Preparing for radiotherapy session

Gambaran keseluruhan

Radioterapi adalah rawatan menggunakan sinaran tenaga tinggi untuk membunuh sel kanser. Rawatan ini sering diberikan selepas pembedahan untuk memastikan tiada sel kanser yang tertinggal di kawasan yang dirawat.

Ya, radioterapi adalah rawatan yang biasa digunakan untuk merawat pelbagai jenis kanser di Malaysia.

Radioterapi biasanya diberikan kepada pesakit kanser yang telah menjalani pembedahan untuk membuang tumor, untuk membunuh sel kanser yang mungkin masih ada.

Gejala

Gejala biasa

• Kulit di kawasan radiasi menjadi merah, kering atau gatal.
• Rasa letih yang berpanjangan (fatigue).
• Rasa loya atau muntah, terutamanya jika radiasi mengenai perut.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin lebih letih dan kurang selera makan.
• Kulit mereka lebih sensitif terhadap sinaran.
• Mereka mungkin mengalami perubahan mood atau sukar menumpukan perhatian.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang dewasa yang lebih tua mungkin mengalami keletihan yang lebih teruk.
• Kulit mereka lebih nipis dan mudah cedera.
• Mereka mungkin lebih berisiko mengalami dehidrasi atau kurang nutrisi.

Punca

Punca utama

• Selepas pembedahan membuang tumor, radioterapi diberikan untuk membunuh sel-sel kanser yang mungkin masih ada di sekitarnya.
• Radioterapi juga boleh digunakan sebagai rawatan utama jika pembedahan tidak sesuai.
• Kadangkala radioterapi diberikan sebelum pembedahan untuk mengecilkan tumor.

Faktor risiko

• Menghidap kanser yang memerlukan rawatan radioterapi.
• Sejarah kanser dalam keluarga.
• Faktor gaya hidup seperti merokok atau pendedahan kepada sinaran berlebihan.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami kesan sampingan yang teruk seperti kulit melepuh, demam, atau kesukaran bernafas.
• Jika anda tidak dapat makan atau minum kerana loya atau sakit mulut.

Buat temujanji rutin jika:

• Ikut semua janji temu radioterapi yang telah ditetapkan.
• Berjumpa doktor jika anda mempunyai sebarang kebimbangan tentang rawatan atau kesan sampingan.

Diagnosis

Sebelum radioterapi, anda akan menjalani sesi perancangan (simulasi) di jabatan onkologi radiasi. Doktor akan menentukan kawasan yang perlu dirawat menggunakan imbasan seperti CT atau MRI.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Imbasan CT (tomografi berkomputer) untuk memetakan kedudukan tumor.
• Ujian darah untuk memeriksa kesihatan keseluruhan.
• Tanda dakwat atau tatu kecil pada kulit untuk memastikan kedudukan yang tepat setiap sesi.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda akan berbaring di atas meja rawatan semasa mesin radioterapi bergerak di sekeliling anda. Rawatan itu sendiri hanya mengambil beberapa minit, tetapi keseluruhan sesi mungkin lebih lama kerana persediaan.

Rawatan

Radioterapi adalah sebahagian daripada pelan rawatan kanser. Ia boleh diberikan secara luaran (dari mesin) atau dalaman (dengan meletakkan sumber radiasi di dalam badan). Doktor akan memilih kaedah yang terbaik untuk keadaan anda.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup untuk mengatasi keletihan.
• Jaga kulit di kawasan radiasi dengan menggunakan losyen lembut yang disarankan oleh doktor.
• Makan makanan yang berkhasiat dan minum air yang mencukupi.

Rawatan perubatan

Rawatan radioterapi diberikan dalam sesi harian. Doktor mungkin juga menetapkan ubat untuk mengurangkan kesan sampingan seperti loya atau sakit. Jangan mengambil sebarang ubat tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Radioterapi biasanya diberikan selepas pembedahan untuk membuang kanser. Dalam sesetengah kes, ia boleh diberikan sebelum pembedahan untuk mengecilkan tumor.

Hidup dengan keadaan ini

Anda mungkin perlu meluangkan masa tambahan untuk rawatan setiap hari. Rancang jadual anda supaya anda boleh berehat selepas sesi. Kulit di kawasan radiasi mungkin sensitif; pakai pakaian longgar dan elakkan cahaya matahari terus.

Tip gaya hidup

• Lakukan senaman ringan seperti berjalan, jika dibenarkan.
• Elakkan merokok dan minum alkohol.
• Jaga kebersihan diri dengan lembut.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan protein dan vitamin untuk membantu pemulihan. Minum air secukupnya. Aktiviti fizikal ringan boleh membantu mengurangkan keletihan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Radioterapi boleh menyebabkan tekanan dan kebimbangan. Bercakap dengan keluarga, rakan atau kaunselor. Ingat bahawa perasaan ini adalah normal dan ada bantuan yang tersedia.

Pencegahan

Kanser yang memerlukan radioterapi tidak boleh dicegah sepenuhnya, tetapi gaya hidup sihat seperti tidak merokok, makan makanan berkhasiat, dan aktif secara fizikal boleh mengurangkan risiko kanser.

Vaksin

Vaksin HPV (human papillomavirus) boleh mengurangkan risiko kanser serviks dan beberapa jenis kanser lain. Tanya doktor anda sama ada vaksin ini sesuai untuk anda.

Program saringan

Pemeriksaan kanser seperti mammogram, ujian Pap, dan kolonoskopi boleh mengesan kanser lebih awal, menjadikan rawatan lebih berkesan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika radioterapi tidak dijalankan seperti yang dirancang, sel kanser mungkin kekal dan merebak.
• Kanser mungkin kembali di tempat yang sama atau di bahagian lain badan.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan pesakit yang menjalani radioterapi selepas pembedahan mempunyai peluang yang baik untuk pulih. Rawatan ini boleh membunuh sel kanser yang tertinggal dan mengurangkan risiko kanser kembali. Dengan sokongan yang betul, ramai pesakit dapat menjalani kehidupan yang sihat selepas rawatan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.