Sesak nafas

Gambaran keseluruhan

Sesak nafas adalah rasa seperti tidak cukup udara yang masuk ke paru-paru. Ia boleh terjadi secara tiba-tiba atau perlahan-lahan, dan boleh ringan atau teruk.

Ya, sesak nafas adalah aduan yang sangat biasa di kalangan semua peringkat umur.

Ia boleh menjejaskan sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada orang dewasa yang lebih tua, perokok, dan mereka yang mempunyai masalah paru-paru atau jantung.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa ketat di dada
• Pernafasan cepat atau cetek
• Bunyi semput atau siulan semasa bernafas
• Kesukaran untuk menarik nafas dalam-dalam

Gejala pada kanak-kanak

• Bunyi dengkur atau semput yang kuat
• Lubang hidung kembang semasa bernafas
• Kulit di antara tulang rusuk atau di bawah tulang rusuk tertarik ke dalam

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Rasa letih atau lemah yang luar biasa
• Kekeliruan atau sukar menumpukan perhatian
• Bibir atau kuku kelihatan kebiruan

Punca

Punca utama

• Masalah paru-paru seperti asma, COPD (penyakit paru-paru obstruktif kronik), radang paru-paru, atau alahan.
• Masalah jantung seperti kegagalan jantung atau serangan jantung.
• Kegelisahan atau serangan panik.
• Obesiti yang berlebihan.
• Anemia (kekurangan sel darah merah).

Faktor risiko

• Merokok atau terdedah kepada asap rokok.
• Pencemaran udara yang tinggi.
• Sejarah keluarga penyakit paru-paru atau jantung.
• Gaya hidup tidak aktif dan berat badan berlebihan.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sesak nafas yang tiba-tiba dan teruk.
• Sesak nafas yang disertai sakit dada, pening, atau pengsan.

Buat temujanji rutin jika:

• Sesak nafas yang berulang atau berlarutan lebih dari seminggu.
• Sesak nafas yang semakin teruk apabila melakukan aktiviti ringan.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang sejarah kesihatan, simptom, dan melakukan pemeriksaan fizikal, termasuk mendengar bunyi paru-paru.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian fungsi paru-paru (spirometri) untuk mengukur kapasiti pernafasan.
• X-ray dada atau CT scan untuk melihat struktur paru-paru dan jantung.
• Ujian darah untuk mengesan jangkitan atau anemia.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor mungkin meminta anda bernafas ke dalam alat khas atau melakukan senaman ringan untuk melihat bagaimana badan anda bertindak balas.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca sesak nafas. Matlamat utama adalah untuk merawat punca asas dan melegakan gejala.

Penjagaan diri di rumah

• Amalkan teknik pernafasan dalam seperti pernafasan bibir dirapatkan (pursed-lip breathing).
• Elakkan pencetus seperti asap rokok, debu, atau alergen.
• Berhenti merokok jika anda perokok.
• Kekalkan berat badan yang sihat.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberikan rawatan seperti inhaler untuk membuka saluran udara, ubat untuk mengurangkan keradangan, atau terapi oksigen. Rawatan khusus akan ditentukan oleh punca dan keadaan individu. Jangan mengambil sebarang ubat tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi mungkin dipertimbangkan untuk kes tertentu seperti tumor paru-paru atau keadaan paru-paru yang sangat teruk.

Hidup dengan keadaan ini

Pantau simptom anda dengan buku harian atau alat pengukur aliran puncak (peak flow meter) jika dinasihatkan doktor. Rancang aktiviti harian mengikut tahap tenaga anda.

Tip gaya hidup

• Amalkan pemakanan seimbang dengan banyak buah-buahan dan sayur-sayuran.
• Minum air yang mencukupi untuk memastikan lendir paru-paru cair.
• Lakukan senaman ringan seperti berjalan kaki secara tetap, tetapi hentikan jika sesak nafas bertambah.

Diet dan senaman

Makan dalam jumlah kecil tetapi kerap untuk mengelakkan perut terlalu kenyang yang boleh menekan paru-paru. Senaman regangan dan pernafasan boleh membantu mengekalkan fungsi paru-paru.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sesak nafas boleh menyebabkan kebimbangan dan tekanan. Teknik relaksasi, meditasi, dan bercakap dengan kaunselor boleh membantu mengurangkan kebimbangan yang memburukkan sesak nafas.

Pencegahan

Beberapa punca sesak nafas boleh dicegah dengan mengelakkan faktor risiko seperti merokok dan pencemaran udara yang tinggi. Kawalan penyakit kronik seperti asma dan jantung juga membantu.

Vaksin

Vaksin seperti vaksin influenza dan vaksin pneumonia disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia untuk mengurangkan risiko jangkitan paru-paru. Rujuk doktor anda untuk jadual vaksinasi.

Program saringan

Pemeriksaan kesihatan berkala untuk tekanan darah, paras kolesterol, dan fungsi paru-paru boleh membantu mengesan masalah awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kegagalan pernafasan (respiratory failure).
• Ketegangan pada jantung yang boleh menyebabkan kegagalan jantung.
• Kualiti hidup yang menurun kerana terhad aktiviti fizikal.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan punca sesak nafas boleh dirawat dengan berkesan. Dengan rawatan yang betul dan perubahan gaya hidup, ramai pesakit dapat menjalani kehidupan yang aktif dan memuaskan. Perkara yang paling penting adalah mendapatkan rawatan awal dan mengikuti nasihat doktor.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• American Lung Association ↗
• Global Initiative for Asthma (GINA) ↗

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia ↗ · Malaysia
• Persatuan Paru-Paru Malaysia ↗ · Malaysia

Talian bantuan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.