Kekurangan Vitamin B12 pada Kanak-kanak

Gambaran keseluruhan

Kekurangan vitamin B12 berlaku apabila badan kanak-kanak tidak mendapat atau tidak dapat menyerap cukup vitamin B12. Vitamin ini penting untuk membuat sel darah merah yang sihat, mengekalkan sistem saraf, dan membantu pertumbuhan serta perkembangan otak.

Kekurangan vitamin B12 pada kanak-kanak agak jarang berlaku secara umum, tetapi lebih kerap berlaku dalam kalangan kanak-kanak yang mempunyai faktor risiko tertentu seperti diet terhad atau masalah pencernaan.

Ia lebih cenderung menjejaskan kanak-kanak yang tidak mengambil produk haiwan (seperti daging, telur, susu) tanpa suplemen, kanak-kanak dengan penyakit usus seperti penyakit Crohn atau seliak, atau mereka yang mengambil ubat tertentu yang mengganggu penyerapan B12.

Gejala

Gejala biasa

• Letih dan lemah
• Kulit pucat
• Sukar menumpukan perhatian
• Sesak nafas ringan ketika aktif

Gejala pada kanak-kanak

• Pertumbuhan yang lambat atau tidak mencapai perkembangan seperti biasa
• Kelihatan murung atau mudah meradang
• Kurang tenaga dan lesu
• Masalah dengan koordinasi atau pergerakan (seperti jalan goyah)
• Pertuturan yang tertangguh

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekurangan B12 pada orang dewasa yang lebih tua sering menyebabkan kebas atau kesemutan di tangan dan kaki, masalah ingatan, dan keletihan yang teruk.

Punca

Punca utama

• Diet tidak mencukupi – terutama pada kanak-kanak yang mengambil diet vegan atau vegetarian ketat tanpa suplemen B12.
• Gangguan penyerapan – penyakit seperti penyakit Crohn, seliak, atau jangkitan bakteria Helicobacter pylori boleh menghalang penyerapan vitamin B12.
• Pembedahan usus – pembuangan sebahagian usus boleh menyebabkan masalah penyerapan.
• Kekurangan faktor intrinsik – keadaan autoimun yang jarang berlaku (anemia pernisiosa) di mana badan tidak dapat menyerap B12 secara semula jadi.

Faktor risiko

• Ibu yang kekurangan vitamin B12 semasa hamil boleh menyebabkan bayi kekurangan B12.
• Penggunaan ubat seperti metformin (untuk diabetes) atau ubat pedih ulu hati (proton pump inhibitor) dalam jangka panjang.
• Sejarah penyakit usus dalam keluarga.
• Kanak-kanak pramatang atau berat lahir rendah.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika kanak-kanak mengalami keletihan melampau, sukar bernafas, atau pucat yang ketara.
• Jika terdapat perubahan tingkah laku secara tiba-tiba seperti kekeliruan atau sawan.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika kanak-kanak mempunyai simptom ringan seperti letih berterusan, kurang selera, atau perkembangan yang lebih lambat daripada rakan sebaya.
• Jika kanak-kanak menjalani diet vegan/vegetarian dan tidak mengambil suplemen B12, adalah disarankan untuk berjumpa doktor bagi pemeriksaan rutin.

Diagnosis

Doktor akan menilai sejarah kesihatan kanak-kanak, pola pemakanan, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Untuk mengesahkan kekurangan vitamin B12, ujian darah diperlukan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah lengkap (CBC) untuk mengesan anemia.
• Ujian tahap vitamin B12 dalam darah.
• Ujian asid metilmalonik (MMA) atau homosistein – ujian yang lebih sensitif untuk mengesan kekurangan B12 pada peringkat awal.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya mudah dan tidak menyakitkan – hanya pengambilan sampel darah. Doktor akan menerangkan keputusan ujian dan langkah seterusnya.

Rawatan

Rawatan bertujuan untuk memulihkan tahap vitamin B12 normal dalam badan kanak-kanak. Cara rawatan bergantung kepada punca kekurangan dan tahap keterukan.

Penjagaan diri di rumah

• Amalkan diet seimbang yang mengandungi sumber vitamin B12 seperti daging, ikan, telur, susu dan produk tenusu. Untuk kanak-kanak vegan, gunakan makanan yang diperkaya dengan B12 (seperti bijirin sarapan dan susu soya).
• Pastikan anak mengambil suplemen B12 jika disarankan oleh doktor – jangan beri suplemen tanpa nasihat doktor.

Rawatan perubatan

Doktor akan menetapkan suplemen vitamin B12 dalam bentuk suntikan atau tablet oral (dos tinggi) bergantung kepada punca dan keterukan kekurangan. Suntikan sering digunakan untuk masalah penyerapan. Rawatan biasanya berterusan sehingga tahap B12 normal, dan kadangkala untuk jangka panjang jika penyebabnya tidak dapat diperbaiki.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan tidak diperlukan untuk merawat kekurangan vitamin B12 itu sendiri. Walau bagaimanapun, jika terdapat penyakit usus yang mendasari (seperti seliak atau Crohn), rawatan penyakit tersebut mungkin melibatkan perubahan diet atau ubat-ubatan.

Hidup dengan keadaan ini

Setelah rawatan dimulakan, kebanyakan kanak-kanak akan berasa lebih bertenaga dan sihat dalam beberapa minggu. Penting untuk mengikut jadual rawatan yang ditetapkan oleh doktor dan menghadiri pemeriksaan susulan.

Tip gaya hidup

• Pastikan anak mendapat tidur yang cukup untuk membantu pemulihan.
• Galakkan aktiviti fizikal sederhana seperti bermain di luar – tetapi jangan paksa jika anak masih lemah.
• Rekod perkembangan anak dan laporkan sebarang perubahan kepada doktor.

Diet dan senaman

Diet seimbang dengan sumber B12 yang mencukupi adalah penting. Rujuk pakar pemakanan jika perlu. Senaman ringan seperti berjalan atau berbasikal boleh membantu meningkatkan tenaga secara beransur-ansur.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kekurangan vitamin B12 boleh menyebabkan anak mudah marah, murung, atau sukar menumpukan perhatian. Setelah rawatan, keadaan ini biasanya bertambah baik. Jika masalah emosi berterusan, bincang dengan doktor atau dapatkan khidmat kaunseling kanak-kanak.

Pencegahan

Ya, dalam kebanyakan kes kekurangan vitamin B12 boleh dicegah. Bagi kanak-kanak yang menjalani diet terhad, pemberian suplemen B12 mengikut saranan doktor adalah langkah pencegahan utama. Ibu hamil yang kekurangan B12 juga perlu dirawat untuk mencegah kekurangan pada bayi.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk kekurangan B12 pada kanak-kanak tanpa faktor risiko. Namun, jika anak anda mempunyai risiko (misalnya diet vegan atau penyakit usus), doktor mungkin mengesyorkan ujian darah berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Anemia teruk yang boleh menyebabkan keletihan melampau dan masalah jantung.
• Kerosakan saraf kekal – seperti kebas, kelemahan otot, atau masalah koordinasi.
• Kelewatan perkembangan dan masalah pembelajaran yang berkekalan.
• Gangguan mood dan tingkah laku yang serius.

Pandangan jangka panjang

Jika dikesan awal dan dirawat dengan betul, prognosis untuk kanak-kanak dengan kekurangan vitamin B12 adalah sangat baik. Kebanyakan gejala akan pulih sepenuhnya, dan kanak-kanak boleh membesar serta berkembang secara normal. Dengan pengawasan doktor dan pemakanan yang sesuai, mereka boleh menjalani kehidupan yang sihat.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.