Hidup Sehari-hari dengan Sawan: Tip untuk Pesakit

Gambaran keseluruhan

Sawan ialah keadaan di mana sel-sel saraf di otak menghantar isyarat elektrik secara luar biasa dan tidak menentu. Ia boleh menyebabkan perubahan pada pergerakan, tingkah laku, atau kesedaran. Apabila sawan berlaku berulang kali tanpa punca yang jelas, keadaan ini dikenali sebagai epilepsi.

Sawan agak biasa berlaku. Ada orang yang hanya mengalaminya sekali seumur hidup, tetapi ada yang mengalaminya berulang kali (epilepsi).

Sawan boleh berlaku pada bayi, kanak-kanak, orang dewasa, dan warga emas. Ia lebih kerap berlaku pada kanak-kanak kecil dan orang dewasa berumur 60 tahun ke atas.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa kebas atau kesemutan tanpa punca
• Pandangan kosong atau tidak memberi respons
• Pergerakan tersentak-sentak pada lengan atau kaki
• Kehilangan kesedaran seketika
• Kekeliruan selepas sawan
• Kaku seluruh badan diikuti pergerakan tidak terkawal

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin kelihatan tidak memandang atau berkelip-kelip mata
• Terkedu seketika tanpa sebab
• Perubahan pernafasan
• Menangis atau menjerit secara luar biasa sebelum sawan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Keliru secara tiba-tiba
• Jatuh tanpa sebab yang jelas
• Ternganga atau mengunyah tidak tentu arah
• Tidak memberi respons seperti biasa

Punca

Punca utama

• Demam tinggi (sawan demam), terutama pada kanak-kanak
• Kecederaan kepala
• Strok
• Jangkitan otak seperti meningitis (keradangan lapisan otak)
• Kurang gula dalam darah atau gangguan elektrolit
• Terlebih alkohol atau tarikan dadah
• Kekurangan tidur yang teruk

Faktor risiko

• Sejarah keluarga epilepsi
• Pernah mengalami kecederaan kepala
• Strok atau penyakit saluran darah otak
• Jangkitan otak
• Gangguan tidur atau kurang tidur
• Umur muda atau tua

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami sawan buat pertama kali
• Jika sawan berlaku lebih kerap atau lebih teruk
• Jika sawan menyebabkan kecederaan
• Jika anda hamil dan mengalami sawan

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda ingin merancang keluarga atau memandu
• Untuk pemeriksaan susulan berkala
• Untuk berbincang tentang kesan sampingan rawatan

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang sejarah perubatan, pemerihalan sawan yang dialami, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Pakar neurologi (pakar saraf) biasanya akan menjalankan ujian tambahan untuk mengesahkan diagnosis.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Elektroensefalogram (EEG) – merakam aktiviti elektrik otak
• Ujian darah – untuk memeriksa gula, elektrolit, atau jangkitan
• Imbasan MRI atau CT otak – untuk melihat struktur otak

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin dirujuk kepada pakar saraf. Proses diagnosis boleh mengambil masa kerana doktor perlu mengumpul maklumat dan menyingkirkan punca lain. Bawa ahli keluarga atau rakan yang pernah melihat sawan anda untuk membantu menjelaskan keadaan.

Rawatan

Rawatan bertujuan mengurangkan kekerapan dan keterukan sawan. Ia biasanya disusun mengikut jenis sawan, punca, dan keadaan kesihatan anda. Rawatan perlu dipatuhi dengan baik agar berkesan.

Penjagaan diri di rumah

• Ambil ubat pada waktu yang sama setiap hari
• Tidur cukup dan elakkan kurang tidur
• Elakkan alkohol atau bahan yang boleh mencetuskan sawan
• Kenal pasti dan elakkan pencetus peribadi seperti cahaya berkelip atau tekanan
• Pastikan persekitaran rumah selamat untuk mengurangkan risiko kecederaan semasa sawan

Rawatan perubatan

Doktor biasanya memberi ubat anti-sawan untuk mengawal sawan. Pemilihan ubat bergantung pada jenis sawan, umur, dan keadaan lain. Dos ubat akan diselaraskan secara berperingkat oleh doktor. Anda juga mungkin dinasihatkan memakai gelang amaran perubatan. Jangan menghentikan ubat tanpa nasihat doktor kerana sawan boleh kembali atau menjadi lebih teruk.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Jika punca sawan dikenal pasti di bahagian otak tertentu dan ubat tidak berkesan, pembedahan otak boleh dipertimbangkan oleh pasukan pakar.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan sawan memerlukan rutin yang teratur dan pengetahuan tentang keadaan anda. Bawa kad atau maklumat perubatan, beritahu keluarga dan rakan tentang langkah pertolongan cemas, dan pastikan anda mendapat tidur yang cukup.

Tip gaya hidup

• Amalkan jadual tidur yang tetap
• Kurangkan stres melalui teknik relaksasi
• Bersenam secara sederhana seperti berjalan atau berenang dengan pengawasan
• Elakkan memandu sehingga doktor mengesahkan ia selamat
• Jangan berkurung di rumah – teruskan aktiviti harian dengan langkah berjaga-jaga

Diet dan senaman

Pemakanan seimbang penting untuk kesihatan keseluruhan. Elakkan minuman tenaga atau kopi berlebihan. Bersenam secara tetap membantu mengurangkan tekanan dan mengekalkan berat badan ideal, tetapi pastikan anda tidak bersendirian semasa bersenam.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan sawan boleh menyebabkan rasa cemas, malu, atau kemurungan. Anda tidak perlu bersendirian – berbincang dengan ahli keluarga, kaunselor, atau jururawat. Jaga kesihatan mental sama seperti kesihatan fizikal.

Pencegahan

Tidak semua sawan boleh dicegah, tetapi banyak sawan boleh dikurangkan dengan mematuhi rawatan, mengelakkan pencetus, dan mencegah kecederaan kepala.

Vaksin

Sesetengah jangkitan yang boleh menyebabkan sawan, seperti meningitis, boleh dicegah dengan vaksin. Tanya doktor atau jururawat anda tentang imunisasi yang disarankan.

Program saringan

Tiada ujian saringan biasa untuk sawan atau epilepsi, tetapi orang yang berisiko tinggi (seperti selepas kecederaan kepala atau strok) perlu menjalani pemeriksaan berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kecederaan fizikal akibat jatuh atau terkena objek semasa sawan
• Sawan berpanjangan yang boleh merosakkan otak
• Kemalangan seperti lemas di dalam tab mandi atau kolam
• Masalah kognitif dan emosi jangka panjang jika sawan kerap berlaku

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang sesuai dan sokongan yang baik, kebanyakan pesakit epilepsi bebas sawan atau hanya mengalami sawan yang jarang. Anda tetap boleh belajar, bekerja, berkahwin, dan menjalani kehidupan yang bermakna.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.