Perjalanan Rawatan Tuberkulosis (TB) Semasa Hamil

Gambaran keseluruhan

Tuberkulosis (TB) adalah jangkitan kuman yang biasanya menyerang paru-paru, tetapi boleh juga menyerang organ lain. TB boleh dirawat dan disembuhkan, walaupun semasa mengandung. Rawatan TB semasa hamil adalah selamat untuk ibu dan bayi jika diawasi oleh doktor.

TB adalah penyakit yang masih berlaku di Malaysia, tetapi tidak semua orang menghidapnya. Risiko lebih tinggi pada mereka yang tinggal di kawasan padat atau mempunyai sistem imun yang lemah.

TB boleh menjejaskan sesiapa sahaja, termasuk wanita hamil. Wanita hamil lebih berisiko mendapat TB jika mereka mempunyai penyakit lain seperti HIV, kurang zat makanan, atau tinggal bersama pesakit TB.

Gejala

Gejala biasa

• Batuk berterusan selama lebih 3 minggu
• Demam dan berpeluh pada waktu malam
• Kehilangan berat badan tanpa sebab
• Kelesuan dan lemah badan
• Kahak berdarah atau berlendir kuning/hijau

Gejala pada kanak-kanak

• Batuk berlarutan
• Demam tidak reda
• Bengkak kelenjar di leher
• Pertumbuhan terbantut

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Batuk berpanjangan
• Sesak nafas
• Kurang selera makan
• Demam ringan

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman Mycobacterium tuberculosis

Faktor risiko

• Tinggal atau bekerja dengan pesakit TB
• Sistem imun yang lemah (cth. HIV, kencing manis)
• Kurang zat makanan
• Merokok atau minum alkohol berlebihan
• Tinggal di kawasan sesak atau kurang pengudaraan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda hamil dan mempunyai batuk berterusan lebih 3 minggu
• Jika anda demam berpeluh malam
• Jika anda kehilangan berat badan

Buat temujanji rutin jika:

• Semasa lawatan antenatal, beritahu doktor jika anda terdedah kepada pesakit TB
• Jika anda mempunyai sejarah TB atau pernah dirawat TB

Diagnosis

Doktor akan menilai simptom, sejarah kesihatan, dan menjalankan ujian seperti ujian kahak, ujian kulit TB (Mantoux), atau X-ray dada (dengan perlindungan perut).

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian kahak (sputum test)
• Ujian kulit TB (Mantoux)
• X-ray dada (dengan pelindung plumbum pada perut)
• Ujian darah seperti IGRA

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis mungkin mengambil beberapa hari. Doktor akan menerangkan setiap ujian dan memastikan anda selesa. Jika disahkan TB, rawatan akan dimulakan dengan segera.

Rawatan

Rawatan TB terdiri daripada gabungan beberapa ubat yang diambil selama 6 hingga 9 bulan. Rawatan ini selamat semasa hamil, tetapi perlu diawasi oleh doktor. Ubat TB tidak membahayakan bayi dalam kandungan jika diambil mengikut arahan.

Penjagaan diri di rumah

• Ambil ubat setiap hari pada waktu yang sama
• Jangan hentikan rawatan walaupun berasa sihat
• Amalkan pemakanan seimbang
• Rehat yang cukup
• Elakkan merokok dan alkohol

Rawatan perubatan

Doktor akan memberi gabungan ubat antituberkulosis yang sesuai untuk ibu hamil. Rawatan biasanya melibatkan fasa intensif (2 bulan) dan fasa sambungan (4-7 bulan). Ubat-ubatan ini diberikan secara percuma di klinik kesihatan kerajaan di Malaysia.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan sangat jarang diperlukan untuk TB. Ia mungkin dipertimbangkan jika terdapat komplikasi seperti empyema (nanah dalam rongga dada) yang tidak berkesan dengan ubat.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa rawatan, anda perlu mengasingkan diri daripada orang lain untuk beberapa minggu pertama sehingga tidak lagi berjangkit. Amalkan etika batuk (tutup mulut dengan tisu) dan kerap basuh tangan. Teruskan lawatan antenatal seperti biasa.

Tip gaya hidup

• Rehat secukupnya
• Makan makanan berkhasiat
• Minum air kosong yang banyak
• Amalkan kebersihan diri
• Elakkan berkongsi barangan peribadi

Diet dan senaman

Makan makanan yang kaya dengan protein, vitamin, dan mineral untuk meningkatkan sistem imun. Senaman ringan seperti berjalan boleh dilakukan setelah doktor benarkan. Elakkan aktiviti berat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghidap TB semasa hamil boleh menyebabkan tekanan, kebimbangan, atau rasa bersalah. Ini adalah normal. Bercakaplah dengan pasangan, keluarga, atau jururawat kesihatan. Dapatkan sokongan psikologi jika perlu.

Pencegahan

TB boleh dicegah dengan mengelakkan pendedahan kepada pesakit TB yang tidak dirawat, mengamalkan gaya hidup sihat, dan memastikan persekitaran rumah mempunyai pengudaraan yang baik. Bagi bayi yang baru lahir, vaksin BCG diberikan untuk mencegah TB yang teruk.

Vaksin

Vaksin BCG diberikan kepada bayi di Malaysia untuk mencegah bentuk TB yang teruk seperti meningitis TB. Namun, vaksin ini tidak memberikan perlindungan sepenuhnya terhadap TB paru-paru pada orang dewasa.

Program saringan

Saringan TB mungkin disyorkan jika anda berisiko tinggi, seperti kontak rapat dengan pesakit TB atau tinggal di kawasan yang mempunyai kadar TB yang tinggi. Rujuk doktor untuk maklumat lanjut.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• TB boleh merebak ke organ lain seperti otak, tulang, atau buah pinggang
• Komplikasi semasa hamil seperti keguguran atau kelahiran pramatang
• Jangkitan pada bayi selepas lahir (TB kongenital)
• Kematian jika tidak dirawat

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul, TB dapat disembuhkan sepenuhnya. Ibu hamil yang menjalani rawatan TB mempunyai peluang yang baik untuk melahirkan bayi yang sihat. Kunci kejayaan adalah mematuhi rawatan sehingga tamat dan mendapat sokongan daripada pasukan kesihatan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.