Sawan Selepas Makan

Gambaran keseluruhan

Sawan selepas makan adalah keadaan di mana seseorang mengalami serangan sawan (kejang otot yang tidak terkawal) dalam tempoh beberapa jam selepas makan. Ia boleh berlaku pada sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap terjadi pada mereka yang mempunyai sejarah epilepsi atau gangguan saraf lain.

Tidak begitu biasa, tetapi ia didokumenkan dalam kalangan pesakit epilepsi dan individu yang mengalami hipoglisemia (gula darah rendah).

Ia boleh berlaku pada semua peringkat umur, tetapi lebih kerap pada kanak-kanak kecil, pesakit diabetes, dan individu yang menghidap epilepsi temporal lobe. Di Malaysia, pesakit dengan sejarah epilepsi perlu berjumpa doktor pakar neurologi untuk pemantauan.

Gejala

Gejala biasa

• Sawan tonik-klonik (kejang seluruh badan)
• Sawan fokal (kejang pada satu bahagian badan)
• Kehilangan kesedaran seketika
• Keliru selepas sawan
• Tidak sedar pada masa sawan

Gejala pada kanak-kanak

• Sawan demam (febrile seizure) yang mungkin tercetus selepas makan
• Tangisan kuat tanpa kawalan
• Mata ternganga atau meliar

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sawan yang lebih singkat tetapi kerap
• Keliru yang berlarutan selepas sawan
• Kelemahan sebelah badan sementara

Punca

Punca utama

• Hipoglisemia (gula darah rendah) selepas makan
• Epilepsi yang dicetuskan oleh makanan tertentu
• Gangguan elektrolit seperti natrium rendah
• Masalah pencernaan seperti penyakit refluks gastroesofagus (GERD) yang merangsang saraf vagus
• Ketidakstabilan hormon, terutamanya pada pesakit diabetes

Faktor risiko

• Sejarah epilepsi
• Diabetes jenis 1 atau 2 yang tidak terkawal
• Pengambilan alkohol berlebihan
• Penyakit hati atau buah pinggang
• Pengambilan makanan yang tinggi karbohidrat ringkas

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Selepas sawan pertama kali
• Jika sawan berlaku lebih kerap atau lebih teruk
• Jika terdapat kecederaan akibat sawan
• Jika sawan disertai demam panas atau leher kaku

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mempunyai sejarah sawan dan ingin merancang rawatan
• Jika anda mengalami perubahan pola sawan
• Untuk pemeriksaan kesihatan rutin jika anda berisiko tinggi

Diagnosis

Doktor akan mengambil sejarah perubatan lengkap, termasuk bila sawan berlaku, jenis makanan yang dimakan, dan gejala lain. Pemeriksaan fizikal dan saraf juga akan dilakukan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian gula darah puasa dan selepas makan
• Elektroensefalogram (EEG) untuk merekod aktiviti elektrik otak
• Imbasan MRI atau CT otak jika perlu
• Ujian darah untuk memeriksa elektrolit dan fungsi hati

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis mungkin memerlukan beberapa lawatan. Doktor mungkin meminta anda menyimpan diari makanan dan sawan. Jangan bimbang, kebanyakan ujian tidak sakit dan selamat.

Rawatan

Rawatan sawan selepas makan bergantung kepada punca asas. Matlamatnya adalah untuk mengawal sawan dan mencegah serangan berulang.

Penjagaan diri di rumah

• Makan secara kerap dengan makanan kecil dan kerap
• Elakkan makanan yang tinggi gula atau karbohidrat ringkas
• Pastikan anda makan protein dan serat yang mencukupi
• Catat makanan dan sawan dalam diari

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat anti-sawan (antiepileptik) jika perlu. Untuk pesakit diabetes, pengurusan gula darah adalah penting. Dalam sesetengah kes, perubahan diet seperti diet keto mungkin disyorkan. (Jangan ubah atau hentikan ubat tanpa nasihat doktor.)

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, hanya jika terdapat lesi otak yang jelas menyebabkan sawan.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan sawan selepas makan memerlukan kesedaran tentang pencetus dan langkah berjaga-jaga. Pastikan anda sentiasa memberitahu ahli keluarga atau rakan tentang keadaan anda.

Tip gaya hidup

• Dapatkan tidur yang cukup
• Kurangkan tekanan dengan teknik relaksasi
• Elakkan alkohol yang berlebihan
• Bawa pengenalan perubatan (gelang atau kad sawan)

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan karbohidrat kompleks, protein, dan lemak sihat. Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu mengawal gula darah. Elakkan senaman berat sahaja sejurus selepas makan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sawan boleh menyebabkan kebimbangan, kemurungan, atau rasa malu. Bercakap dengan kaunselor atau kumpulan sokongan boleh membantu.

Pencegahan

Tidak semua sawan dapat dicegah, tetapi dengan menguruskan punca asas seperti gula darah rendah atau epilepsi, risiko dapat dikurangkan.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk sawan selepas makan. Namun, imunisasi rutin seperti MMR dapat mencegah jangkitan yang boleh mencetuskan sawan demam pada kanak-kanak.

Program saringan

Pemeriksaan gula darah berkala disyorkan untuk mereka yang berisiko tinggi, seperti pesakit diabetes atau mereka yang pernah mengalami hipoglisemia.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kecederaan fizikal akibat jatuh semasa sawan
• Status epileptikus (sawan berpanjangan) yang boleh menyebabkan kerosakan otak
• Kehilangan kesedaran yang berulang boleh menjejaskan tumpuan dan ingatan
• Risiko kemalangan jalan raya jika memandu

Pandangan jangka panjang

Dengan diagnosis dan rawatan yang betul, kebanyakan orang yang mengalami sawan selepas makan boleh menjalani kehidupan yang normal dan aktif. Kunci utama adalah kerjasama dengan doktor dan mengikuti pelan rawatan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.