Risks and benefits of radiotherapy session

Gambaran keseluruhan

Terapi sinaran (radioterapi) adalah rawatan yang menggunakan sinar bertenaga tinggi, seperti sinar-X, untuk membunuh sel kanser. Rawatan ini sering diberikan sebelum pembedahan untuk mengecilkan tumor atau selepas pembedahan untuk memusnahkan baki sel kanser.

Ya, ramai pesakit kanser menerima terapi sinaran sebagai sebahagian daripada rawatan mereka, sama ada sebelum atau selepas pembedahan.

Terapi sinaran boleh diberikan kepada sesiapa yang menghidap kanser tertentu, tanpa mengira usia. Ia sering digunakan untuk kanser payudara, prostat, paru-paru, dan kepala & leher.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa letih yang berlebihan
• Kulit menjadi merah, kering, atau gatal di kawasan yang dirawat
• Rambut gugur di kawasan yang terkena sinaran
• Loya atau muntah (terutama jika sinaran pada perut)
• Hilang selera makan

Gejala pada kanak-kanak

• Pertumbuhan yang lebih perlahan
• Masalah pembelajaran jika sinaran mengenai kepala
• Perubahan hormon jika sinaran mengenai kelenjar tertentu

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Keletihan yang lebih teruk
• Kulit lebih sensitif dan mudah melecur
• Mudah dehidrasi jika kurang minum

Punca

Punca utama

• Kesan sampingan terapi sinaran berlaku kerana sinaran juga menjejaskan sel-sel normal yang sihat di sekitar kanser.
• Reaksi individu terhadap rawatan berbeza-beza bergantung pada dos, kawasan, dan kesihatan keseluruhan.

Faktor risiko

• Dos sinaran yang tinggi
• Kawasan rawatan yang luas
• Pernah menjalani terapi sinaran sebelumnya
• Mempunyai penyakit lain seperti kencing manis atau penyakit kulit

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami luka terbuka atau kulit melecur yang teruk
• Jika anda demam tinggi atau menggigil
• Jika anda sukar bernafas

Buat temujanji rutin jika:

• Untuk membincangkan kesan sampingan yang mengganggu seperti letih, loya, atau sakit kulit

Diagnosis

Terapi sinaran tidak didiagnosis; ia adalah rawatan. Doktor akan menilai jenis kanser, peringkat, dan kesihatan anda untuk menentukan sama ada terapi sinaran sesuai dan bagaimana ia perlu diberikan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Imbasan seperti CT atau MRI untuk merancang rawatan dengan tepat
• Ujian darah untuk memeriksa kesihatan umum
• Pemeriksaan fizikal untuk melihat keperluan perlindungan khas

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda akan menjalani sesi perancangan di pusat radioterapi, di mana pasukan perubatan akan menanda kawasan yang perlu dirawat. Semasa rawatan, anda akan berbaring di atas meja khas manakala mesin sinaran bergerak di sekeliling anda. Anda tidak akan merasa apa-apa semasa sinaran diberikan.

Rawatan

Terapi sinaran adalah rawatan yang menggunakan sinar tenaga tinggi untuk membunuh sel kanser. Ia boleh diberikan secara luaran (daripada mesin di luar badan) atau dalaman (dengan meletakkan bahan radioaktif berhampiran tumor). Rawatan ini sering digabungkan dengan pembedahan untuk meningkatkan keberkesanan.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup dan tidur yang berkualiti
• Jaga kulit di kawasan rawatan dengan sabun lembut dan air suam, elakkan sapuan losyen tanpa nasihat doktor
• Makan makanan berkhasiat walaupun selera makan berkurang
• Minum air kosong yang banyak untuk mengelakkan dehidrasi

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat untuk mengurangkan loya, sakit, atau keradangan. Mereka juga boleh memberikan krim khas untuk kulit. Rawatan ini disesuaikan dengan kesan sampingan yang anda alami. Ikut nasihat doktor dan beritahu mereka jika kesan sampingan menjadi teruk.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Terapi sinaran sering digunakan sebelum pembedahan untuk mengecilkan tumor, atau selepas pembedahan untuk membunuh sel kanser yang tinggal. Doktor akan memutuskan susunan rawatan yang terbaik untuk keadaan anda.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa menjalani terapi sinaran, anda perlu melawat pusat radioterapi setiap hari (Isnin hingga Jumaat) selama beberapa minggu. Jadual ini mungkin memerlukan masa dan perbelanjaan tambahan. Rancang waktu rehat selepas sesi rawatan kerana anda mungkin berasa letih.

Tip gaya hidup

• Elakkan pendedahan kepada matahari terus pada kawasan kulit yang dirawat
• Pakai pakaian longgar dan lembut untuk mengelakkan geseran pada kulit
• Berhenti merokok dan kurangkan minuman alkohol untuk membantu pemulihan

Diet dan senaman

Ambil makanan seimbang yang kaya dengan protein, vitamin, dan serat. Jika loya, makan dalam jumlah kecil tetapi kerap. Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu mengurangkan keletihan, tetapi dapatkan nasihat doktor dahulu.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Terapi sinaran boleh menimbulkan rasa cemas, takut, atau sedih. Ini adalah normal. Bercakap dengan pasukan perubatan, keluarga, atau rakan. Jika perasaan ini berterusan, minta rujukan kepada kaunselor atau psikologi.

Pencegahan

Kanser itu sendiri mungkin tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi risiko kesan sampingan terapi sinaran boleh dikurangkan dengan rawatan yang dirancang dengan teliti dan penjagaan diri yang baik.

Vaksin

Tidak berkaitan. Vaksin seperti vaksin HPV boleh mencegah beberapa jenis kanser, tetapi bukan kesan sampingan terapi sinaran.

Program saringan

Pemeriksaan awal kanser (seperti mamogram atau ujian Pap) boleh membantu mengesan kanser lebih awal, yang mungkin memerlukan rawatan yang kurang agresif.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kanser mungkin terus merebak jika terapi sinaran tidak dijalankan seperti dirancang
• Kesan sampingan yang tidak diurus boleh menyebabkan luka kulit yang teruk, jangkitan, atau keletihan yang melampau
• Kesan jangka panjang seperti perubahan fungsi organ atau parut tisu

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang yang menjalani terapi sinaran dapat menamatkan rawatan dengan jayanya. Kesan sampingan biasanya bersifat sementara dan boleh diurus. Rawatan ini telah membantu ramai pesakit kanser hidup lebih lama dan dengan kualiti hidup yang lebih baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.