Lobectomy overview

Gambaran keseluruhan

Lobektomi adalah pembedahan untuk membuang satu lobus (bahagian) paru-paru. Ia dilakukan untuk merawat masalah paru-paru yang serius seperti kanser paru-paru, jangkitan kuman yang sukar diubati, atau penyakit paru-paru lain yang hanya melibatkan satu lobus.

Lobektomi adalah salah satu pembedahan paru-paru yang paling biasa dilakukan, terutamanya bagi pesakit kanser paru-paru peringkat awal. Ribuan prosedur ini dilakukan setiap tahun di Malaysia dan seluruh dunia.

Lobektomi biasanya dilakukan pada orang dewasa yang menghidap masalah paru-paru serius, seperti kanser paru-paru, bronkiektasis, atau jangkitan kulat paru-paru. Ia jarang dilakukan pada kanak-kanak, kecuali dalam kes tertentu seperti kecacatan paru-paru kongenital.

Gejala

Gejala biasa

• Lobektomi bukan satu penyakit, tetapi prosedur rawatan. Gejala yang membawa kepada lobektomi termasuk batuk berdarah, sakit dada, sesak nafas, dan jangkitan paru-paru berulang.

Gejala pada kanak-kanak

• Pada kanak-kanak, keperluan lobektomi mungkin disebabkan oleh masalah paru-paru sejak lahir seperti kongenital lobar emfisema, dengan gejala seperti sukar bernafas, bunyi semput, dan jangkitan paru-paru yang kerap.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Pada warga emas, gejala yang mungkin membawa kepada lobektomi termasuk batuk kronik yang tidak hilang, sakit dada, penurunan berat badan tanpa sebab, dan jangkitan paru-paru berulang.

Punca

Punca utama

• Kanser paru-paru (jenis bukan sel kecil atau sel kecil)
• Jangkitan paru-paru yang tidak sembuh dengan ubat, seperti abses paru-paru atau jangkitan kulat
• Penyakit paru-paru seperti bronkiektasis (saluran udara yang melebar dan dipenuhi kuman)
• Kecederaan teruk pada paru-paru yang tidak dapat diperbaiki
• Ketumbuhan bukan kanser (tumor benigna) yang besar atau menyebabkan masalah

Faktor risiko

• Merokok (menjadi punca utama kanser paru-paru)
• Pendedahan kepada asap rokok, bahan kimia, atau radon
• Sejarah keluarga yang kuat menghidap kanser paru-paru
• Penyakit paru-paru kronik seperti penyakit pulmonari obstruktif kronik (PPOK)
• Jangkitan paru-paru berulang yang tidak dirawat dengan baik

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda batuk berdarah walaupun sedikit
• Jika anda sukar bernafas secara tiba-tiba atau teruk
• Jika anda berasa sakit dada yang kuat atau tekanan

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mengalami batuk yang berlarutan lebih daripada 3 minggu
• Jika anda mudah letih atau sukar bernafas semasa melakukan aktiviti ringan
• Jika anda selalu demam atau jangkitan paru-paru tanpa sebab yang jelas

Diagnosis

Doktor akan membuat diagnosis bagi keadaan yang memerlukan lobektomi melalui gabungan pemeriksaan fizikal, ujian pengimejan, dan ujian fungsi paru-paru. Keputusan untuk melakukan lobektomi biasanya diambil oleh pasukan perubatan yang merangkumi pakar paru-paru, pakar bedah, dan pakar onkologi jika berkaitan kanser.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Imbasan X-ray dada – untuk melihat bayangan abnormal pada paru-paru
• Imbasan Tomografi Berkomputer (CT scan) – untuk gambar lebih terperinci mengenai saiz dan lokasi masalah
• Bronkoskopi – tiub kecil dengan kamera dimasukkan ke saluran pernafasan untuk mengambil sampel tisu (biopsi)
• Ujian fungsi paru-paru (spirometri) – untuk menilai kapasiti paru-paru dan menentukan sama ada anda cukup kuat untuk pembedahan
• Ujian darah – untuk memeriksa kesihatan keseluruhan dan tanda jangkitan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Sebelum lobektomi, doktor akan menerangkan secara terperinci tentang prosedur, risiko, dan pemulihan. Anda akan diminta berhenti merokok jika anda merokok, dan mungkin perlu menjalani beberapa ujian pra-pembedahan. Kebanyakan pesakit dimasukkan ke hospital sehari sebelum pembedahan.

Rawatan

Lobektomi adalah sejenis pembedahan yang membuang satu lobus paru-paru yang rosak. Ia boleh dilakukan sama ada melalui pembedahan terbuka (torakotomi) atau secara invasif minimum (torakoskopi bantuan video – VATS). Pilihan kaedah bergantung kepada keadaan pesakit dan pengalaman pakar bedah.

