda-tanda reda
• Batuk atau hidung berair yang berlarutan selepas demam selsema
• Jika anak kerap mengalami sinusitis (lebih dari 4 kali setahun)

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan memeriksa hidung, telinga, dan tekak anak. Doktor juga mungkin menekan ringan pada muka untuk menilai kesakitan. Biasanya tidak diperlukan ujian khas untuk sinusitis ringan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan hidung dengan alat khas (nasoskopi) – jarang dilakukan pada kanak-kanak
• X-ray sinus atau CT scan – hanya jika doktor mengesyaki komplikasi atau sinusitis kronik
• Ujian alergi jika disyaki alergi sebagai punca

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Lawatan ke doktor biasanya mengambil masa 15-30 minit. Doktor akan memberi nasihat rawatan di rumah dan mungkin menetapkan ubat secara umum (seperti titisan hidung salin atau ubat tahan sakit) – sila ikut arahan doktor. Tiada ujian darah rutin diperlukan.

Rawatan

Rawatan sinusitis pada kanak-kanak bergantung kepada punca dan tahap keterukan. Kebanyakan kes ringan dirawat di rumah dengan rehat, minum air yang cukup, dan penjagaan hidung. Ubat hanya digunakan jika perlu dan atas nasihat doktor.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan anak minum air secukupnya untuk mencairkan lendir
• Gunakan pelembap udara (humidifier) di dalam bilik tidur untuk melembapkan udara
• Cuci hidung dengan air garam (salin) yang selamat untuk kanak-kanak (tanya farmasi atau doktor)
• Galakkan anak berehat dengan cukup
• Elakkan pendedahan kepada asap rokok dan pencemaran
• Guna titisan hidung salin tanpa ubat untuk melegakan hidung tersumbat

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mengesyorkan ubat tahan sakit (seperti paracetamol atau ibuprofen) untuk demam dan sakit – hanya ikut dos yang disarankan. Jika sinusitis disebabkan bakteria, doktor mungkin menetapkan antibiotik yang sesuai (biasanya selama 10-14 hari). Jangan beri antibiotik tanpa preskripsi. Ubat dekongestan atau semburan hidung steroid mungkin digunakan untuk kes tertentu – hanya atas nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan pada kanak-kanak. Ia hanya dipertimbangkan jika sinusitis kronik tidak sembuh dengan rawatan lain, atau jika ada polip hidung atau kelainan struktur yang menyebabkan penyumbatan teruk.

Hidup dengan keadaan ini

Kebanyakan kanak-kanak dengan sinusitis boleh menjalani kehidupan biasa dengan penjagaan yang sesuai. Pastikan anak minum air kosong yang banyak, gunakan semburan hidung salin jika diperlukan, dan rehat secukupnya semasa akut. Elakkan tempat berdebu atau berasap.

Tip gaya hidup

• Gunakan humidifier di bilik tidur, terutamanya pada musim kering atau jika menggunakan penghawa dingin
• Ajar anak mencuci tangan dengan kerap untuk mengelakkan jangkitan
• Pastikan persekitaran rumah bersih dan bebas asap rokok
• Elakkan perengsa seperti minyak wangi kuat atau semburan aerosol

Diet dan senaman

Tiada pantang makanan khusus. Galakkan anak makan makanan berkhasiat untuk menyokong sistem imun. Aktiviti fizikal yang sederhana dibenarkan selagi anak tidak demam atau terlalu letih. Jika anak demam, rehatkan dahulu.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kesakitan dan ketidakselesaan akibat sinusitis boleh menyebabkan anak mudah marah atau susah tidur. Ini biasanya bersifat sementara. Beri perhatian dan keselesaan tambahan. Jika gejala berpanjangan dan menjejaskan mood anak, bincang dengan doktor.

Pencegahan

Tidak sepenuhnya boleh dicegah, tetapi risikonya boleh dikurangkan dengan mengamalkan kebersihan yang baik, mengelakkan pendedahan kepada asap rokok, dan merawat alergi dengan berkesan.

Vaksin

Vaksin yang disyorkan oleh KKM seperti vaksin influenza dan vaksin pneumokokal boleh membantu mencegah jangkitan saluran pernafasan yang boleh membawa kepada sinusitis. Rujuk doktor atau klinik kesihatan untuk jadual vaksinasi yang sesuai.

Program saringan

Tiada saringan khas untuk sinusitis. Pemeriksaan rutin kesihatan kanak-kanak di klinik awam dapat mengesan faktor risiko seperti alergi atau masalah struktur hidung.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan merebak ke mata (selulitis orbital) – menyebabkan bengkak mata yang teruk
• Jangkitan merebak ke tulang muka (osteomielitis)
• Meningitis (jarang berlaku) – jangkitan pada lapisan otak
• Pembentukan abses (nanah) di dalam sinus atau otak (sangat jarang)
• Sinusitis kronik yang berlarutan berbulan-bulan

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul, kebanyakan kanak-kanak yang mengalami sinusitis pulih sepenuhnya tanpa masalah jangka panjang. Sinusitis akut biasanya sembuh dalam masa 1-2 minggu. Bagi kes yang lebih serius, rawatan awal dengan doktor dapat mengelakkan komplikasi. Teruskan pemantauan dan nasihat doktor untuk hasil yang terbaik.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.