Penjagaan diri di rumah

• Berhenti merokok dengan segera – ini sangat penting untuk kejayaan pembedahan dan pemulihan
• Amalkan senaman pernafasan seperti yang diajar oleh jururawat atau ahli fisioterapi
• Kawal tekanan dengan teknik relaksasi seperti tarik nafas dalam atau meditasi
• Dapatkan rehat yang cukup sebelum dan selepas pembedahan
• Ikut saranan doktor tentang pemakanan dan aktiviti fizikal

Rawatan perubatan

Sebelum lobektomi, doktor mungkin memberi ubat untuk merawat jangkitan atau mengawal simptom seperti sakit atau sesak nafas. Selepas pembedahan, rawatan termasuk ubat tahan sakit, antibiotik untuk mencegah jangkitan, dan fisioterapi untuk membantu paru-paru berfungsi semula. Jika lobektomi dilakukan untuk kanser, rawatan tambahan seperti kemoterapi atau radioterapi mungkin disyorkan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Lobektomi biasanya disyorkan jika: masalah hanya melibatkan satu lobus paru-paru, paru-paru yang tinggal cukup sihat untuk mengambil alih fungsi, dan tiada bukti bahawa penyakit telah merebak ke luar paru-paru (untuk kanser). Keputusan akhir dibuat bersama oleh pakar bedah dan pesakit.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas lobektomi, anda akan tinggal di hospital selama beberapa hari hingga seminggu. Anda mungkin berasa letih dan sukar bernafas pada mulanya. Secara beransur-ansur, anda akan belajar teknik pernafasan dan batuk yang betul untuk membersihkan paru-paru. Kebanyakan pesakit boleh kembali ke aktiviti harian dalam beberapa bulan, tetapi elakkan aktiviti berat dalam tempoh 6 minggu pertama.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok serta-merta dan elakkan asap rokok
• Amalkan gaya hidup sihat dengan tidur yang cukup dan menguruskan tekanan
• Lakukan senaman ringan seperti berjalan kaki selepas dibenarkan doktor
• Elakkan persekitaran berdebu atau berasap yang boleh merengsakan paru-paru

Diet dan senaman

Makan makanan berkhasiat seperti buah-buahan, sayur-sayuran, protein tanpa lemak, dan bijirin penuh untuk membantu pemulihan. Minum air kosong yang mencukupi. Mulakan senaman ringan seperti berjalan kaki selama 10-15 minit setiap hari, dan tingkatkan secara beransur-ansur. Elakkan senaman berat sehingga doktor memberi lampu hijau.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menjalani pembedahan besar seperti lobektomi boleh menyebabkan perasaan cemas, takut, atau sedih. Ini adalah perkara biasa dan boleh diatasi dengan sokongan keluarga, rakan, atau kaunselor. Jangan segan untuk bercakap dengan pasukan perubatan mengenai perasaan anda.

Pencegahan

Tidak semua masalah paru-paru boleh dicegah, tetapi risiko mendapat penyakit yang memerlukan lobektomi boleh dikurangkan dengan mengelakkan merokok, menjaga kesihatan paru-paru, dan mendapatkan rawatan awal untuk jangkitan paru-paru.

Vaksin

Vaksin seperti vaksin influenza (selsema) dan vaksin pneumokokus (radang paru-paru) boleh membantu mencegah jangkitan paru-paru yang serius. Bincangkan dengan doktor anda mengenai vaksin yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Saringan untuk kanser paru-paru menggunakan imbasan CT berdos rendah disyorkan untuk mereka yang berumur 50-80 tahun dan mempunyai sejarah merokok yang berat. Di Malaysia, saringan ini boleh didapati melalui program kesihatan kerajaan. Rujuk doktor untuk mengetahui sama ada anda layak.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika masalah yang memerlukan lobektomi tidak dirawat, ia boleh menyebabkan:
• Kanser paru-paru merebak ke bahagian lain badan (metastasis)
• Jangkitan paru-paru yang teruk dan berulang, menyebabkan kerosakan kekal
• Sesak nafas yang semakin teruk dan menjejaskan kualiti hidup
• Kegagalan pernafasan yang boleh mengancam nyawa

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan pesakit yang menjalani lobektomi pulih dengan baik dan dapat menikmati hidup yang berkualiti. Bagi kanser paru-paru peringkat awal, lobektomi boleh menyembuhkan penyakit ini sepenuhnya. Penting untuk mengikuti nasihat doktor semasa pemulihan dan menghadiri semua janji temu susulan. Dengan sokongan yang betul, ramai pesakit kembali ke aktiviti seperti biasa.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.